Święta z dzieckiem mogą być okazją do wspólnego dekorowania domu, pieczenia, przygotowywania prezentów i poznawania rodzinnych tradycji. Nie trzeba jednak angażować malucha we wszystkie obowiązki ani oczekiwać, że wszystko będzie wyglądało perfekcyjnie.
Najważniejsze jest dopasowanie aktywności do wieku i umiejętności dziecka oraz zadbanie o bezpieczeństwo. W okresie świątecznym szczególnej uwagi wymagają między innymi małe dekoracje, lampki, baterie guzikowe, gorące potrawy oraz produkty mogące stwarzać ryzyko zadławienia.
Jak włączyć dziecko w przygotowania świąteczne?
Małe dzieci często obserwują dorosłych i próbują naśladować ich codzienne czynności. Około 18. miesiąca wiele dzieci zaczyna między innymi kopiować proste prace wykonywane przez opiekunów, dlatego świąteczne przygotowania mogą naturalnie stać się częścią wspólnego czasu.
Dziecko może uczestniczyć na przykład w:
- robieniu prostych ozdób z papieru,
- dekorowaniu pierniczków,
- układaniu serwetek,
- podawaniu bezpiecznych ozdób choinkowych,
- pakowaniu prezentów z pomocą dorosłego,
- porządkowaniu zabawek,
- wybieraniu świątecznej muzyki lub książek.
Nie każde dziecko będzie chciało pomagać przez dłuższy czas. Jeśli po kilku minutach straci zainteresowanie, można pozwolić mu wrócić do własnej zabawy.
Jakie zadania świąteczne można powierzyć dziecku?
Zakres zadania powinien odpowiadać aktualnym umiejętnościom dziecka. Młodszy maluch może przekładać duże, lekkie przedmioty lub naklejać papierowe elementy. Starsze dziecko może samodzielniej dekorować ciastka, przygotowywać kartki czy pomagać przy nakrywaniu stołu.
Warto doceniać przede wszystkim zaangażowanie, a nie perfekcyjny efekt. Krzywo przyklejony papierowy łańcuch czy nieregularny piernik nie wymagają automatycznej poprawki ze strony dorosłego.
Nie ma jednak podstaw, aby twierdzić, że pojedyncza korekta lub komentarz spowodują poważne konsekwencje dla pewności siebie dziecka. Znaczenie ma raczej ogólny sposób komunikacji: zainteresowanie jego działaniem, realistyczne oczekiwania i unikanie ciągłej krytyki.
Choinka i dekoracje - jak zadbać o bezpieczeństwo?
Przy małym dziecku część dekoracji warto umieścić wyżej, poza jego zasięgiem. American Academy of Pediatrics zwraca szczególną uwagę na kruche ozdoby, małe części, przewody elektryczne, świece oraz baterie znajdujące się w dekoracjach.
Warto pamiętać o kilku zasadach:
- kruche i ostre ozdoby umieszczaj poza zasięgiem dziecka,
- nie zostawiaj nisko dekoracji z łatwo odłączającymi się małymi elementami,
- sprawdź lampki pod kątem uszkodzonych przewodów i luźnych połączeń,
- zabezpiecz przewody i przedłużacze przed dostępem dziecka,
- ustaw choinkę stabilnie,
- palących się świec nigdy nie pozostawiaj bez nadzoru,
- po rozpakowaniu prezentów usuń folie, sznurki, wstążki i drobne elementy opakowań.
Uwaga na baterie guzikowe
Baterie guzikowe i litowe mogą znajdować się w świecących dekoracjach, lampkach, kartkach muzycznych, zabawkach i innych świątecznych drobiazgach. Ich połknięcie może prowadzić do ciężkich obrażeń.
Przed podaniem dziecku zabawki lub dekoracji na baterie warto sprawdzić, czy komora baterii jest solidnie zabezpieczona. Zapasowe i zużyte baterie powinny być przechowywane całkowicie poza zasięgiem dziecka.
Wspólne pieczenie i gotowanie z dzieckiem
Przygotowywanie pierników lub innych prostych potraw może być dobrym sposobem na wspólny czas. Maluch może mieszać składniki, przesypywać produkty, ugniatać ciasto lub dekorować gotowe wypieki.
Podczas pracy w kuchni należy jednak szczególnie uważać na:
- gorące piekarniki i płyty grzewcze,
- gorące naczynia i płyny,
- ostre noże i inne narzędzia,
- przewody urządzeń kuchennych,
- środki czystości,
- produkty stwarzające ryzyko zadławienia.
Zadania dziecka powinny odbywać się pod nadzorem dorosłego i być dostosowane do jego wieku.
Co może jeść małe dziecko podczas Wigilii?
Nie ma ogólnej zasady, zgodnie z którą do ukończenia 2 lat dziecko nie może jeść karpia, kapusty czy pierogów. Znacznie ważniejszy jest skład konkretnej potrawy, sposób jej przygotowania oraz etap rozszerzania diety dziecka.
Po pierwszym roku życia jadłospis stopniowo zbliża się do zdrowej diety całej rodziny. W przypadku małego dziecka warto jednak:
- ograniczać dodatek soli i cukru,
- częściej wybierać gotowanie, duszenie lub pieczenie zamiast smażenia,
- dostosować konsystencję i wielkość kawałków do umiejętności dziecka,
- uwzględnić znane alergie i indywidualne zalecenia dietetyczne,
- nie namawiać dziecka do jedzenia potraw, których nie chce spróbować.
Nie zawsze trzeba przygotowywać całkowicie osobne „menu dziecięce”. Często wystarczy odłożyć dla dziecka porcję dania przed intensywnym doprawieniem lub smażeniem.
Grzyby i ryby w świątecznym menu dziecka
Czy dziecko może jeść karpia?
Ryby mogą być elementem diety małego dziecka. Sam karp nie jest produktem zakazanym do 2. roku życia. Najważniejsze jest jego odpowiednie przygotowanie oraz bardzo dokładne usunięcie wszystkich ości.
Dla małego dziecka można przygotować porcję bez panierki i dużej ilości soli, najlepiej pieczoną, gotowaną lub duszoną.
Czy dziecko może jeść grzyby?
W przypadku grzybów trzeba odróżnić gatunki leśne od hodowlanych. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej prewencyjnie nie rekomenduje grzybów leśnych dzieciom do 12. roku życia, przede wszystkim ze względu na ryzyko pomyłki gatunków i ciężkiego zatrucia.
Ograniczenie to nie dotyczy w taki sam sposób grzybów hodowlanych, takich jak pieczarki czy boczniaki, które mogą być wprowadzane do diety wcześniej, w odpowiednio przygotowanej formie i niewielkiej ilości.
Dlatego tradycyjne pierogi z kapustą i leśnymi grzybami nie są odpowiednim wyborem dla małego dziecka, ale sam pieróg czy kapusta nie są z definicji produktami zakazanymi do 2. roku życia.
Uwaga na zadławienie
Podczas świątecznych posiłków szczególnie ważna jest konsystencja jedzenia. Do produktów mogących stwarzać ryzyko zadławienia u małych dzieci należą między innymi:
- całe orzechy i nasiona,
- winogrona podawane w całości,
- popcorn,
- twarde cukierki,
- duże lub twarde kawałki mięsa i sera,
- twarde kawałki surowych warzyw i owoców,
- ości i kości.
Dziecko powinno jeść na siedząco i pozostawać pod nadzorem osoby dorosłej. Nie powinno chodzić ani biegać z jedzeniem w ustach.
Jak poznawać z dzieckiem świąteczne tradycje?
Świąteczne zwyczaje mogą być okazją do rozmowy o rodzinnych historiach i wartościach. Każda rodzina może jednak obchodzić święta inaczej, dlatego nie ma jednego zestawu tradycji, który powinien obowiązywać wszystkich.
Jeżeli są częścią Waszych świąt, możecie wspólnie:
- ubierać choinkę,
- przygotowywać tradycyjne potrawy,
- śpiewać kolędy lub inne świąteczne piosenki,
- czytać książki związane ze świętami,
- oglądać zdjęcia z poprzednich lat,
- przygotować kartki lub ozdoby dla bliskich.
Nie trzeba przy tym tworzyć „magicznej atmosfery” za wszelką cenę. Dla małego dziecka ważne mogą być również zwyczajne, powtarzalne elementy dnia i możliwość spokojnego spędzenia czasu z bliskimi.
Jak zorganizować świąteczny wieczór z małym dzieckiem?
Duża liczba gości, hałas, nowe miejsca i późniejsza pora mogą sprawić, że małe dziecko szybciej się zmęczy. Nie wszystkie dzieci reagują na świąteczne spotkania w ten sam sposób.
Jeśli jest to możliwe, warto zachować przynajmniej część codziennej rutyny, zwłaszcza pory posiłków, drzemki i snu.
Podczas spotkania można przygotować:
- książki,
- kredki i papier,
- ulubione zabawki,
- spokojniejsze miejsce do odpoczynku,
- krótkie zadania, jeśli dziecko ma ochotę pomagać,
- możliwość ruchu zamiast wielogodzinnego siedzenia przy stole.
Nie każde dziecko będzie chciało śpiewać kolędę, recytować wiersz czy występować przed rodziną. Takie aktywności warto proponować, a nie wymuszać.
A co ze świątecznym strojem?
Odświętne ubranie może być częścią rodzinnego zwyczaju, ale przede wszystkim powinno być wygodne, nie krępować ruchów i odpowiadać temperaturze w pomieszczeniu.
Nie ma potrzeby dzielenia stylizacji według zasady „sukienka jak mama dla dziewczynki” i „koszula jak tata dla chłopca”. Starsze dziecko można włączyć w wybór stroju spośród kilku odpowiednich propozycji.
Bezpieczne prezenty dla małego dziecka
Wybierając prezent, warto sprawdzić rekomendowany wiek oraz ostrzeżenia producenta. Szczególnej uwagi wymagają zabawki z małymi elementami, silnymi magnesami i bateriami guzikowymi.
Po rozpakowaniu prezentów należy szybko usunąć z podłogi:
- folie i plastikowe opakowania,
- wstążki i sznurki,
- drobne elementy montażowe,
- opakowania po bateriach,
- małe części zabawek należących do starszego rodzeństwa.
Warto również pamiętać, że dom dziadków lub innych bliskich może nie być zabezpieczony w taki sam sposób jak miejsce, w którym dziecko przebywa na co dzień.
Podsumowanie
Święta z dzieckiem mogą obejmować wspólne dekorowanie, pieczenie, rodzinne tradycje i przygotowywanie prezentów. Zadania najlepiej dostosować do wieku i zainteresowania dziecka, bez oczekiwania perfekcyjnego efektu.
W domu należy szczególnie zabezpieczyć małe i kruche ozdoby, lampki, świece i baterie guzikowe. Podczas świątecznych posiłków ważniejsze od sztywnej listy „zakazanych potraw” są odpowiedni skład, sposób przygotowania i bezpieczeństwo jedzenia.
Nie trzeba również oczekiwać, że małe dziecko spędzi cały wieczór przy stole lub weźmie udział we wszystkich rodzinnych aktywnościach. Możliwość zabawy, ruchu i odpoczynku może sprawić, że świąteczny czas będzie bardziej komfortowy dla całej rodziny.