Najważniejsze są czyste ręce, łagodne ruchy i używanie osobnych materiałów do każdego oka. Patyczków kosmetycznych, domowych kropli oraz kosmetyków do skóry nie należy wprowadzać do przewodu słuchowego, nozdrzy ani oczu.
Czy uszy, nos i oczy trzeba oczyszczać codziennie?
Podczas codziennego mycia twarzy można delikatnie oczyścić skórę wokół oczu, nosa i uszu. Nie oznacza to jednak, że każdego dnia trzeba usuwać woskowinę, zakraplać nos solą fizjologiczną albo przemywać zdrowe oczy.
Pielęgnację należy dopasować do aktualnych potrzeb dziecka:
- zewnętrzną część uszu oczyszczaj, gdy widoczne są zabrudzenia, pot lub resztki mleka,
- przedsionek nosa przetrzyj, gdy znajduje się w nim zaschnięta wydzielina,
- sól fizjologiczną stosuj przede wszystkim przy zatkanym nosie lub gęstej wydzielinie,
- oczy przemywaj, gdy w kącikach pojawiają się zaschnięte łzy albo wydzielina.
Zbyt częste pocieranie i oczyszczanie bez potrzeby może powodować podrażnienie skóry oraz błon śluzowych.
Jak przygotować się do pielęgnacji?
Przed rozpoczęciem umyj ręce i przygotuj wszystkie potrzebne rzeczy, aby nie odchodzić od dziecka podczas wykonywania czynności.
Przydatne mogą być:
- miękkie płatki kosmetyczne lub gaziki,
- czysta, miękka ściereczka,
- niewielki ręcznik,
- letnia woda,
- jednorazowe ampułki soli fizjologicznej,
- aspirator lub gruszka do nosa używane tylko wtedy, gdy są potrzebne.
Do codziennego mycia skóry wystarcza bezpieczna woda przeznaczona do celów higienicznych. Do przemywania wydzieliny z oka można użyć czystej wody albo sterylnej soli fizjologicznej.
Dziecko powinno leżeć stabilnie na macie albo być bezpiecznie podtrzymywane. Spokojne mówienie może ułatwić pielęgnację, ale protest dziecka nie oznacza automatycznie, że czynność jest wykonywana nieprawidłowo.
Jak prawidłowo czyścić uszy noworodka?
Oczyszcza się wyłącznie widoczną, zewnętrzną część małżowiny usznej oraz skórę znajdującą się za uchem.
Aby umyć uszy:
- Zwilż miękką ściereczkę albo płatek letnią wodą.
- Delikatnie przetrzyj zagłębienia małżowiny usznej.
- Oczyść skórę za uchem, gdzie mogą gromadzić się pot i resztki mleka.
- Osusz fałd skóry za uchem bez intensywnego pocierania.
Nie należy wkładać do przewodu słuchowego patyczków, gazików, palców ani zwiniętych fragmentów chusteczki. Mogą one wepchnąć woskowinę głębiej, podrażnić skórę albo spowodować uraz.
Do ucha nie należy również wlewać wody, olejków ani kropli bez wyraźnego zalecenia lekarza.
Czy usuwać woskowinę z ucha?
Woskowina jest naturalną wydzieliną chroniącą przewód słuchowy. Ucho zwykle stopniowo usuwa jej nadmiar bez dodatkowych zabiegów.
Można delikatnie zebrać wyłącznie woskowinę, która znajduje się na małżowinie albo przy samym wejściu do przewodu słuchowego. Nie należy próbować wydobywać głębiej położonej wydzieliny.
Konsultacja jest wskazana, jeśli:
- woskowiny jest bardzo dużo i zasłania wejście do przewodu,
- dziecko reaguje bólem na dotyk ucha,
- z ucha wydobywa się płyn, ropa lub krew,
- wydzielina ma nieprzyjemny zapach,
- pojawia się obrzęk lub zaczerwienienie wokół ucha.
Jak dbać o nos noworodka?
Przewody nosowe niemowlęcia są niewielkie, dlatego nawet nieduża ilość gęstej wydzieliny może utrudniać karmienie, sen i spokojne oddychanie. Zdrowego, drożnego nosa nie trzeba jednak rutynowo zakraplać ani odsysać.
Jeżeli przy wejściu do nosa widoczna jest zaschnięta wydzielina:
- Zwilż gazik lub płatek wodą albo solą fizjologiczną.
- Przyłóż go na chwilę do zewnętrznej części nozdrza, aby zmiękczyć wydzielinę.
- Delikatnie usuń zabrudzenie znajdujące się na zewnątrz.
Nie należy wkładać patyczka, gazika ani palca do wnętrza nozdrza. Może to podrażnić śluzówkę, wywołać krwawienie albo przesunąć wydzielinę głębiej.
Kiedy stosować sól fizjologiczną?
Sól fizjologiczna może pomóc zmiękczyć i rozrzedzić gęstą albo zaschniętą wydzielinę. Jest szczególnie przydatna wtedy, gdy zatkany nos utrudnia dziecku karmienie lub sen.
Najlepiej korzystać z gotowych, jednorazowych ampułek przeznaczonych do nosa i stosować je zgodnie z instrukcją producenta.
Nie ma potrzeby zakraplania soli kilka razy dziennie, jeśli dziecko swobodnie oddycha i nie ma zalegającej wydzieliny. Dla noworodka nie należy również przygotowywać domowych roztworów o niepewnym składzie i stężeniu.
Przy zatkanym nosie sól można zastosować przed karmieniem, aby ułatwić dziecku jednoczesne ssanie i oddychanie.
Jak bezpiecznie używać aspiratora?
Aspirator lub gruszka mogą pomóc usunąć wydzielinę, której nie można delikatnie zebrać z przedsionka nosa.
Podczas używania aspiratora:
- najpierw zmiękcz wydzielinę solą fizjologiczną,
- nie wkładaj końcówki głęboko do nozdrza,
- stosuj łagodne podciśnienie,
- przerwij, jeśli pojawi się krwawienie albo silny ból,
- umyj i wysusz urządzenie zgodnie z instrukcją producenta,
- nie używaj jednego aspiratora dla kilku osób bez prawidłowego oczyszczenia lub wymiany elementów.
Odsysania nie należy wykonywać wielokrotnie bez potrzeby. Zbyt częste lub intensywne używanie aspiratora może podrażniać błonę śluzową i nasilać jej obrzęk.
Jak przemywać oczy noworodka?
Jeżeli w kąciku oka znajduje się wydzielina lub zaschnięte łzy, można delikatnie usunąć je czystym płatkiem zwilżonym wodą albo sterylną solą fizjologiczną.
Prawidłowa technika:
- Umyj ręce.
- Zwilż płatek lub gazik.
- Przetrzyj zamkniętą powiekę jednym ruchem od wewnętrznego kącika przy nosie na zewnątrz.
- Wyrzuć użyty płatek.
- Jeżeli potrzebny jest kolejny ruch, użyj nowego materiału.
- Do drugiego oka przygotuj osobny płatek lub gazik.
Nie należy czyścić powierzchni gałki ocznej ani wnętrza powieki. Kosmetyki, mydło, woda oczyszczająca i chusteczki nawilżane nie są przeznaczone do przemywania oczu.
Jeżeli oczy są czyste, nie ma potrzeby intensywnego przecierania ich podczas każdego mycia twarzy.
Łzawienie i lepka wydzielina z oka
U części niemowląt jedno lub oboje oczu może łzawić, a po śnie w kąciku oka pojawia się lepka wydzielina. Częstą przyczyną jest niedrożny albo nie w pełni rozwinięty kanalik łzowy.
Przy niedrożności kanalika:
- oko może być wodniste,
- rzęsy mogą sklejać się po śnie,
- w kąciku może gromadzić się jasna lub żółtawa wydzielina,
- białko oka zwykle nie jest wyraźnie zaczerwienione.
Wydzielinę można usuwać wodą lub solą fizjologiczną, stosując nowy płatek przy każdym ruchu.
Masaż kanalika łzowego bywa zalecany, ale prawidłową technikę najlepiej skonsultować z położną, pediatrą lub okulistą. Nie należy samodzielnie silnie uciskać oka.
Niedrożny kanalik łzowy czy zapalenie spojówek?
Przy niedrożnym kanaliku łzowym oko zwykle jest wodniste lub lepkie, ale białko oka pozostaje białe albo jedynie lekko zaróżowione.
Zapalenie spojówek może powodować:
- wyraźne zaczerwienienie białka oka,
- obrzęk powiek,
- dużą ilość żółtej lub zielonej wydzieliny,
- sklejanie powiek,
- nadmierne łzawienie,
- ból lub silny niepokój przy otwieraniu oka.
Kropli z antybiotykiem nie należy stosować samodzielnie ani wykorzystywać preparatu pozostałego po wcześniejszym leczeniu. Postępowanie zależy od przyczyny zmian.
Czy można używać Wody oczyszczającej Mustela?
Woda oczyszczająca bez spłukiwania z organicznym awokado jest kosmetykiem przeznaczonym do oczyszczania skóry twarzy, ciała i okolicy pieluszkowej od pierwszych dni życia.
Można wykorzystać ją do oczyszczenia:
- policzków i czoła,
- skóry wokół ust po ulaniu,
- zewnętrznej części małżowiny usznej,
- skóry za uszami, jeśli zgromadziły się tam resztki mleka lub pot.
Produkt należy nanieść na wacik, delikatnie oczyścić skórę i pozostawić bez spłukiwania.
Wody oczyszczającej nie należy:
- wkraplać do oczu,
- stosować na powierzchni gałki ocznej ani pod powieką,
- wprowadzać do przewodu słuchowego,
- wkraplać do nosa,
- stosować zamiast soli fizjologicznej.
Do oczyszczania oczu i wnętrza nosa należy używać wyłącznie produktów przeznaczonych do takiego zastosowania.
Czego unikać podczas pielęgnacji?
Podczas higieny uszu, nosa i oczu nie należy:
- wkładać patyczków do uszu lub nosa,
- usuwać na siłę głęboko położonej woskowiny,
- wlewać oleju lub kropli do ucha bez zalecenia lekarza,
- intensywnie odsysać drożnego nosa,
- usuwać zaschniętej wydzieliny bez jej wcześniejszego zmiękczenia,
- przemywać obu oczu tym samym płatkiem,
- wykonywać wielu ruchów jednym zabrudzonym gazikiem,
- stosować na oczy mleka mamy, rumianku, herbaty ani innych domowych preparatów,
- samodzielnie stosować kropli z antybiotykiem,
- przemywać oczu kosmetykiem do skóry.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Objawy dotyczące oczu
Pilnej konsultacji wymagają:
- czerwone i lepkie oko u noworodka w pierwszym miesiącu życia,
- silne zaczerwienienie lub obrzęk powiek,
- duża ilość ropnej wydzieliny,
- niemożność otwarcia oka,
- pęcherzyki na skórze w pobliżu oka,
- silna reakcja na światło,
- bolesny, czerwony obrzęk przy wewnętrznym kąciku oka,
- uraz oka lub kontakt z substancją drażniącą.
Objawy dotyczące uszu
Skontaktuj się z lekarzem, jeśli:
- z ucha wydobywa się ropa, krew albo nieprzyjemnie pachnący płyn,
- dziecko płacze przy dotykaniu ucha,
- pojawia się gorączka lub pogorszenie samopoczucia,
- za uchem występują zaczerwienienie i obrzęk,
- małżowina zaczyna odstawać wskutek obrzęku,
- do ucha dostało się ciało obce.
Objawy dotyczące nosa i oddychania
Pilnej oceny wymaga dziecko, które:
- oddycha bardzo szybko albo z widocznym wysiłkiem,
- ma wciąganą skórę między żebrami lub pod żebrami,
- ma przerwy w oddychaniu,
- sinieje wokół ust,
- nie może ssać z powodu problemów z oddychaniem,
- ma wyraźnie mniej mokrych pieluszek,
- jest wiotkie, bardzo senne albo trudne do obudzenia,
- ma temperaturę 38°C lub wyższą przed ukończeniem trzeciego miesiąca życia.
Podsumowanie
Podczas pielęgnacji uszu oczyszcza się jedynie małżowinę i skórę za uchem. Woskowiny znajdującej się w przewodzie słuchowym nie należy usuwać patyczkiem ani innym przedmiotem.
Zdrowy, drożny nos nie wymaga regularnego odsysania. Sól fizjologiczna i aspirator mogą pomóc przy gęstej wydzielinie, szczególnie jeśli utrudnia ona karmienie lub sen.
Oczy należy przemywać od wewnętrznego kącika przy nosie na zewnątrz, używając nowego płatka przy każdym ruchu i osobnego materiału do każdego oka. Czerwone, obrzęknięte lub silnie ropiejące oko u noworodka wymaga szybkiej konsultacji.