Ciąża nie oznacza konieczności rezygnacji ze spacerów, plaży czy wypoczynku na świeżym powietrzu. Warto jednak unikać celowego, intensywnego opalania, chronić skórę przed promieniowaniem UV i szczególnie uważać na przegrzanie podczas upałów.
Zmiany hormonalne w ciąży mogą zwiększać skłonność do przebarwień, w tym melasmy. Dlatego odpowiednia ochrona przeciwsłoneczna jest ważna przez cały okres ciąży, niezależnie od trymestru.
Czy można opalać się w ciąży?
Przebywanie na świeżym powietrzu jest możliwe przez całą prawidłowo przebiegającą ciążę. Nie ma jednak zdrowotnej korzyści z celowego opalania skóry.
Promieniowanie UV może prowadzić do:
- oparzeń słonecznych,
- przedwczesnego starzenia się skóry,
- nasilenia przebarwień,
- uszkodzeń DNA komórek skóry,
- zwiększenia ryzyka nowotworów skóry.
W ciąży dodatkowym problemem są zmiany pigmentacji oraz większa podatność na przegrzanie podczas bardzo gorących dni.
Zamiast „bezpiecznego opalania” lepiej więc mówić o bezpiecznym korzystaniu ze słońca.
Jak bezpiecznie korzystać ze słońca w ciąży?
Podstawowe zasady fotoprotekcji w ciąży są podobne jak u innych dorosłych.
Warto:
- szukać cienia, szczególnie w porze największego nasłonecznienia,
- unikać długiego przebywania na bezpośrednim słońcu w środku dnia,
- nosić lekką, przewiewną odzież osłaniającą skórę,
- zakładać kapelusz z szerokim rondem,
- stosować okulary przeciwsłoneczne z ochroną UV,
- nakładać krem przeciwsłoneczny na wszystkie nieosłonięte fragmenty skóry,
- regularnie ponawiać aplikację produktu SPF,
- dbać o przyjmowanie płynów, szczególnie podczas upałów.
Nie trzeba całkowicie unikać wychodzenia na zewnątrz. Ważniejsze jest ograniczanie intensywnej ekspozycji i niedopuszczanie do przegrzania.
Jaki krem z filtrem stosować w ciąży?
W ciąży warto wybierać kosmetyk przeciwsłoneczny zapewniający:
- szerokie spektrum ochrony UVA i UVB,
- SPF co najmniej 30,
- wodoodporność, jeśli planujesz pływanie lub intensywną aktywność.
Przy skórze podatnej na przebarwienia można rozważyć bardzo wysoką ochronę, na przykład SPF 50 lub 50+.
Kosmetyk należy nakładać obficie na odsłoniętą skórę przed wyjściem na zewnątrz i ponawiać aplikację mniej więcej co 2 godziny oraz po pływaniu, intensywnym poceniu lub wytarciu skóry ręcznikiem.
Nie ma zasady, zgodnie z którą produkt przeciwsłoneczny dla dzieci lub niemowląt jest automatycznie najbezpieczniejszym wyborem dla kobiety ciężarnej.
Przy skórze szczególnie wrażliwej można rozważyć filtry mineralne zawierające tlenek cynku lub dwutlenek tytanu, które zwykle mają niski potencjał drażniący. Najważniejsze jest jednak, aby wybrany produkt był dobrze tolerowany i stosowany prawidłowo.
Czy trzeba chronić brzuch przed słońcem?
Brzuch nie wymaga specjalnej ochrony wyłącznie dlatego, że rozwija się w nim dziecko. Promieniowanie UV nie przenika przez skórę i tkanki w sposób, który bezpośrednio „opala” płód.
Odsłoniętą skórę brzucha trzeba natomiast chronić przed UV tak samo jak inne części ciała, ponieważ również może ulec poparzeniu i przebarwieniom.
Najprostszą ochroną może być przewiewna odzież. Jeśli brzuch pozostaje odsłonięty, należy zastosować na nim odpowiednią ilość produktu przeciwsłonecznego.
Słońce a przebarwienia i melasma w ciąży
Ciąża sprzyja zwiększonej produkcji melaniny. U części kobiet pojawia się melasma, nazywana także ostudą, czyli nieregularne ciemniejsze plamy występujące najczęściej na twarzy.
Promieniowanie słoneczne może nasilać takie przebarwienia, dlatego codzienna ochrona przed słońcem jest jednym z najważniejszych elementów ich profilaktyki.
Przy skłonności do melasmy szczególnie ważne są:
- regularne stosowanie SPF,
- cień,
- kapelusz osłaniający twarz,
- unikanie celowego opalania twarzy.
Przebarwienia związane z ciążą mogą po porodzie stopniowo blednąć, ale nie ma gwarancji, że znikną całkowicie lub w ciągu określonego czasu.
Upał, odwodnienie i przegrzanie w ciąży
Podczas ciąży możesz odczuwać ciepło intensywniej niż wcześniej. W czasie upałów wzrasta również ryzyko odwodnienia, wyczerpania cieplnego i przegrzania.
W szczególnie gorące dni:
- ogranicz aktywność w najcieplejszej porze dnia,
- przebywaj w cieniu lub chłodnych pomieszczeniach,
- noś luźną i przewiewną odzież,
- regularnie pij płyny,
- rób przerwy podczas aktywności,
- nie dopuszczaj do silnego przegrzania organizmu.
Nie ma jednej liczby litrów wody odpowiedniej dla każdej ciężarnej. Zapotrzebowanie zależy między innymi od temperatury, aktywności, diety i indywidualnych potrzeb.
Objawy takie jak nasilone zawroty głowy, omdlenie, splątanie, bardzo silne osłabienie lub utrzymujące się objawy przegrzania wymagają szybkiej reakcji i w razie potrzeby pomocy medycznej.
Opalanie w pierwszym trymestrze ciąży
Nie ma ogólnego zalecenia, zgodnie z którym w pierwszym trymestrze kobieta nie może wychodzić na słońce lub przebywać na plaży.
Tak samo jak w pozostałych miesiącach ciąży należy jednak unikać intensywnego opalania, poparzeń słonecznych i przegrzania.
W pierwszym trymestrze szczególnie ważne jest niedopuszczanie do znacznego wzrostu temperatury ciała. Dotyczy to nie tylko gorącej pogody, ale również innych źródeł intensywnego przegrzania.
Jeśli dowiedziałaś się o ciąży podczas wakacji i wcześniej spędzałaś czas na słońcu, sama taka sytuacja nie jest powodem do paniki ani automatycznym wskazaniem do dodatkowych badań. Kontynuuj standardową opiekę prenatalną i stosuj zalecaną suplementację.
Słońce a kwas foliowy
Foliany są szczególnie ważne przed ciążą i w jej pierwszych tygodniach, ponieważ uczestniczą między innymi w prawidłowym rozwoju cewy nerwowej.
Nie należy jednak mówić, że zwykłe przebywanie na słońcu w pierwszym trymestrze „obniża wchłanianie kwasu foliowego”.
Istnieją dane wskazujące, że bardzo intensywna ekspozycja na promieniowanie UV może wpływać na poziom folianów, ale nie przekłada się to na zalecenie całkowitego unikania światła słonecznego przez kobiety w pierwszym trymestrze.
Najważniejsze jest przyjmowanie folianów zgodnie z aktualnymi zaleceniami oraz stosowanie rozsądnej fotoprotekcji.
Czy można korzystać z solarium w ciąży?
W czasie ciąży najlepiej zrezygnować z solarium – i nie tylko w pierwszym trymestrze.
Urządzenia opalające emitują promieniowanie UV, które:
- zwiększa ryzyko nowotworów skóry, w tym czerniaka,
- przyspiesza starzenie się skóry,
- może powodować oparzenia,
- może nasilać przebarwienia i melasmę.
Nie można uznać krótkiej sesji w drugim czy trzecim trymestrze za bezpieczny sposób opalania.
Dodatkowym problemem w ciąży może być przegrzanie i złe samopoczucie w gorącym otoczeniu.
Nie ma natomiast podstaw, aby twierdzić, że krótka sesja w solarium poprzez nagły skok ciśnienia bezpośrednio prowadzi do odklejenia łożyska. Głównym powodem rezygnacji z solarium jest szkodliwe działanie promieniowania UV i możliwość przegrzania.
Słońce i witamina D w ciąży
Promieniowanie słoneczne uczestniczy w syntezie witaminy D w skórze, ale nie oznacza to, że kobieta ciężarna powinna się opalać, aby zapewnić sobie odpowiedni poziom witaminy D.
Celowe zwiększanie ekspozycji na UV nie jest zalecaną metodą zapobiegania niedoborowi.
W Polsce suplementacja witaminy D w okresie ciąży jest elementem aktualnych zaleceń. Dobór dawki może zależeć między innymi od stężenia 25(OH)D, masy ciała oraz indywidualnych czynników ryzyka.
Nie należy także przedstawiać witaminy D jako substancji, która sama w sobie „chroni mamę i dziecko przed osteoporozą” czy gwarantuje uniknięcie cukrzycy ciążowej, stanu przedrzucawkowego lub porodu przedwczesnego. Zależności pomiędzy niedoborem witaminy D a przebiegiem ciąży są bardziej złożone.
Słońce, spacery i samopoczucie przyszłej mamy
Ciąża nie jest powodem do izolowania się w domu. Spacery, kontakt z bliskimi i bezpieczna aktywność na świeżym powietrzu mogą być ważnym elementem codziennego samopoczucia.
Nie należy jednak sprowadzać zdrowia psychicznego do ekspozycji na promieniowanie UV ani sugerować, że unikanie opalania może prowadzić do depresji.
Jeżeli zauważasz utrzymujący się obniżony nastrój, silny lęk, utratę zainteresowania codziennymi czynnościami lub inne problemy ze zdrowiem psychicznym, warto porozmawiać z osobą prowadzącą ciążę. Pomoc psychologiczna i psychiatryczna może być udzielana również w ciąży.
Co zrobić w przypadku poparzenia słonecznego?
Jeżeli mimo ochrony dojdzie do łagodnego poparzenia:
- zejdź ze słońca,
- schładzaj skórę chłodnym prysznicem lub wilgotnym kompresem,
- regularnie pij płyny,
- unikaj dalszej ekspozycji do czasu wygojenia skóry.
W przypadku rozległego poparzenia, pęcherzy, gorączki, silnego osłabienia, zawrotów głowy, wymiotów lub objawów odwodnienia skontaktuj się z personelem medycznym.
Podsumowanie
W ciąży można bezpiecznie spędzać czas na świeżym powietrzu, ale nie warto celowo intensywnie opalać skóry. Najważniejsze są cień, przewiewna odzież, nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne oraz szerokopasmowa ochrona przeciwsłoneczna SPF 30 lub wyższa.
Nie ma zakazu przebywania na słońcu w pierwszym trymestrze, ale należy szczególnie uważać na przegrzanie. Solarium najlepiej wykluczyć, a witaminy D nie należy pozyskiwać poprzez celowe opalanie. W okresie ciąży szczególnego znaczenia nabiera również ochrona przed przebarwieniami i melasmą.