38. tydzień ciąży to końcowa część trzeciego trymestru. Poród może rozpocząć się w każdej chwili, ale w aktualnej klasyfikacji okres 38+0 do 38+6 określa się jeszcze jako wczesny termin, czyli early term.
Dziecko jest już bardzo dobrze rozwinięte, ale płuca, mózg i układ nerwowy nadal kończą proces dojrzewania. W tym czasie szczególnie ważne jest obserwowanie typowego wzorca ruchów dziecka i reagowanie na każdą wyraźną zmianę.
38. tydzień ciąży - który to miesiąc?
38. tydzień ciąży przypada na trzeci trymestr i w potocznym przeliczeniu jest zaliczany do 9. miesiąca ciąży.
Przeliczanie tygodni na miesiące jest jednak umowne. W praktyce medycznej znacznie precyzyjniej posługiwać się tygodniem i dniem ciąży, na przykład 38+3.
Czy dziecko urodzone w 38. tygodniu jest donoszone?
Dziecko urodzone w 38. tygodniu nie jest wcześniakiem.
Współczesna klasyfikacja rozróżnia jednak:
- 37+0 do 38+6 - wczesny termin, czyli early term,
- 39+0 do 40+6 - pełny termin, czyli full term.
Oznacza to, że poród w 38. tygodniu jest porodem terminowym w szerokim znaczeniu, ale nie jest jeszcze określany jako full term.
U zdrowej kobiety bez wskazań medycznych nie planuje się porodu wcześniej wyłącznie dlatego, że dziecko osiągnęło 38. tydzień.
Brzuch w 38. tygodniu ciąży - jak zmienia się ciało?
U części kobiet głowa dziecka znajduje się już niżej w miednicy. Może wtedy zmniejszyć się ucisk pod żebrami, a zwiększyć:
- parcie na pęcherz,
- częstotliwość oddawania moczu,
- uczucie ciężaru w miednicy,
- dyskomfort w okolicy krocza.
Nie u każdej kobiety brzuch obniża się przed porodem. W niektórych ciążach dzieje się to dopiero podczas rozpoczynającej się akcji porodowej.
W tym okresie mogą również występować nieregularne napięcia brzucha, czyli skurcze Braxtona-Hicksa. Zwykle nie stają się coraz silniejsze, dłuższe i częstsze w sposób postępujący.
Ruchy dziecka w 38. tygodniu ciąży
W macicy jest już niewiele miejsca, dlatego charakter ruchów może się zmienić. Przyszła mama może częściej odczuwać przesuwanie, przeciąganie, wypychanie kończyn i zmianę kształtu brzucha zamiast dużych obrotów.
Nie jest jednak prawdą, że w 38. tygodniu ruchy powinny być zdecydowanie mniej odczuwalne.
Dziecko powinno poruszać się zgodnie ze swoim typowym wzorcem aż do porodu i również podczas porodu.
Nie ma jednej liczby ruchów, którą każda kobieta powinna odczuwać każdego dnia.
Jeśli:
- dziecko rusza się mniej niż zwykle,
- ruchy ustały,
- zmienił się ich typowy wzorzec,
należy natychmiast skontaktować się z oddziałem położniczym lub położną. Nie należy czekać do kolejnego dnia.
Ile waży dziecko w 38. tygodniu ciąży?
W 38. tygodniu dziecko ma około 50 cm długości od głowy do pięt.
Masa wielu dzieci wynosi około 3,2-3,4 kg, ale prawidłowy zakres jest szeroki i zależy między innymi od płci, genetyki, budowy rodziców oraz przebiegu ciąży.
Dane dotyczące dzieci urodzonych w Polsce pokazują, że średnia masa urodzeniowa w 38. tygodniu wynosi około 3,35 kg u chłopców i 3,20 kg u dziewczynek.
Jeśli masa jest oceniana podczas USG, wynik jest wartością szacunkową i ma określony margines błędu.
Nie należy więc zakładać, że dziecko ważące mniej niż 3 kg automatycznie jest za małe ani że większa masa sama w sobie oznacza konieczność cesarskiego cięcia.
Jak rozwija się dziecko w 38. tygodniu?
Dziecko jest już bardzo dobrze przygotowane do życia po porodzie, ale rozwój nadal trwa.
W okresie od 37. do 40. tygodnia:
- płuca kończą dojrzewanie,
- mózg i układ nerwowy nadal się rozwijają,
- dziecko gromadzi tkankę tłuszczową,
- układ krążenia i układ mięśniowo-szkieletowy są już dobrze rozwinięte,
- w jelitach zgromadzona jest smółka, czyli pierwszy stolec noworodka.
Nie należy opisywać dziecka w 38. tygodniu jako „całkowicie wykształconego” w każdym aspekcie. To właśnie dlatego porody bez wskazań medycznych nie są rutynowo planowane przed 39+0.
Jakie badania wykonuje się w 38. tygodniu ciąży?
Zgodnie z obowiązującym od maja 2026 roku polskim standardem opieki okołoporodowej okres od 38. do 39. tygodnia obejmuje:
- badanie podmiotowe i przedmiotowe,
- badanie położnicze,
- ocenę ruchów płodu,
- ocenę czynności serca płodu,
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- pomiar masy ciała,
- ocenę ryzyka ciążowego,
- edukację przedporodową.
W tym okresie przewidziane są również:
- badanie ogólne moczu,
- morfologia krwi,
- konsultacja anestezjologiczna u kobiet planujących regionalne łagodzenie bólu, jeśli nie odbyła się wcześniej.
Rutynowe KTG nie jest wymaganym badaniem każdej zdrowej kobiety dokładnie w 38. tygodniu ciąży. Aktualny standard przewiduje rutynowe KTG i USG niezwłocznie po ukończeniu 40. tygodnia, jeśli poród wcześniej się nie rozpoczął.
Czy w 38. tygodniu wykonuje się GBS?
Posiew w kierunku paciorkowców grupy B, czyli GBS, powinien być wykonany między 35. a 37. tygodniem ciąży.
Badanie polega na pobraniu materiału z pochwy i odbytu. Nie jest to po prostu ogólny „posiew z pochwy”.
Jeżeli w 38. tygodniu wynik GBS nie jest dostępny lub badanie nie zostało wykonane, warto omówić dalsze postępowanie z osobą prowadzącą ciążę.
Dodatni wynik pozwala zaplanować odpowiednią profilaktykę antybiotykową podczas porodu, jeśli jest wskazana.
Obrzęki w 38. tygodniu ciąży
Stopniowo narastający obrzęk kostek, stóp i czasami palców jest częsty w końcówce ciąży. Zwykle nasila się pod koniec dnia, podczas upału lub po długim staniu.
Nie należy jednak uznawać wszystkich obrzęków za niegroźny element ciąży.
Pilnej konsultacji wymaga szczególnie nagły lub szybko nasilający się obrzęk twarzy, dłoni lub stóp, zwłaszcza gdy towarzyszą mu:
- silny ból głowy,
- zaburzenia widzenia,
- silny ból pod żebrami,
- nudności lub wymioty,
- wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Mogą to być objawy stanu przedrzucawkowego.
Zmiany w piersiach przed porodem
W końcówce ciąży piersi mogą być większe i bardziej wrażliwe. U części kobiet pojawia się również niewielki wyciek żółtawej siary, czyli pierwszego pokarmu.
Siara może być produkowana już wiele tygodni przed porodem.
Brak wycieku siary w ciąży jest również prawidłowy i nie oznacza, że po porodzie wystąpi problem z karmieniem piersią.
Dopiero kilka dni po porodzie zwykle następuje wyraźniejsze zwiększenie produkcji mleka.
Jakie są oznaki rozpoczynającego się porodu?
Do oznak mogących świadczyć o rozpoczęciu porodu należą:
- regularne skurcze, które stają się silniejsze, dłuższe i częstsze,
- odejście lub sączenie się wód płodowych,
- odejście czopu śluzowego, czasami z niewielką ilością krwi,
- ból dolnej części pleców towarzyszący skurczom,
- narastające uczucie ucisku w miednicy.
Odejście czopu nie oznacza, że poród musi rozpocząć się natychmiast. Może rozpocząć się po kilku godzinach lub dniach.
Biegunka i nudności nie są wystarczająco swoistymi objawami, aby na ich podstawie rozpoznawać rozpoczynający się poród.
Jeśli odejdą wody płodowe, należy skontaktować się z oddziałem położniczym, nawet jeśli regularne skurcze jeszcze się nie rozpoczęły.
Kiedy pilnie skontaktować się ze szpitalem?
Pilnego kontaktu z personelem medycznym wymagają:
- mniejsze niż zwykle ruchy dziecka, brak ruchów lub zmiana ich wzorca,
- odejście lub podejrzenie sączenia się wód płodowych,
- krwawienie z pochwy większe niż niewielka domieszka krwi w czopie śluzowym,
- regularne i nasilające się skurcze,
- silny lub stały ból brzucha,
- nagły znaczny obrzęk twarzy, dłoni lub stóp,
- silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub ból pod żebrami,
- gorączka lub wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Podsumowanie
38. tydzień ciąży to okres early term. Dziecko nie jest już wcześniakiem, ale płuca, mózg i układ nerwowy nadal kończą dojrzewanie. Ma około 50 cm długości i waży orientacyjnie około 3,2-3,4 kg.
Ruchy powinny być regularnie odczuwane aż do porodu. Między 38. a 39. tygodniem aktualny polski standard przewiduje między innymi ocenę ruchów i czynności serca płodu, ciśnienia tętniczego oraz badanie moczu i morfologię. Każda wyraźna zmiana ruchów dziecka, odejście wód, krwawienie lub objawy stanu przedrzucawkowego wymagają pilnej konsultacji.