27. tydzień ciąży to ostatni tydzień drugiego trymestru. Dziecko intensywnie rozwija układ nerwowy i oddechowy, gromadzi tkankę tłuszczową, a jego ruchy zwykle stają się coraz łatwiejsze do rozpoznania.
To także okres, w którym kończy się przedział czasowy wykonywania doustnego testu obciążenia glukozą, jeśli badanie nie zostało wykonane wcześniej. W kolejnych tygodniach rozpocznie się trzeci trymestr oraz dalszy etap kontroli wzrastania i dobrostanu dziecka.
27. tydzień ciąży – który to miesiąc i trymestr?
27. tydzień ciąży bywa zaliczany do 7. miesiąca, jednak przeliczanie tygodni na miesiące jest jedynie orientacyjne. W opiece medycznej wiek ciąży określa się przede wszystkim w tygodniach i dniach.
Najważniejsza informacja jest taka, że 27. tydzień nadal należy do drugiego trymestru. Trzeci trymestr rozpoczyna się od 28. tygodnia ciąży.
27. tydzień ciąży – zmiany w Twoim ciele
Macica i brzuch nadal się powiększają, a zmieniający się środek ciężkości może zwiększać obciążenie pleców, miednicy i nóg.
W tym okresie mogą występować między innymi:
- zmęczenie i problemy ze snem,
- ból pleców,
- zgaga i niestrawność,
- wzdęcia i zaparcia,
- skurcze mięśni nóg,
- uczucie gorąca,
- zawroty głowy,
- niewielkie obrzęki dłoni i stóp,
- krwawienie z nosa lub dziąseł,
- hemoroidy,
- częstsze oddawanie moczu,
- większa ilość fizjologicznej wydzieliny z pochwy.
Nie wszystkie wymienione dolegliwości muszą wystąpić. Ich nasilenie również może znacznie różnić się między kobietami.
Jak wygląda brzuch w 27. tygodniu ciąży?
U większości kobiet brzuch w 27. tygodniu jest już dobrze widoczny, ale nie istnieje jeden prawidłowy obwód czy kształt brzucha dla tego etapu ciąży.
Na jego wygląd wpływają między innymi:
- budowa ciała,
- wzrost i masa ciała przed ciążą,
- liczba wcześniejszych ciąż,
- ułożenie dziecka,
- ilość płynu owodniowego,
- ciąża pojedyncza lub mnoga.
Od około 24. tygodnia lekarz lub położna może również wykorzystywać pomiar wysokości dna macicy jako jeden z elementów obserwacji wzrastania ciąży. Wynik interpretuje się jednak wraz z innymi informacjami klinicznymi, a nie jako samodzielny test rozwoju dziecka.
Najczęstsze objawy w 27. tygodniu ciąży
Zaparcia i wzdęcia
Zmiany hormonalne oraz powiększająca się macica mogą sprzyjać zaparciom i wzdęciom. Pomocne mogą być odpowiednie nawodnienie, produkty bogate w błonnik oraz regularny ruch, jeśli ciąża przebiega prawidłowo.
Ból pleców
Zmiana środka ciężkości i większe obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego mogą nasilać ból pleców. Pomocne bywają umiarkowana aktywność fizyczna, dbanie o ergonomię oraz unikanie długotrwałego pozostawania w jednej pozycji.
Obrzęki
Niewielkie, stopniowo pojawiające się obrzęki stóp lub kostek mogą występować w ciąży.
Nagły lub znaczny obrzęk twarzy, dłoni lub stóp, szczególnie w połączeniu z silnym bólem głowy, zaburzeniami widzenia, bólem pod żebrami lub bardzo złym samopoczuciem, wymaga pilnej konsultacji medycznej.
Duszność w 27. tygodniu ciąży – kiedy jest powodem do konsultacji?
Wraz z postępem ciąży część kobiet zauważa, że szybciej się męczy lub łatwiej dostaje zadyszki podczas wysiłku. Zmiany hormonalne, zwiększone zapotrzebowanie organizmu na tlen oraz rosnąca macica mogą wpływać na sposób oddychania.
Nie należy jednak zakładać, że każda duszność jest bezpiecznym objawem ciąży tylko dlatego, że nie towarzyszą jej zawroty głowy.
Pilnej oceny medycznej wymaga między innymi:
- nagła lub szybko nasilająca się duszność,
- ból lub ucisk w klatce piersiowej,
- omdlenie lub bardzo silne osłabienie,
- bardzo szybkie lub nieregularne bicie serca,
- duszność pojawiająca się w spoczynku,
- jednostronny ból, zaczerwienienie lub obrzęk nogi.
Zmiany w piersiach i siara
Piersi mogą w tym okresie być większe, bardziej wrażliwe lub cięższe. U części kobiet może pojawić się niewielka ilość siary, czyli pierwszego pokarmu produkowanego przez gruczoły piersiowe.
Nie każda kobieta zauważy wyciek siary w ciąży. Jej brak nie oznacza, że po porodzie pojawią się problemy z karmieniem piersią.
Nie ma także potrzeby celowego odciągania siary na tym etapie bez wcześniejszego omówienia tego z położną lub lekarzem.
Przyrost masy ciała w 27. tygodniu ciąży
Nie istnieje jedna prawidłowa liczba kilogramów, o którą każda kobieta powinna przytyć do 27. tygodnia ciąży.
Zalecany przyrost masy ciała zależy między innymi od:
- BMI przed ciążą,
- ciąży pojedynczej lub mnogiej,
- stanu zdrowia,
- tempa przyrostu masy w kolejnych miesiącach.
Dlatego stwierdzenie, że większość kobiet powinna ważyć w tym momencie dokładnie około 10 kg więcej niż przed ciążą, jest zbyt dużym uproszczeniem.
Nie warto także ograniczać jedzenia z myślą o szybszym powrocie do masy ciała po porodzie. W ciąży najważniejsze jest pokrycie potrzeb żywieniowych kobiety i rozwijającego się dziecka oraz prawidłowy trend przyrostu masy ciała.
Jak rozwija się dziecko w 27. tygodniu ciąży?
27. tydzień to okres dalszego intensywnego dojrzewania układu nerwowego, płuc oraz pozostałych narządów. Dziecko gromadzi także coraz więcej tkanki tłuszczowej, dzięki czemu jego skóra stopniowo staje się mniej pomarszczona.
Płuca są już dobrze ukształtowane anatomicznie, ale nadal nie są w pełni dojrzałe do samodzielnego funkcjonowania poza macicą. Produkcja surfaktantu i dojrzewanie struktur odpowiedzialnych za wymianę gazową będą postępować w kolejnych tygodniach.
Dziecko reaguje na część bodźców dźwiękowych i świetlnych, ale nie należy przedstawiać jego zmysłów jako w pełni dojrzałych ani przypisywać mu świadomych reakcji podobnych do reakcji noworodka.
Układ nerwowy nadal się rozwija, a okresy snu i aktywności mogą stawać się bardziej uporządkowane.
Wielkość i masa dziecka w 27. tygodniu ciąży
Według aktualnego kalendarza NHS dziecko w 27. tygodniu ma około 36,6 cm długości od głowy do pięt. Orientacyjna masa płodu w tym okresie wynosi około 900 g–1 kg.
Są to jedynie wartości średnie. Rzeczywiste wymiary mogą się różnić, dlatego wzrastania dziecka nie należy oceniać na podstawie pojedynczej liczby z kalendarza ciąży.
Jeżeli istnieje potrzeba dokładniejszej kontroli wzrastania, lekarz wykorzystuje odpowiednie pomiary biometryczne podczas badania ultrasonograficznego.
Ruchy dziecka w 27. tygodniu ciąży
W 27. tygodniu większość kobiet regularnie odczuwa już ruchy dziecka. Mogą one przyjmować formę kopnięć, obrotów, rozciągania się czy bardziej subtelnych przesunięć.
Nie jest prawdą, że dziecko zaczyna poruszać się mniej dlatego, że „kończy mu się miejsce” w macicy. Ruchy powinny nadal być odczuwane również w kolejnych tygodniach ciąży.
Nie istnieje jedna prawidłowa liczba ruchów na dobę, którą każda kobieta powinna liczyć. Najważniejsze jest stopniowe poznawanie indywidualnego wzorca aktywności swojego dziecka.
Jeżeli zauważysz, że dziecko:
- porusza się wyraźnie mniej niż zwykle,
- jego ruchy są słabsze niż dotychczas,
- przestało się poruszać,
- zmieniło swój dotychczasowy wzorzec aktywności,
skontaktuj się z personelem medycznym od razu. Nie należy czekać do kolejnego dnia ani następnej planowej wizyty.
Ułożenie dziecka w 27. tygodniu ciąży
W 27. tygodniu dziecko nadal ma możliwość obracania się i zmiany pozycji. Może znajdować się głową w dół, pośladkami w dół albo w ułożeniu poprzecznym.
Nie ma więc podstaw do oczekiwania, że dokładnie w tym tygodniu dziecko powinno być skierowane głową do góry lub głową w dół.
Ułożenie pośladkowe na tym etapie jest częste i zazwyczaj nie jest powodem do niepokoju. Większość dzieci obraca się do pozycji główkowej przed końcem ciąży. Dopiero jeśli dziecko pozostaje w położeniu pośladkowym około 36. tygodnia, lekarz lub położna omawiają dalsze możliwości postępowania.
USG w 27. tygodniu ciąży – czy jest konieczne?
Nie można powiedzieć, że w 27. tygodniu każda kobieta „z pewnością” otrzyma skierowanie na dodatkowe USG dokładnie podczas najbliższej wizyty.
W polskim harmonogramie opieki prenatalnej okres 27.–32. tygodnia obejmuje między innymi dalszą kontrolę stanu zdrowia kobiety i dziecka, a badanie ultrasonograficzne wykonuje się zgodnie z aktualnymi rekomendacjami i planem prowadzenia ciąży.
USG może służyć między innymi do oceny:
- wzrastania płodu,
- jego położenia,
- ilości płynu owodniowego,
- lokalizacji i wyglądu łożyska,
- wybranych parametrów dobrostanu dziecka.
Dodatkowe lub częstsze badania mogą być potrzebne w przypadku ciąży powikłanej, nieprawidłowego wzrastania dziecka, chorób przewlekłych mamy lub innych wskazań medycznych.
Jakie badania wykonuje się około 27. tygodnia ciąży?
27. tydzień rozpoczyna kolejny okres kontroli prenatalnej. Zakres badań powinien wynikać z aktualnego standardu opieki okołoporodowej, wcześniejszych wyników oraz indywidualnej sytuacji klinicznej.
W okresie około 27.–32. tygodnia mogą być wykonywane lub oceniane między innymi:
- morfologia krwi,
- badanie ogólne moczu,
- ciśnienie tętnicze,
- masa ciała,
- czynność serca płodu,
- ruchy dziecka,
- przeciwciała odpornościowe zgodnie z grupą krwi i aktualnymi zaleceniami,
- USG zgodnie z harmonogramem i wskazaniami.
U kobiet RhD-ujemnych, które nie wytworzyły przeciwciał anty-D, w odpowiednim momencie ciąży może być również stosowana profilaktyka immunoglobuliną anty-D. Decyzję podejmuje personel prowadzący ciążę po ocenie wyników i wskazań.
Badanie cytologiczne nie jest natomiast automatycznie badaniem obowiązkowym dokładnie w 27. tygodniu ciąży. Wykonuje się je zależnie od wcześniejszego terminu badania i indywidualnych wskazań.
OGTT i cukrzyca ciążowa
Doustny test obciążenia 75 g glukozy, czyli OGTT, wykonuje się zwykle pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży, jeśli zaburzenia gospodarki węglowodanowej nie zostały rozpoznane wcześniej.
27. tydzień mieści się więc nadal w typowym okresie wykonania tego badania.
Cukrzyca ciążowa często nie powoduje charakterystycznych objawów, dlatego nawet dobre samopoczucie nie zastępuje badania laboratoryjnego.
Aktywność fizyczna w 27. tygodniu ciąży
Jeżeli ciąża przebiega prawidłowo i nie występują przeciwwskazania medyczne, regularna aktywność fizyczna jest zazwyczaj zalecana.
Zdrowym kobietom w ciąży rekomenduje się około 150 minut umiarkowanej aktywności aerobowej tygodniowo.
W zależności od kondycji odpowiednie mogą być między innymi:
- spacery,
- pływanie,
- ćwiczenia przeznaczone dla kobiet w ciąży,
- łagodne ćwiczenia wzmacniające i rozciągające.
Jeżeli rozpoczynasz nową formę ruchu, masz chorobę przewlekłą lub występują powikłania ciąży, zakres aktywności warto wcześniej omówić z lekarzem lub położną.
Czy to dobry moment na przygotowania do porodu?
27. tydzień może być dobrym momentem na spokojne rozpoczęcie przygotowań do późniejszego etapu ciąży. Nie ma jednak obowiązku kompletowania całej wyprawki czy pakowania torby do szpitala dokładnie w tym tygodniu.
Można zacząć między innymi:
- sprawdzać wyposażenie potrzebne po urodzeniu dziecka,
- poznawać zasady bezpiecznego snu niemowlęcia,
- wybierać fotelik samochodowy,
- rozważyć udział w edukacji przedporodowej,
- omawiać z osobą prowadzącą ciążę przygotowanie do porodu i połogu.
Najlepiej rozłożyć przygotowania w czasie, zamiast traktować je jako kolejną listę obowiązków przypisaną do konkretnego tygodnia.
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
W 27. tygodniu szczególnie ważne jest szybkie reagowanie na objawy, które mogą sugerować powikłanie ciąży lub poród przedwczesny.
Skontaktuj się z personelem medycznym w przypadku:
- krwawienia z dróg rodnych,
- wodnistego wycieku mogącego sugerować odpływanie płynu owodniowego,
- regularnych, nasilających się lub bolesnych skurczów,
- silnego albo utrzymującego się bólu brzucha,
- uczucia wyraźnego ucisku w miednicy,
- gorączki lub wyraźnych objawów infekcji,
- nagłej lub silnej duszności,
- bólu w klatce piersiowej,
- omdlenia,
- silnego bólu głowy lub zaburzeń widzenia,
- nagłego znacznego obrzęku twarzy, dłoni lub stóp,
- jednostronnego bólu lub obrzęku nogi,
- osłabienia, zmiany lub ustania ruchów dziecka.
Jeżeli coś w przebiegu ciąży budzi Twój niepokój, nie czekaj do kolejnej planowej wizyty.
Podsumowanie
27. tydzień ciąży jest ostatnim tygodniem drugiego trymestru. Dziecko ma około 36 cm długości, waży orientacyjnie około 900 g–1 kg, intensywnie rozwija układ nerwowy i płuca oraz gromadzi coraz więcej tkanki tłuszczowej.
Ruchy dziecka powinny być już dobrze rozpoznawalne, ale nie ma jednej prawidłowej liczby ruchów na dobę. Ważne jest poznawanie indywidualnego wzorca aktywności. To także czas dalszych badań prenatalnych, w tym OGTT, jeśli nie zostało wykonane wcześniej, oraz przygotowania do kontroli i badań przypadających na kolejne tygodnie ciąży.