Po porodzie organizm potrzebuje czasu na regenerację. Krwawienie, skurcze macicy, tkliwość krocza lub rany po cesarskim cięciu, zmęczenie, zmiany nastroju i problemy ze snem mogą należeć do fizjologicznego okresu poporodowego.
Nie oznacza to jednak, że każdy ból, obfite krwawienie czy silne pogorszenie samopoczucia należy przeczekać. W połogu ważne jest zarówno danie sobie czasu na regenerację, jak i znajomość objawów, które wymagają konsultacji medycznej.
Co dzieje się z ciałem kobiety po porodzie?
Poród może trwać od kilku do wielu godzin, a jego przebieg jest bardzo indywidualny. Równie zróżnicowany jest okres po narodzinach dziecka.
W pierwszych dniach i tygodniach mogą pojawić się między innymi:
- krwawienie z dróg rodnych, czyli odchody połogowe,
- skurcze związane z obkurczaniem się macicy,
- ból i tkliwość krocza,
- ból rany po cesarskim cięciu,
- obrzęk i napięcie piersi,
- zaparcia lub hemoroidy,
- przejściowe problemy z oddawaniem moczu,
- zmęczenie i zaburzenia snu,
- zmiany emocjonalne.
Intensywność i czas utrzymywania się dolegliwości zależą od przebiegu ciąży i porodu, ewentualnych urazów krocza, cesarskiego cięcia, sposobu karmienia oraz indywidualnego tempa regeneracji.
Hormony po porodzie i baby blues
Po urodzeniu dziecka dochodzi do dużych zmian hormonalnych. Stężenia hormonów związanych z ciążą szybko się zmieniają, a przy karmieniu piersią istotną rolę odgrywają również prolaktyna i oksytocyna.
Zmiany hormonalne mogą wpływać na samopoczucie, ale nie są jedynym powodem emocji po porodzie. Znaczenie mają także zmęczenie, niedobór snu, przebieg porodu, stan zdrowia mamy i dziecka, nowe obowiązki oraz dostępne wsparcie.
Baby blues jest częstym, przejściowym stanem po porodzie. Może obejmować:
- płaczliwość,
- wahania nastroju,
- drażliwość,
- niepokój,
- trudności ze snem,
- poczucie przytłoczenia nową sytuacją.
Objawy zwykle rozpoczynają się w pierwszych dniach po porodzie i ustępują samoistnie w ciągu kilku dni do około 2 tygodni.
Baby blues a depresja poporodowa - kiedy szukać pomocy?
Depresja poporodowa nie jest tym samym co baby blues. Objawy są zwykle silniejsze, trwają dłużej i mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie oraz opiekę nad sobą i dzieckiem.
Warto skontaktować się z lekarzem, położną lub psychologiem, jeśli przez około 2 tygodnie lub dłużej utrzymują się między innymi:
- silny smutek lub poczucie beznadziei,
- utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność,
- silny lęk lub poczucie, że nie można sobie poradzić,
- poczucie winy lub bezwartościowości,
- problemy ze snem nawet wtedy, gdy możliwy jest odpoczynek,
- trudności z koncentracją,
- duże trudności w budowaniu relacji z dzieckiem.
Myśli o zrobieniu krzywdy sobie lub dziecku wymagają natychmiastowej pomocy.
Pilnej pomocy medycznej wymagają również objawy psychozy poporodowej, takie jak omamy, urojenia, silne pobudzenie, mania lub gwałtowna dezorganizacja zachowania.
Ból i dyskomfort po porodzie
Ból po porodzie jest częsty, ale nie powinien być automatycznie bagatelizowany jako coś, co „trzeba wytrzymać”.
Po porodzie drogami natury może występować ból krocza, szczególnie po pęknięciu, nacięciu lub szyciu. Zwykle stopniowo się zmniejsza wraz z gojeniem tkanek.
Po cesarskim cięciu występuje natomiast ból rany pooperacyjnej, który również powinien stopniowo słabnąć.
Skurcze podbrzusza mogą być związane z obkurczaniem się macicy. Czasem są bardziej odczuwalne podczas karmienia piersią, ponieważ uwalniana wtedy oksytocyna pobudza macicę do skurczu.
Przy bólu można stosować metody zalecone po porodzie przez personel medyczny. Paracetamol i ibuprofen należą do leków często stosowanych także podczas karmienia piersią, jeśli nie występują przeciwwskazania i są przyjmowane zgodnie z zaleceniem.
Ból, który zamiast się zmniejszać narasta, jest bardzo silny lub towarzyszy mu gorączka, zaczerwienienie rany, nieprzyjemny zapach wydzieliny albo pogorszenie samopoczucia, wymaga oceny medycznej.
Odchody połogowe i obkurczanie macicy
Po porodzie występuje krwawienie z dróg rodnych, czyli odchody połogowe. Początkowo może przypominać obfitą miesiączkę, a następnie stopniowo zmniejsza się i zmienia kolor.
Krwawienie może trwać przez kilka tygodni, najczęściej do około 6-8 tygodni.
Podczas karmienia piersią może być chwilowo nieco intensywniejsze, ponieważ skurcze macicy pomagają jej się obkurczać.
Nagłe bardzo obfite krwawienie, szczególnie z zawrotami głowy, omdleniem, osłabieniem lub przyspieszonym tętnem, może oznaczać krwotok poporodowy i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.
Jak długo trwa regeneracja po porodzie?
Nie istnieje jeden termin, w którym ciało powinno „wrócić do formy”. Niektóre zmiany ustępują w ciągu kilku dni lub tygodni, inne mogą być widoczne lub odczuwalne znacznie dłużej.
Brzuch, piersi, skóra, mięśnie dna miednicy i masa ciała nie muszą szybko wrócić do stanu sprzed ciąży.
Rozstępy zwykle stopniowo bledną po porodzie, ale mogą nie zniknąć całkowicie. Nie ma obecnie kosmetyku ani miejscowej metody, która gwarantowałaby całkowite usunięcie istniejących rozstępów.
W pierwszych tygodniach warto koncentrować się przede wszystkim na gojeniu, odpoczynku, odżywianiu, nawodnieniu, stopniowym odzyskiwaniu sprawności i zgłaszaniu utrzymujących się problemów.
Powrót do aktywności fizycznej po porodzie
Jeżeli poród przebiegł bez powikłań i samopoczucie na to pozwala, lekką aktywność można rozpoczynać stopniowo. Na początku odpowiednie mogą być krótkie spacery, delikatne rozciąganie oraz ćwiczenia dna miednicy.
Po cesarskim cięciu, poważniejszym urazie krocza lub innych powikłaniach tempo powrotu do ćwiczeń należy ustalić indywidualnie z personelem medycznym.
WHO zaleca zdrowym kobietom po porodzie regularną aktywność, docelowo co najmniej 150 minut tygodniowo, ale powrót do tego poziomu powinien następować stopniowo i zgodnie z możliwościami organizmu.
Przed powrotem do intensywnych aktywności, takich jak bieganie czy trening o dużym obciążeniu, warto uwzględnić przebieg porodu, stan dna miednicy, gojenie ran i ewentualne dolegliwości.
Pielęgnacja skóry po porodzie
Skóra po ciąży może być bardziej sucha, wrażliwa lub napięta. Rozstępy mogą stopniowo blednąć, a część zmian pigmentacyjnych może ustępować po porodzie.
Podstawowa pielęgnacja nie musi być rozbudowana. Wystarczające mogą być łagodne oczyszczanie, regularne nawilżanie oraz stosowanie produktów dobrze tolerowanych przez skórę.
Jeśli chcesz kontynuować pielęgnację skóry brzucha, bioder, ud i piersi rozpoczętą w czasie ciąży, jednym z produktów przeznaczonych do tego okresu jest Essential Care - multifunkcyjne mleczko dla kobiet w ciąży i po porodzie.
Według aktualnych informacji producenta produkt:
- jest przeznaczony do stosowania podczas ciąży i po porodzie,
- pomaga poprawić elastyczność skóry oraz zachować jej miękkość i sprężystość,
- może być stosowany podczas karmienia piersią z zachowaniem zasad higieny,
- zawiera 99,8% składników pochodzenia naturalnego.
Producent zaleca kontynuowanie pielęgnacji przez minimum 8 tygodni po porodzie.
Nie należy natomiast opisywać tego ani innych kosmetyków jako produktów „likwidujących istniejące rozstępy”. Kosmetyk może wspierać pielęgnację i wygląd skóry, ale rozstępy mogą pozostać widoczne mimo regularnego stosowania produktu.
Ochrona przeciwsłoneczna po porodzie
Przebarwienia związane z ciążą, w tym melasma, często stopniowo bledną po porodzie, ale u części kobiet mogą utrzymywać się dłużej.
Promieniowanie UV może nasilać pigmentację, dlatego ochrona przeciwsłoneczna jest ważnym elementem pielęgnacji, szczególnie jeśli występują przebarwienia.
Warto stosować ochronę szerokopasmową SPF 30 lub wyższą, korzystać z cienia i odzieży ochronnej oraz ponawiać aplikację kosmetyku zgodnie z instrukcją.
Sztyft przeciwsłoneczny SPF 50 Mustela jest przeznaczony do ochrony wybranych obszarów twarzy i ciała, między innymi kości policzkowych, uszu i znamion. Jego niewidoczna konsystencja nie pozostawia tłustego filmu, a aktualna karta produktu wskazuje, że może być używany również do poprawek ochrony w ciągu dnia, także na makijaż.
Na suchą skórę należy nakładać go ponownie co około 2 godziny oraz po pływaniu lub intensywnym poceniu.
Produkt jest odpowiedni dla całej rodziny od dnia narodzin w przypadku nieuniknionej ekspozycji na słońce, jednak aplikacja na usta jest zgodnie z aktualną instrukcją przeznaczona od 1. roku życia. Małych dzieci nie należy bezpośrednio wystawiać na słońce.
Jakie objawy po porodzie wymagają pilnej konsultacji?
Po porodzie należy pilnie skontaktować się z personelem medycznym lub skorzystać z pomocy ratunkowej, jeśli wystąpią między innymi:
- nagłe lub bardzo obfite krwawienie, szczególnie z osłabieniem lub omdleniem,
- duszność lub ból w klatce piersiowej,
- ból, obrzęk lub zaczerwienienie jednej łydki,
- silny ból brzucha, który nie ustępuje,
- gorączka i pogarszające się samopoczucie,
- silny lub narastający ból krocza albo rany po cesarskim cięciu,
- nieprzyjemnie pachnąca wydzielina z dróg rodnych,
- silny ból głowy połączony z zaburzeniami widzenia lub wymiotami,
- drgawki,
- myśli o zrobieniu krzywdy sobie lub dziecku,
- omamy, urojenia lub nagłe silne pobudzenie.
Powikłania związane z ciążą i porodem mogą pojawiać się również po opuszczeniu szpitala, dlatego przy niepokojących objawach nie należy czekać na planową wizytę kontrolną.
Podsumowanie
Okres po porodzie może wiązać się z krwawieniem, bólem, skurczami macicy, zmęczeniem i dużymi zmianami emocjonalnymi. Baby blues jest częsty i zwykle ustępuje w ciągu około 2 tygodni, natomiast dłużej utrzymujący się silny smutek, lęk lub trudności w funkcjonowaniu wymagają konsultacji.
Regeneracja nie ma jednego harmonogramu. Warto stopniowo wracać do aktywności, dbać o komfort skóry i ochronę przeciwsłoneczną, ale nie oczekiwać od kosmetyków ani organizmu natychmiastowego „powrotu do stanu sprzed ciąży”. Silny ból, bardzo obfite krwawienie, duszność, gorączka lub poważne objawy psychiczne wymagają pilnej pomocy medycznej.