28. tydzień ciąży rozpoczyna trzeci trymestr. Dziecko nadal intensywnie rozwija układ nerwowy i płuca, przybiera na wadze oraz regularnie się porusza. Dla przyszłej mamy rosnący brzuch może oznaczać większe obciążenie pleców, problemy ze snem, zgagę lub szybsze męczenie się.
To również początek kolejnego ważnego etapu kontroli prenatalnych. Zgodnie z aktualnym polskim standardem między 27. a 32. tygodniem wykonuje się między innymi morfologię, badanie moczu, badanie przeciwciał anty-D u kobiet RhD-ujemnych oraz USG zgodnie z rekomendacjami PTGiP.
28. tydzień ciąży – który to miesiąc i trymestr?
28. tydzień ciąży jest początkiem trzeciego trymestru i zwykle zalicza się go do 7. miesiąca.
Przeliczanie tygodni na miesiące ma jednak charakter orientacyjny. W opiece medycznej wiek ciąży określa się przede wszystkim w tygodniach i dniach.
Do przewidywanego terminu porodu pozostaje jeszcze około 12 tygodni, jeśli ciąża zakończy się około 40. tygodnia.
28. tydzień ciąży – zmiany w Twoim ciele
W trzecim trymestrze macica i dziecko nadal rosną, a środek ciężkości ciała zmienia się coraz wyraźniej. Możesz szybciej się męczyć, odczuwać większe obciążenie pleców i mieć trudności ze znalezieniem wygodnej pozycji do odpoczynku.
Przyrost masy ciała jest indywidualny. Nie ma reguły, zgodnie z którą każda kobieta w 28. tygodniu powinna ważyć co najmniej 8 kg więcej niż przed ciążą.
Na zalecany przyrost wpływają między innymi:
- BMI przed ciążą,
- budowa ciała,
- ciąża pojedyncza lub mnoga,
- indywidualny przebieg ciąży.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące tempa przyrostu masy ciała, omów je z osobą prowadzącą ciążę zamiast porównywać się z jedną wartością przypisaną do konkretnego tygodnia.
Jak wygląda brzuch w 28. tygodniu ciąży?
U większości kobiet brzuch jest już wyraźnie widoczny, ale jego wielkość i kształt pozostają indywidualne.
Nie ma potrzeby samodzielnie oceniać, ile centymetrów lub „palców” nad pępkiem powinno znajdować się dno macicy.
Osoba prowadząca ciążę może mierzyć wysokość dna macicy jako jeden z elementów oceny wzrastania ciąży. Wynik zawsze interpretuje się w odniesieniu do wieku ciążowego i pozostałych danych klinicznych.
Najczęstsze objawy w 28. tygodniu ciąży
Na początku trzeciego trymestru mogą pojawić się między innymi:
- ból pleców,
- zgaga i niestrawność,
- wzdęcia i zaparcia,
- skurcze mięśni nóg,
- hemoroidy,
- częstsze oddawanie moczu,
- problemy ze snem,
- uczucie gorąca,
- łagodna zadyszka przy wysiłku,
- niewielkie obrzęki stóp i kostek,
- większa ilość fizjologicznej wydzieliny z pochwy.
Nie każda kobieta doświadcza wszystkich tych objawów i nie wszystkie muszą pojawić się dokładnie wraz z rozpoczęciem 28. tygodnia.
Duszność w 28. tygodniu ciąży
Łagodna zadyszka może występować w późniejszej ciąży. Organizm potrzebuje więcej tlenu, a rosnąca macica zmienia warunki pracy przepony i układu oddechowego.
Nie należy jednak uznawać każdej duszności za fizjologiczną.
Pilnej konsultacji wymaga szczególnie:
- nagła lub szybko nasilająca się duszność,
- duszność występująca w spoczynku,
- ból lub ucisk w klatce piersiowej,
- omdlenie,
- silne kołatanie serca,
- jednostronny ból lub obrzęk nogi.
Swędzenie skóry w 28. tygodniu ciąży
Łagodne swędzenie skóry może wiązać się z jej przesuszeniem, rozciąganiem się skóry brzucha oraz zmianami hormonalnymi.
Pomocne mogą być:
- regularne stosowanie bezzapachowego kosmetyku nawilżającego lub emolientu,
- chłodny lub ciepły, ale nie gorący prysznic,
- luźne ubrania z przewiewnych materiałów,
- unikanie produktów powodujących dodatkowe podrażnienie.
Nie jest natomiast prawdą, że świąd wynikający z nagromadzenia żółci jest normalnym objawem 28. tygodnia ciąży.
Bardzo nasilony świąd, szczególnie:
- dłoni lub podeszew stóp,
- nasilający się nocą,
- utrudniający sen,
może występować między innymi w wewnątrzwątrobowej cholestazie ciężarnych i wymaga pilnego kontaktu z personelem medycznym.
Jak rozwija się dziecko w 28. tygodniu ciąży?
W 28. tygodniu układ nerwowy dziecka nadal intensywnie dojrzewa. Mózg zwiększa swoją objętość i staje się coraz bardziej pofałdowany, a kolejne połączenia nerwowe wspierają rozwój coraz bardziej złożonych funkcji.
Dziecko potrafi już między innymi:
- otwierać i zamykać powieki,
- wykonywać ruchy ssania i chwytania,
- reagować ruchem na część bodźców dźwiękowych,
- wykonywać ruchy oddechowe,
- poruszać kończynami, przeciągać się i obracać.
Płuca są już ukształtowane, ale nadal niedojrzałe i nie są jeszcze gotowe do pełnego samodzielnego funkcjonowania poza macicą.
Produkują surfaktant, substancję pomagającą utrzymać pęcherzyki płucne otwarte podczas oddychania po porodzie. Surfaktant nie przestaje być potrzebny po pierwszym oddechu – jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania płuc również po narodzinach.
Nie należy również interpretować ziewania czy innych ruchów twarzy jako świadomej mimiki emocjonalnej. Aktywność mózgu związana ze snem rozwija się już przed narodzinami, ale nie ma podstaw, aby w poradniku stwierdzać jako fakt, że dziecko w 28. tygodniu „śni” w taki sposób jak dorosła osoba.
Wielkość i masa dziecka w 28. tygodniu ciąży
Według aktualnego kalendarza NHS dziecko ma w 28. tygodniu około 37,6 cm długości od głowy do pięt.
Orientacyjna masa wynosi około 1 kg lub nieco więcej. Różnice między dziećmi są jednak naturalne, a rzeczywiste wzrastanie ocenia się podczas badań prenatalnych.
W trzecim trymestrze dziecko będzie coraz intensywniej przybierało na wadze i gromadziło tkankę tłuszczową.
Meszek płodowy, czyli lanugo, nie musi jeszcze zanikać w 28. tygodniu. Proces jego stopniowego zmniejszania się staje się bardziej charakterystyczny w późniejszych tygodniach trzeciego trymestru.
Ruchy dziecka w 28. tygodniu ciąży
W 28. tygodniu ruchy dziecka powinny być regularnie odczuwane.
Mogą mieć formę:
- kopnięć,
- obrotów,
- przesuwania się,
- rozciągania,
- delikatniejszych ruchów całego ciała.
Nie jest prawdą, że po rozpoczęciu trzeciego trymestru dziecko powinno ruszać się mniej, ponieważ ma coraz mniej miejsca.
Ruchy zazwyczaj stają się coraz częstsze i silniejsze do około 32. tygodnia, a następnie ich ogólna częstość pozostaje na zbliżonym poziomie aż do porodu. Może natomiast zmieniać się ich charakter.
Nie istnieje jedna prawidłowa liczba ruchów dziennie. Najważniejsze jest poznanie indywidualnego wzorca aktywności własnego dziecka.
Skontaktuj się z położną, lekarzem lub oddziałem położniczym od razu, jeśli:
- dziecko porusza się mniej niż zwykle,
- ruchy stały się wyraźnie słabsze,
- przestałaś odczuwać ruchy,
- zauważyłaś istotną zmianę ich dotychczasowego wzorca.
Nie czekaj do następnego dnia i nie próbuj samodzielnie potwierdzać dobrostanu dziecka za pomocą domowego detektora tętna.
Ułożenie dziecka w 28. tygodniu ciąży
Dziecko nadal ma możliwość zmieniania pozycji. W 28. tygodniu może być ułożone głową w dół, pośladkowo lub poprzecznie.
Ułożenie na tym etapie nie przesądza jeszcze o pozycji do porodu. Większość dzieci przyjmuje ułożenie główkowe dopiero w późniejszej części ciąży.
Także miejsce, w którym czujesz kopnięcia, zależy przede wszystkim od aktualnego ułożenia dziecka. Nie ma jednego prawidłowego obszaru brzucha, w którym ruchy powinny być odczuwane w 28. tygodniu.
USG w 28. tygodniu ciąży
28. tydzień znajduje się w aktualnym polskim przedziale wykonywania USG trzeciego trymestru.
Zgodnie ze standardem opieki okołoporodowej badanie ultrasonograficzne wykonuje się między 27. a 32. tygodniem ciąży zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników.
Nie oznacza to, że każda kobieta musi mieć badanie dokładnie między 28. a 30. tygodniem.
W zależności od przebiegu ciąży podczas USG można ocenić między innymi:
- biometrię i wzrastanie dziecka,
- jego położenie,
- ilość płynu owodniowego,
- lokalizację i wygląd łożyska,
- inne parametry zgodnie z rekomendacjami i wskazaniami klinicznymi.
Płeć dziecka może być często widoczna podczas USG, ale nie można zagwarantować jej określenia podczas każdego badania. Zależy to między innymi od ułożenia dziecka i jakości obrazu, a ocena płci nie jest głównym celem USG trzeciego trymestru.
Jakie badania wykonuje się między 27. a 32. tygodniem ciąży?
Zgodnie z aktualnym polskim standardem w okresie 27.–32. tygodnia opieka obejmuje między innymi:
- badanie podmiotowe i przedmiotowe,
- ocenę czynności serca płodu,
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- pomiar masy ciała,
- ocenę ryzyka ciążowego,
- edukację i promocję zdrowego stylu życia.
Badania diagnostyczne obejmują między innymi:
- morfologię krwi,
- badanie ogólne moczu,
- przeciwciała anty-D u kobiet RhD-ujemnych,
- USG zgodnie z rekomendacjami PTGiP.
W razie dodatkowych wskazań osoba prowadząca ciążę może zlecić również inne badania.
Przeciwciała anty-D i profilaktyka konfliktu serologicznego
Badanie związane z układem Rh nie jest obowiązkowym „badaniem anty-RH” wykonywanym u każdej kobiety ciężarnej.
W aktualnym harmonogramie w okresie 27.–32. tygodnia oznacza się przeciwciała anty-D u kobiet RhD-ujemnych.
Problem może pojawić się wtedy, gdy kobieta ma krew RhD-ujemną, a dziecko RhD-dodatnią i organizm mamy zacznie wytwarzać przeciwciała skierowane przeciwko krwinkom dziecka.
Nie jest to więc po prostu „konflikt pomiędzy grupami krwi rodziców”.
W przypadku odpowiednich wskazań pomiędzy 28. a 30. tygodniem ciąży stosowana jest profilaktyka immunoglobuliną anty-D. Ma ona zapobiegać uczuleniu układu odpornościowego kobiety na antygen RhD i w konsekwencji zmniejszać ryzyko choroby hemolitycznej płodu i noworodka.
Decyzję o potrzebie podania immunoglobuliny podejmuje osoba prowadząca ciążę na podstawie grupy krwi oraz wyników badań.
Jak spać od 28. tygodnia ciąży?
Od 28. tygodnia zaleca się zasypianie na boku. Może to być zarówno lewy, jak i prawy bok.
Jeśli obudzisz się na plecach, nie ma powodu do niepokoju. Wystarczy ponownie obrócić się na bok.
Dla większego komfortu możesz wykorzystać poduszki:
- między kolanami,
- pod brzuchem,
- za plecami.
Przygotowania do porodu i wyprawki
28. tydzień może być dobrym momentem na spokojne rozpoczęcie lub kontynuowanie przygotowań do porodu i pierwszych tygodni z dzieckiem.
Możesz między innymi:
- uczestniczyć w edukacji przedporodowej,
- omówić preferencje dotyczące porodu,
- zacząć kompletować podstawową wyprawkę,
- wybrać fotelik samochodowy, jeśli będzie potrzebny,
- sprawdzić zasady przyjęcia do wybranego miejsca porodu,
- zacząć przygotowywać rzeczy potrzebne do szpitala, jeśli daje Ci to większy spokój.
Nie istnieje jednak obowiązek, aby w 28. tygodniu cała wyprawka i torba do szpitala były już gotowe.
Nie każda kobieta doświadcza również tak zwanego „wicia gniazda”. Chęć organizowania przestrzeni przed narodzinami dziecka jest indywidualna i nie stanowi medycznego objawu rozpoczęcia trzeciego trymestru.
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
W 28. tygodniu ciąży nie należy zwlekać z konsultacją w przypadku objawów mogących wskazywać na poród przedwczesny, stan przedrzucawkowy lub inne powikłania.
Skontaktuj się z personelem medycznym w przypadku:
- krwawienia z dróg rodnych,
- wodnistego wycieku mogącego sugerować odpływanie płynu owodniowego,
- regularnych, nasilających się lub bolesnych skurczów,
- silnego lub utrzymującego się bólu brzucha,
- silnego bólu głowy, który nie ustępuje,
- zaburzeń widzenia,
- nagłego znacznego obrzęku twarzy, dłoni lub stóp,
- silnego bólu pod żebrami,
- nagłej lub nasilonej duszności,
- bólu w klatce piersiowej,
- omdlenia,
- bardzo nasilonego świądu, szczególnie dłoni lub podeszew stóp,
- wyraźnego osłabienia, ustania lub zmiany dotychczasowego wzorca ruchów dziecka.
Jeśli dziecko porusza się mniej niż zwykle lub ruchy wyraźnie się zmieniły, nie czekaj do następnego dnia ani do kolejnej planowej wizyty.
Podsumowanie
28. tydzień ciąży rozpoczyna trzeci trymestr i zwykle jest zaliczany do 7. miesiąca. Dziecko ma około 37,6 cm długości, waży orientacyjnie około 1 kg lub nieco więcej, nadal rozwija płuca i układ nerwowy oraz regularnie się porusza.
To również okres, w którym zgodnie z aktualnym polskim standardem przypadają między innymi morfologia, badanie moczu, USG trzeciego trymestru i – u kobiet RhD-ujemnych – ocena przeciwciał anty-D oraz ewentualna profilaktyka immunoglobuliną anty-D. Szczególnej uwagi wymagają zmiany ruchów dziecka, nasilony świąd oraz objawy mogące wskazywać na stan przedrzucawkowy lub poród przedwczesny.