W pierwszych tygodniach życia noworodek zwykle potrzebuje częstych karmień zarówno w dzień, jak i w nocy. Większość dzieci karmionych piersią je około 8–12 razy w ciągu 24 godzin, ale niektóre okresowo chcą ssać nawet co godzinę.
Nie trzeba ustalać sztywnego harmonogramu karmień. Warto obserwować wczesne sygnały głodu i sytości dziecka, a jednocześnie pamiętać, że bardzo senny noworodek może początkowo wymagać budzenia na karmienie.
Jak często karmić noworodka piersią?
W pierwszych dniach i tygodniach życia wiele noworodków karmionych piersią potrzebuje około 8–12 karmień na dobę. Karmienia mogą odbywać się mniej więcej co 1–3 godziny, ale odstępy nie muszą być regularne.
Jednego dnia dziecko może jeść częściej, innego nieco rzadziej. Różnić może się także długość poszczególnych karmień.
Częste przystawianie dziecka do piersi w pierwszych tygodniach:
- umożliwia dziecku regularne przyjmowanie mleka,
- stymuluje produkcję pokarmu,
- pomaga organizmowi osoby karmiącej dostosować ilość mleka do potrzeb dziecka,
- daje noworodkowi możliwość ćwiczenia ssania i połykania.
Nie ma potrzeby karmienia dokładnie co 2 godziny z zegarkiem w ręku, jeśli dziecko prawidłowo rośnie i skutecznie komunikuje potrzebę jedzenia.
Co oznacza karmienie na żądanie?
Karmienie na żądanie oznacza reagowanie na sygnały głodu dziecka, zarówno w dzień, jak i w nocy.
Nie oznacza jednak czekania do momentu, aż noworodek zacznie głośno płakać. Płacz jest późnym sygnałem głodu i rozdrażnionemu dziecku może być trudniej prawidłowo uchwycić pierś.
W pierwszych tygodniach warto więc obserwować dziecko i proponować pierś, gdy pojawiają się pierwsze oznaki zainteresowania karmieniem.
Jak rozpoznać, że noworodek jest głodny?
Wczesne sygnały głodu mogą obejmować:
- wkładanie dłoni do ust,
- obracanie głowy i wykonywanie ruchów poszukujących,
- otwieranie ust,
- oblizywanie lub cmokanie,
- zwiększoną aktywność,
- ssanie dłoni lub palców.
Płacz zazwyczaj pojawia się dopiero później.
Nie każde ssanie dłoni lub płacz oznacza jednak głód. Noworodek może także potrzebować bliskości, zmiany pieluszki, odpoczynku albo pomocy w uspokojeniu się.
Po czym poznać, że dziecko jest najedzone?
Podczas karmienia warto obserwować również sygnały sytości.
Dziecko może:
- zwolnić tempo ssania,
- robić dłuższe przerwy,
- samodzielnie puścić pierś,
- zamknąć usta,
- odwrócić głowę,
- rozluźnić dłonie i ciało.
Nie trzeba nakłaniać dziecka do dalszego ssania, jeśli wyraźnie pokazuje, że zakończyło karmienie.
Czy bardzo częste karmienie jest normalne?
Tak. Szczególnie w pierwszych tygodniach mogą pojawiać się okresy tak zwanego cluster feeding, czyli karmień odbywających się bardzo blisko siebie.
Dziecko może przez kilka godzin chcieć wracać do piersi nawet co kilkadziesiąt minut. Często zdarza się to wieczorem albo podczas okresów zwiększonego zapotrzebowania.
Samo częste karmienie nie oznacza, że mleka jest za mało.
Ważne jest jednak, aby oceniać cały obraz. Jeśli dziecko praktycznie cały czas pozostaje przy piersi, a jednocześnie słabo połyka, nie przybiera na masie, ma mało mokrych pieluszek lub karmienie jest bardzo bolesne, warto sprawdzić technikę przystawienia i skuteczność pobierania mleka.
Czy trzeba budzić noworodka na karmienie?
W pierwszych tygodniach życia niektóre noworodki są bardzo senne i mogą nie zgłaszać głodu wystarczająco często.
Do czasu ustabilizowania karmienia i prawidłowego przyrostu masy lekarz, położna lub doradca laktacyjny może zalecić budzenie dziecka, jeśli przerwa pomiędzy karmieniami jest zbyt długa.
Jest to szczególnie istotne u dzieci:
- w pierwszych dniach po porodzie,
- które nie odzyskały jeszcze masy urodzeniowej,
- urodzonych przedwcześnie,
- z małą masą urodzeniową,
- z nasiloną żółtaczką,
- które są wyjątkowo senne i trudno je wybudzić na karmienie.
Gdy dziecko prawidłowo przybiera na masie, jest zdrowe i skutecznie zgłasza głód, częstotliwość karmień może być coraz bardziej dostosowana do jego własnego rytmu.
Ile mleka powinien wypijać noworodek?
Przy bezpośrednim karmieniu piersią nie trzeba mierzyć objętości mleka wypijanego podczas każdego karmienia ani przeliczać jej na kalorie.
W pierwszych dniach ilość pokarmu jest niewielka, ale odpowiada małej pojemności żołądka noworodka. Początkowo piersi produkują siarę, a w kolejnych dniach ilość mleka stopniowo się zwiększa.
Nie sprawdza się tu zasada, że każdego dnia dziecko powinno wypijać dokładnie o 10 ml więcej niż poprzedniego.
Dzieci różnią się masą ciała, tempem wzrastania, częstotliwością karmień i ilością mleka pobieraną podczas jednego karmienia.
Jak sprawdzić, czy dziecko otrzymuje wystarczająco dużo mleka?
Lepszym wskaźnikiem niż długość karmienia lub uczucie pełności piersi jest obserwacja dziecka.
Na skuteczne karmienie mogą wskazywać:
- regularne karmienia, najczęściej około 8–12 razy na dobę w pierwszych tygodniach,
- widoczne lub słyszalne przełykanie mleka,
- prawidłowe przystawienie do piersi,
- odpowiednia liczba mokrych pieluszek,
- zmiana koloru stolca z ciemnej smółki na jaśniejszy w pierwszych dniach,
- stopniowe odzyskiwanie masy urodzeniowej,
- dalszy prawidłowy przebieg wzrastania.
Od około 5. dnia życia dziecko karmione piersią powinno zwykle moczyć co najmniej około 6 pieluszek na dobę.
Najważniejsza jest jednak ocena wszystkich tych elementów razem, a nie jednej liczby.
Utrata masy ciała po urodzeniu
Fizjologiczna utrata części masy urodzeniowej w pierwszych dniach jest normalna i nie wynika z tego, że noworodek „nie potrafi jeść”.
Spadek masy jest związany między innymi ze zmianami gospodarki płynowej po porodzie.
Noworodek może stracić około 5–10% masy urodzeniowej. Masa urodzeniowa powinna być zwykle odzyskana w ciągu około 10–14 dni.
Jeżeli utrata przekracza około 10%, dziecko powinno zostać ocenione przez specjalistę. Należy wtedy sprawdzić między innymi jego stan zdrowia, sposób przystawiania do piersi i skuteczność pobierania mleka.
Ból brodawek podczas karmienia
Częste karmienie nie powinno być automatycznie traktowane jako przyczyna uszkodzenia brodawek.
Niewielka tkliwość na początku laktacji może się zdarzyć, ale utrzymujący się silny ból, pęknięcia lub krwawienie brodawek najczęściej wymagają sprawdzenia sposobu przystawienia dziecka do piersi.
Jeżeli karmienie boli podczas każdego przystawienia, warto skorzystać z pomocy położnej lub specjalisty zajmującego się laktacją.
Do pielęgnacji bardzo wrażliwej skóry brodawek można zastosować produkt przeznaczony do tego celu. Aktualny Balsam do brodawek sutkowych Mustela - certyfikowany BIO jest przeznaczony do pielęgnacji skóry brodawek w okresie karmienia piersią.
Kosmetyk może wspierać komfort i pielęgnację skóry, ale nie zastępuje oceny przyczyny bólu ani korekty techniki karmienia, jeśli problem wynika z nieprawidłowego przystawienia.
Jak często karmić noworodka butelką?
Noworodek może otrzymywać z butelki mleko kobiece lub odpowiednie mleko modyfikowane. Także przy karmieniu butelką nie należy stosować sztywnej zasady zwiększania porcji każdego dnia o określoną liczbę mililitrów.
W pierwszych dniach dzieci karmione wyłącznie mlekiem modyfikowanym często jedzą około 8–12 razy na dobę. W kolejnych tygodniach odstępy pomiędzy karmieniami zwykle stopniowo się wydłużają.
Ważne jest karmienie responsywne. Warto:
- zacząć od niewielkiej ilości mleka i podać więcej, jeśli dziecko nadal sygnalizuje głód,
- trzymać dziecko podczas karmienia,
- pozwalać mu robić przerwy,
- nie podpierać butelki,
- nie zmuszać dziecka do wypicia całej porcji.
Mleko modyfikowane należy przygotowywać dokładnie według instrukcji producenta, bez samodzielnego zmieniania proporcji proszku i wody.
Kiedy skonsultować karmienie ze specjalistą?
Warto poprosić o ocenę pediatrę, położną lub specjalistę zajmującego się laktacją, jeśli:
- noworodek przez większość dni je mniej niż około 8 razy na dobę w pierwszych tygodniach,
- trudno go obudzić do karmienia,
- nie słychać lub nie widać regularnego połykania,
- dziecko stale zsuwa się z piersi lub nie potrafi jej prawidłowo uchwycić,
- karmienie powoduje silny ból, pękanie lub krwawienie brodawek,
- dziecko ma wyraźnie za mało mokrych pieluszek,
- traci ponad 10% masy urodzeniowej,
- nie odzyskuje masy urodzeniowej w oczekiwanym czasie,
- nie przybiera prawidłowo na masie,
- jest bardzo senne, apatyczne lub wyraźnie słabiej je niż wcześniej.
Pilnej konsultacji wymaga również temperatura 38°C lub wyższa u noworodka, problemy z oddychaniem, sinienie, znaczne osłabienie lub oznaki odwodnienia.
Podsumowanie
Noworodek karmiony piersią zwykle potrzebuje około 8–12 karmień w ciągu doby, ale odstępy między nimi mogą być bardzo różne. Okresowe karmienie nawet co godzinę może być prawidłowym cluster feeding i samo w sobie nie świadczy o niedoborze mleka.
Zamiast kontrolować zegarek, liczyć kalorie lub próbować określić dokładną liczbę mililitrów, warto obserwować sygnały głodu i sytości, skuteczne połykanie, mokre pieluszki oraz przebieg wzrastania. Jeśli dziecko jest bardzo senne, słabo je, ma mało mokrych pieluszek lub nie przybiera prawidłowo na masie, karmienie powinno zostać ocenione przez specjalistę.