Skurcze przepowiadające, nazywane również skurczami Braxtona-Hicksa, to okresowe napięcia macicy, które mogą pojawiać się w czasie ciąży, szczególnie w jej drugiej połowie. Nie oznaczają rozpoczęcia porodu i w przeciwieństwie do właściwych skurczów porodowych nie prowadzą do postępującego rozwierania szyjki macicy.
Skurcze porodowe z czasem zwykle stają się bardziej regularne, dłuższe, silniejsze i pojawiają się coraz częściej. Skurcze przepowiadające częściej pozostają nieregularne i mogą ustąpić po odpoczynku, nawodnieniu lub zmianie pozycji. Nie zawsze jednak da się samodzielnie jednoznacznie je rozróżnić.
Czym są skurcze przepowiadające?
Skurcze Braxtona-Hicksa są fizjologiczną aktywnością mięśnia macicy. Mogą być odczuwane jako okresowe twardnienie, napięcie lub ucisk brzucha.
Nie należy przypisywać im konkretnego zadania polegającego na „ustawianiu główki dziecka w kanale rodnym”. Obniżanie się części przodującej dziecka w miednicy jest odrębnym procesem, który może nastąpić na kilka tygodni, dni lub godzin przed porodem.
Skurcze przepowiadające mogą być zauważalne już w drugim trymestrze, ale dla wielu kobiet stają się wyraźniejsze dopiero pod koniec ciąży. Nie ma jednej konkretnej daty, na przykład 20. tygodnia, od której powinny występować.
Mogą być bardziej zauważalne między innymi po aktywności fizycznej, pod koniec dnia lub po współżyciu. Pomocne może być również zadbanie o odpowiednie nawodnienie i opróżnienie pęcherza.
Jak rozpoznać skurcze przepowiadające?
Skurcze przepowiadające najczęściej:
- pojawiają się nieregularnie,
- nie występują w coraz krótszych odstępach,
- nie stają się systematycznie coraz silniejsze,
- mogą zmniejszyć się po odpoczynku, nawodnieniu, spacerze lub zmianie pozycji,
- mogą powodować napięcie całego brzucha,
- mogą być łagodne, ale u części kobiet bywają również bolesne.
Nie można więc przyjąć, że skurcze przepowiadające zawsze są bezbolesne. Ważniejszy od samej intensywności jest ich wzorzec i to, czy z czasem narastają.
Skurcze przepowiadające a porodowe – jak je odróżnić?
Skurcze porodowe prowadzą do zmian szyjki macicy i wraz z postępem porodu mają coraz bardziej regularny charakter.
Typowe różnice obejmują:
- Regularność: skurcze porodowe zaczynają układać się w coraz bardziej przewidywalny rytm, a przepowiadające są zwykle nieregularne.
- Częstotliwość: przerwy pomiędzy skurczami porodowymi zazwyczaj stopniowo się skracają.
- Czas trwania: skurcze porodowe z czasem mogą trwać dłużej, często około 60–90 sekund w bardziej zaawansowanym porodzie.
- Siła: skurcze porodowe stopniowo się nasilają, natomiast przepowiadające często pozostają podobne lub słabną.
- Reakcja na zmianę aktywności: skurcze porodowe zwykle nie ustępują po odpoczynku lub zmianie pozycji, podczas gdy skurcze Braxtona-Hicksa mogą się zmniejszyć.
Nie jest natomiast prawdą, że odejście czopu śluzowego, lekkie plamienie czy odpłynięcie płynu owodniowego muszą wystąpić razem ze skurczami porodowymi. Niektóre z tych objawów mogą pojawić się przed rozpoczęciem regularnej akcji skurczowej, a u części kobiet nie pojawią się w zauważalny sposób.
Jeśli trudno ocenić, czy rozpoczął się poród, warto skontaktować się z położną lub oddziałem położniczym. Czasami dopiero badanie szyjki macicy pozwala potwierdzić, czy poród rzeczywiście postępuje.
Jak długo trwają skurcze przepowiadające?
Nie ma jednej prawidłowej długości skurczów przepowiadających. Mogą trwać krótko lub kilkadziesiąt sekund, pojawiać się pojedynczo albo przez pewien czas i następnie ustępować.
Nie obowiązuje zasada, że każdy skurcz przepowiadający trwa maksymalnie 30 sekund, a cała seria musi zakończyć się po godzinie. Częstotliwość i czas trwania mogą różnić się zarówno pomiędzy kobietami, jak i w kolejnych dniach tej samej ciąży.
Pod koniec ciąży skurcze przepowiadające mogą być częstsze i bardziej odczuwalne, co czasami utrudnia odróżnienie ich od początku porodu.
Jak liczyć skurcze?
Obserwowanie rytmu skurczów może pomóc ocenić, czy zaczynają przypominać regularną czynność porodową.
Warto mierzyć:
- czas trwania skurczu – od momentu rozpoczęcia napięcia macicy do jego całkowitego ustąpienia,
- częstotliwość skurczów – od początku jednego skurczu do początku następnego.
Można korzystać ze stopera lub aplikacji do liczenia skurczów, ale aplikacja nie zastępuje oceny medycznej. Ważniejsze od pojedynczego pomiaru jest obserwowanie wzorca: czy skurcze stają się regularniejsze, silniejsze, dłuższe i występują coraz częściej.
Nie ma konieczności prowadzenia pomiarów przez dokładnie określone 30 czy 60 minut, jeśli wcześniej pojawią się niepokojące objawy. W takiej sytuacji należy skontaktować się z personelem medycznym.
Jak złagodzić dyskomfort przy skurczach przepowiadających?
Jeżeli ciąża przebiega prawidłowo, a personel prowadzący nie zalecił inaczej, przy skurczach przepowiadających można spróbować:
- zmienić pozycję ciała,
- odpocząć, jeśli skurcze pojawiły się po aktywności,
- wykonać spokojny spacer, jeśli pojawiły się podczas dłuższego siedzenia lub leżenia,
- zadbać o nawodnienie,
- opróżnić pęcherz,
- wziąć ciepły, ale nie bardzo gorący prysznic lub kąpiel,
- zastosować spokojne techniki oddechowe i relaksacyjne.
Nie należy samodzielnie przyjmować leków tylko po to, aby „wyciszyć” powtarzające się skurcze bez upewnienia się, że nie są objawem rozpoczynającego się porodu, szczególnie przed 37. tygodniem ciąży. Stosowanie leków przeciwbólowych w ciąży warto omówić z lekarzem lub położną.
Jakie inne objawy mogą zapowiadać poród?
Oprócz regularnych skurczów przed rozpoczęciem lub na początku porodu mogą wystąpić inne zmiany.
Należą do nich:
- obniżenie się dziecka w miednicy,
- ból lub uczucie ciężkości w dolnej części pleców,
- odejście czopu śluzowego, czasami z niewielką domieszką krwi,
- odpłynięcie płynu owodniowego.
Odejście czopu śluzowego nie oznacza, że poród rozpocznie się natychmiast. Może nastąpić kilka dni przed rozpoczęciem regularnych skurczów.
Odpłynięcie wód również nie zawsze wygląda jak nagły duży wypływ płynu. Może przypominać stałe sączenie. Jeżeli podejrzewasz, że odeszły wody, skontaktuj się z oddziałem położniczym zgodnie z otrzymanymi wcześniej instrukcjami.
Kiedy skontaktować się z lekarzem lub porodówką?
Jeżeli ciąża jest donoszona i pojawiają się regularne, coraz silniejsze i częstsze skurcze, warto skontaktować się z wybraną porodówką i postępować zgodnie z jej instrukcjami. Wiele placówek zaleca kontakt, gdy skurcze występują regularnie mniej więcej co 5 minut, ale zasady mogą zależeć od przebiegu ciąży, wcześniejszych porodów i odległości od szpitala.
Nie należy czekać na regularne skurcze i pilnie skontaktować się z personelem medycznym, jeśli:
- podejrzewasz odpłynięcie wód płodowych,
- pojawia się krwawienie z dróg rodnych większe niż niewielka domieszka krwi w śluzie,
- dziecko porusza się wyraźnie mniej niż zwykle,
- płyn owodniowy jest zielony, brązowy, wyraźnie zabarwiony lub ma nieprzyjemny zapach,
- ból jest ciągły i silny także pomiędzy skurczami,
- skurcze są bardzo częste lub nietypowo długie,
- cokolwiek w przebiegu ciąży budzi Twój niepokój.
Skurcze przed 37. tygodniem ciąży
Przed ukończeniem 37. tygodnia regularne lub częste skurcze albo powtarzające się twardnienie brzucha mogą być objawem porodu przedwczesnego, nawet jeśli nie są bardzo bolesne.
Pilnego kontaktu z lekarzem lub oddziałem położniczym wymagają wtedy także:
- ból podobny do miesiączkowego,
- uczucie nacisku w miednicy lub podbrzuszu,
- stały tępy ból dolnej części pleców,
- wyraźna zmiana ilości lub charakteru wydzieliny z pochwy,
- wodnista lub krwista wydzielina,
- podejrzenie odpłynięcia płynu owodniowego.
W przypadku takich objawów przed 37. tygodniem nie należy czekać, aż skurcze staną się silniejsze lub zaczną występować co 5 minut.
Podsumowanie
Skurcze przepowiadające są częstym elementem ciąży i zwykle pojawiają się nieregularnie, nie nasilają się stopniowo i mogą zmniejszyć się po odpoczynku, zmianie pozycji lub nawodnieniu. Skurcze porodowe zwykle tworzą coraz bardziej regularny wzorzec, stają się dłuższe, silniejsze i częstsze oraz nie ustępują po zmianie aktywności.
Nie zawsze można samodzielnie jednoznacznie ocenić, czy rozpoczął się poród. Odpłynięcie wód, krwawienie, zmniejszenie ruchów dziecka albo skurcze przed 37. tygodniem wymagają kontaktu z personelem medycznym niezależnie od częstotliwości skurczów.