Drugi tydzień życia to nadal bardzo wczesny etap adaptacji noworodka do życia poza organizmem mamy. Dziecko większość doby przesypia, często je, ma krótkie okresy czuwania i komunikuje swoje potrzeby przede wszystkim poprzez zachowanie, ruchy oraz płacz.
W tym wieku dominują jeszcze odruchy wrodzone, wzrok najlepiej działa z niewielkiej odległości, a rytm snu i karmienia nie jest regularny. Rozwój każdego noworodka przebiega jednak nieco inaczej, dlatego pojedynczych zachowań nie należy traktować jak sztywnej listy umiejętności do osiągnięcia dokładnie w 2. tygodniu życia.
Jak rozwija się dwutygodniowy noworodek?
Dwutygodniowe dziecko nadal należy do grupy noworodków. W tym okresie większość jego ruchów jest jeszcze automatyczna i wynika z działania wrodzonych odruchów.
W krótkich okresach czuwania noworodek może:
- na chwilę skupiać wzrok na twarzy znajdującej się blisko,
- reagować na znajomy głos,
- uspokajać się podczas przytulania lub kontaktu skóra do skóry,
- obracać głowę w kierunku dotyku w okolicy ust,
- wykonywać gwałtowne, nieskoordynowane ruchy kończyn,
- zaciskać palce dłoni na przedmiocie, który dotknie jej wnętrza.
Noworodek może rozpoznawać znajomy głos, zapach i sposób dotyku rodzica. Nie oznacza to jednak jeszcze świadomego reagowania poprzez określony gest, na przykład podnoszenie rąk na widok mamy.
Płacz jest ważnym sposobem komunikacji, ale nie pojawia się wyłącznie wtedy, gdy dziecko jest głodne albo ma mokrą pieluszkę. Noworodek może płakać również z powodu zmęczenia, potrzeby bliskości, przegrzania, wychłodzenia, bólu albo nadmiaru bodźców.
Ile śpi dwutygodniowy noworodek?
Noworodki przesypiają dużą część doby. Średnio może to być około 14-17 godzin na dobę, chociaż poszczególne dzieci mogą potrzebować mniej lub więcej snu.
Sen jest jeszcze podzielony na krótkie odcinki i nie występuje wyraźny rytm dnia i nocy. Dziecko może spać godzinę lub dwie, obudzić się na karmienie, a następnie ponownie zasnąć.
Podczas snu można zauważyć:
- ruchy rąk i nóg,
- krótkie drgnięcia,
- grymasy twarzy,
- ruchy ust,
- zmienny rytm oddechu.
Są one często związane z aktywną fazą snu noworodka i same w sobie nie oznaczają choroby.
Bardzo długa senność wymaga jednak uwagi, jeśli dziecko trudno wybudzić, nie zgłasza się na karmienia, ssie znacznie słabiej niż wcześniej lub zachowuje się nietypowo.
Jak oddycha noworodek w 2. tygodniu życia?
Noworodki oddychają znacznie szybciej niż osoby dorosłe. W spoczynku często obserwuje się około 30-60 oddechów na minutę, a rytm może być nieregularny.
Możliwe są krótkie okresy szybszego i wolniejszego oddychania oraz kilkusekundowe przerwy, po których dziecko ponownie zaczyna oddychać prawidłowo. Taki wzorzec może należeć do fizjologicznego oddychania okresowego noworodka.
Niepokojące są natomiast:
- utrzymująca się częstość oddychania powyżej około 60 oddechów na minutę w spoczynku,
- wciąganie przestrzeni między żebrami lub okolicy pod żebrami,
- rozszerzanie skrzydełek nosa,
- stękanie przy oddychaniu,
- sinienie lub szarzenie ust i języka,
- wyraźna trudność w oddychaniu.
W takich sytuacjach dziecko wymaga pilnej oceny medycznej.
Jakie odruchy ma dwutygodniowy noworodek?
W pierwszych tygodniach życia wiele ruchów ma charakter odruchowy. Są one prawidłowym elementem funkcjonowania niedojrzałego układu nerwowego.
Odruch szukania
Po delikatnym dotknięciu policzka lub okolicy ust dziecko może obrócić głowę w stronę bodźca i otworzyć usta. Odruch pomaga odnaleźć pierś lub smoczek butelki podczas karmienia.
Odruch ssania
Po umieszczeniu brodawki lub smoczka w ustach noworodek automatycznie rozpoczyna ssanie. Sama obecność odruchu nie oznacza jednak, że każde dziecko od początku ssie efektywnie.
Odruch Moro
Nagła zmiana pozycji głowy, gwałtowny ruch lub niespodziewany dźwięk mogą spowodować wyprostowanie rąk i nóg, a następnie szybkie przyciągnięcie rąk do ciała. Dziecko może również zapłakać.
Odruch chwytny
Dotknięcie wnętrza dłoni może spowodować silne zaciśnięcie palców wokół palca rodzica. Nie należy jednak podnosić dziecka, wykorzystując ten odruch, ponieważ noworodek może nagle puścić.
Odruch kroczenia
Jeżeli noworodek jest bezpiecznie podtrzymywany, a jego stopy dotykają płaskiej powierzchni, może wykonywać naprzemienne ruchy przypominające chodzenie. Jest to automatyczny odruch, a nie początek nauki chodzenia.
Rodzic nie musi samodzielnie regularnie wywoływać ani testować tych odruchów. Ich oceną zajmuje się personel medyczny podczas badania noworodka.
Co widzi dwutygodniowy noworodek?
Wzrok noworodka jest jeszcze niedojrzały, szczególnie jeśli chodzi o widzenie na większą odległość. Dziecko najlepiej widzi przedmioty i twarze znajdujące się około 20-30 cm od jego oczu, czyli mniej więcej w takiej odległości, w jakiej znajduje się twarz rodzica podczas karmienia i noszenia.
Noworodek może dostrzegać:
- światło i ciemność,
- kształty,
- ruch,
- twarze z niewielkiej odległości,
- wyraźne kontrasty.
Wysokokontrastowe wzory, na przykład czarno-białe, mogą być dla dziecka szczególnie łatwe do zauważenia. Nie oznacza to jednak, że noworodek widzi świat wyłącznie w czerni i bieli. Zdolność rozróżniania barw dopiero się rozwija i na tym etapie jest jeszcze ograniczona.
Oczy noworodka mogą okresowo uciekać na boki, krzyżować się lub poruszać niezależnie. W pierwszych tygodniach może to wynikać z niedojrzałej koordynacji obu oczu i zwykle stopniowo ustępuje w kolejnych miesiącach.
Jeżeli jedno oko stale odchyla się w tę samą stronę albo rodzic zauważa inne niepokojące objawy dotyczące wzroku, warto powiedzieć o tym pediatrze.
Ile je dwutygodniowy noworodek?
Nie istnieje jedna prawidłowa porcja 90 ml dla każdego dwutygodniowego dziecka.
Dziecko karmione piersią
Przy karmieniu bezpośrednio z piersi nie ma potrzeby mierzenia objętości każdego posiłku. W pierwszych tygodniach większość noworodków karmionych piersią je około 8-12 razy na dobę, czasami częściej.
Warto reagować na wczesne sygnały głodu:
- obracanie głowy i szukanie piersi,
- otwieranie ust,
- ssanie dłoni,
- zwiększoną aktywność,
- poruszanie ustami i językiem.
Płacz jest późnym sygnałem głodu i nie powinien być jedynym kryterium decydującym o rozpoczęciu karmienia.
Dziecko karmione mlekiem modyfikowanym
Objętość wypijanego mleka może się różnić w zależności od masy ciała, apetytu i liczby karmień. W pierwszych tygodniach część dzieci wypija około 30-60 ml podczas jednego karmienia, a w ciągu pierwszego miesiąca porcje stopniowo rosną.
Nie należy więc zakładać, że dwutygodniowe dziecko powinno zawsze wypijać 90 ml. Mieszankę należy przygotowywać dokładnie zgodnie z instrukcją producenta i obserwować sygnały głodu oraz sytości dziecka.
Po czym poznać, że dziecko otrzymuje wystarczającą ilość pokarmu?
Sam czas spędzony przy piersi lub objętość pojedynczej butelki nie wystarczają do oceny karmienia.
U dziecka po pierwszym tygodniu życia pomocnymi wskaźnikami są:
- regularne karmienia,
- słyszalne i widoczne połykanie podczas karmienia,
- co najmniej około 6 mokrych pieluszek na dobę,
- jasny mocz,
- przyrost masy ciała oceniany podczas kontroli,
- okresy prawidłowego czuwania i reagowania na otoczenie.
Jeśli dziecko je bardzo krótko, niemal zawsze zasypia przy karmieniu, ma mało mokrych pieluszek lub nie przybiera prawidłowo na wadze, warto skonsultować sposób karmienia z położną, pediatrą lub specjalistą laktacyjnym.
Jak wspierać rozwój dziecka w 2. tygodniu życia?
Dwutygodniowy noworodek nie potrzebuje intensywnej stymulacji ani wielu zabawek. Najważniejsze bodźce pochodzą z codziennego kontaktu z opiekunami.
Można:
- przytulać i nosić dziecko,
- stosować kontakt skóra do skóry,
- mówić spokojnym głosem,
- śpiewać lub nucić,
- utrzymywać twarz w odległości, w której dziecko najlepiej ją widzi,
- obserwować sygnały zmęczenia i pozwalać dziecku odpoczywać.
Nie warto kierować się zasadą „im więcej bodźców, tym lepiej”. Noworodek może szybko się męczyć i przebodźcować. Odwracanie głowy, zamykanie oczu, ziewanie, nasilona drażliwość lub płacz mogą być sygnałem, że potrzebuje przerwy.
Od pierwszych tygodni można również wprowadzać krótkie okresy leżenia na brzuchu wtedy, gdy dziecko jest przytomne i znajduje się pod stałym nadzorem osoby dorosłej. Nie należy układać noworodka na brzuchu do snu.
Bezpieczny sen dwutygodniowego noworodka
Do każdego snu noworodka należy układać na plecach.
Najbezpieczniejsze miejsce do snu to:
- własne łóżeczko, kołyska lub dostawka przeznaczona do snu niemowlęcia,
- twardy, płaski i niepochylony materac,
- dobrze dopasowane prześcieradło,
- brak poduszek, kołder, pluszaków, ochraniaczy i innych miękkich przedmiotów.
Jeżeli dziecko zaśnie podczas noszenia, karmienia albo spaceru w foteliku samochodowym lub innym urządzeniu do siedzenia, do rutynowego snu powinno zostać przeniesione na odpowiednią płaską powierzchnię.
Czy dwutygodniowego noworodka mogą odwiedzać goście?
Nie istnieje jedna data, po której odwiedziny stają się bezpieczne dla każdego noworodka. Rodzice mogą ograniczyć liczbę gości i zdecydować o terminie zgodnie z samopoczuciem mamy, dziecka i całej rodziny.
W pierwszych tygodniach szczególnie warto przestrzegać podstawowych zasad higieny:
- osoby z katarem, kaszlem, gorączką, biegunką, wysypką lub innymi objawami infekcji nie powinny odwiedzać noworodka,
- każdy przed dotykaniem dziecka powinien umyć ręce,
- osoby z aktywną opryszczką nie powinny całować dziecka,
- noworodka należy chronić przed dymem tytoniowym,
- nie trzeba organizować dużych spotkań rodzinnych w pierwszych tygodniach, jeśli rodzice lub dziecko potrzebują spokoju.
Kiedy można wyjść z noworodkiem na pierwszy spacer?
U zdrowego noworodka nie ma potrzeby czekać dokładnie do ukończenia 2. tygodnia życia, aby wyjść na zewnątrz. Spacer można dostosować do stanu dziecka, samopoczucia rodzica oraz warunków pogodowych.
Nie ma również potrzeby poprzedzania pierwszego spaceru tak zwanym „werandowaniem”. Zamiast tego warto wybrać spokojne miejsce, odpowiednią pogodę i na początku zaplanować krótki spacer, obserwując reakcję dziecka.
Podczas wyjścia należy:
- ubrać dziecko odpowiednio do temperatury,
- unikać przegrzewania,
- chronić noworodka przed bezpośrednim słońcem,
- unikać długiego pobytu na zewnątrz podczas skrajnych upałów, silnego mrozu lub bardzo złej jakości powietrza.
U niemowląt poniżej 6. miesiąca życia podstawą ochrony przeciwsłonecznej są przede wszystkim cień i odpowiednia odzież. Kosmetyk przeciwsłoneczny nie powinien być przedstawiany jako warunek każdego spaceru dwutygodniowego noworodka.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Noworodek poniżej 1. miesiąca życia wymaga szczególnej czujności, ponieważ jego stan może zmieniać się szybko.
Pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli dziecko:
- ma temperaturę 38°C lub wyższą,
- jest bardzo trudne do wybudzenia,
- stało się wyraźnie wiotkie lub bardzo słabe,
- nie chce jeść lub ssie znacznie słabiej niż wcześniej,
- ma wyraźnie mniej mokrych pieluszek,
- oddycha bardzo szybko przez dłuższy czas lub z dużym wysiłkiem,
- stęka podczas oddychania,
- ma sine lub szare usta albo język,
- ma powtarzające się nieprawidłowe drgawki lub podejrzenie napadu drgawkowego,
- wygląda lub zachowuje się wyraźnie inaczej niż zwykle.
W przypadku noworodka warto zgłaszać również mniej charakterystyczne zmiany, jeśli rodzic ma silne poczucie, że dziecko nie zachowuje się tak jak dotychczas.
Podsumowanie
Dwutygodniowy noworodek nadal większość doby spędza na śnie i karmieniu. Ma krótkie okresy czuwania, najlepiej widzi twarze i przedmioty z około 20-30 cm, reaguje na znajome głosy i zapachy oraz wykazuje typowe odruchy noworodkowe.
Nie ma jednej prawidłowej ilości mleka na każde karmienie ani jednego harmonogramu snu dla wszystkich dzieci. Najważniejsze są skuteczne karmienie, prawidłowa liczba mokrych pieluszek, przyrost masy ciała, bezpieczny sen oraz obserwowanie ogólnego stanu dziecka. Pierwszego spaceru nie trzeba poprzedzać werandowaniem, a odwiedziny warto organizować z zachowaniem podstawowych zasad ochrony noworodka przed infekcjami.