Masaż po porodzie może być dla części kobiet przyjemną formą odpoczynku i sposobem na zmniejszenie napięcia mięśniowego. Nie jest jednak niezbędnym elementem regeneracji po porodzie, a moment rozpoczęcia zabiegów powinien zależeć od samopoczucia, sposobu porodu, przebiegu gojenia i ewentualnych powikłań.
Nie obowiązuje jedna zasada, zgodnie z którą z każdym masażem trzeba czekać 6 lub 8 tygodni. Inaczej należy podejść do łagodnego masażu pleców czy barków, a inaczej do pracy w okolicy brzucha, rany po cesarskim cięciu lub tkanek, które nadal się goją.
Czy można korzystać z masażu po porodzie?
Jeśli połóg przebiega bez powikłań, delikatny masaż okolic oddalonych od ran poporodowych może być możliwy wcześniej niż po zakończeniu 6 tygodni połogu. Intensywność i pozycję należy jednak dostosować do komfortu kobiety.
W pierwszych dniach i tygodniach po porodzie ciało nadal intensywnie się regeneruje. Mogą występować krwawienie połogowe, ból krocza, obrzęk, tkliwość piersi, zmęczenie czy dolegliwości po cesarskim cięciu. Masaż nie powinien powodować bólu ani utrudniać gojenia.
Po powikłanym porodzie, cesarskim cięciu lub przy chorobach przewlekłych warto przed bardziej intensywnym zabiegiem omówić jego bezpieczeństwo z lekarzem, położną lub fizjoterapeutą.
Co może dać masaż po porodzie?
Najbardziej realistycznym celem masażu w połogu jest poprawa komfortu. Dla części kobiet może oznaczać chwilę odpoczynku, zmniejszenie subiektywnie odczuwanego napięcia mięśni czy czasowe złagodzenie bólu.
Badania dotyczące masażu bezpośrednio po porodzie są nadal ograniczone. Niektóre prace wskazują na zmniejszenie krótkotrwałego bólu, również po cesarskim cięciu, ale jakość dostępnych dowodów jest zróżnicowana i nie pozwala przypisywać masażowi szerokiego działania regeneracyjnego.
Masaż nie powinien być przedstawiany jako metoda, która:
- wzmacnia mięśnie lub stawy,
- przyspiesza gojenie całego organizmu po porodzie,
- zapobiega obrzękom,
- usuwa z organizmu „toksyny” lub produkty przemiany materii,
- przywraca elastyczność rozciągniętej skóry,
- leczy depresję lub inne zaburzenia psychiczne po porodzie.
Jeśli masaż jest przyjemny i pomaga się rozluźnić, może być elementem dbania o własny komfort, ale nie zastępuje odpoczynku, odpowiedniego leczenia bólu, aktywności dostosowanej do możliwości ani opieki medycznej.
Kiedy można wybrać się na masaż po porodzie?
Nie istnieje jeden obowiązujący termin dla każdego rodzaju masażu. W przypadku łagodnego masażu pleców, karku, ramion czy stóp najważniejsze są aktualne samopoczucie i brak przeciwwskazań.
Warto poinformować osobę wykonującą masaż:
- ile czasu minęło od porodu,
- czy poród odbył się drogami natury czy przez cesarskie cięcie,
- czy doszło do urazu krocza lub innych powikłań,
- czy występuje nasilone krwawienie, obrzęk, ból lub gorączka,
- czy przyjmowane są leki przeciwkrzepliwe lub występują inne istotne problemy zdrowotne.
Pozycja podczas masażu również powinna być wygodna. Bezpośrednio po porodzie leżenie na brzuchu może powodować dyskomfort ze względu na tkliwość brzucha, piersi albo ranę po cesarskim cięciu.
Masaż po cesarskim cięciu
Cesarskie cięcie jest operacją, dlatego bezpośrednio po porodzie najważniejsze są prawidłowa pielęgnacja rany, kontrolowanie bólu i stopniowe uruchamianie.
Świeżej rany po cesarskim cięciu nie należy masować. Powinna być utrzymywana w czystości i suchości oraz obserwowana pod kątem cech zakażenia. Masaż innych okolic ciała można rozważyć wcześniej, jeśli nie wywołuje bólu i nie wymaga pozycji powodującej ucisk na ranę.
Jeśli po cesarskim cięciu pojawiają się nasilający się ból, zaczerwienienie, obrzęk, wydzielina z rany lub gorączka, pierwszym krokiem powinna być konsultacja medyczna, a nie masaż.
Kiedy można masować bliznę po cesarskim cięciu?
Masaż blizny to coś innego niż masaż relaksacyjny całego ciała. Można go rozważyć dopiero po odpowiednim wygojeniu rany, gdy skóra jest zamknięta i nie występują strupy, sączenie ani objawy infekcji.
Nie istnieje jeden moment właściwy dla każdej kobiety. W razie wątpliwości warto poprosić położną, lekarza lub fizjoterapeutę o ocenę blizny przed rozpoczęciem pracy z tkanką.
Delikatna praca z wygojoną blizną może być pomocna, jeśli występują uczucie ciągnięcia, nadwrażliwość lub ograniczenie ruchomości tkanek. Przy utrzymujących się dolegliwościach warto skonsultować się z fizjoterapeutą posiadającym doświadczenie w opiece poporodowej.
Drenaż limfatyczny po porodzie – czy jest potrzebny?
Obrzęki nóg i stóp mogą pojawiać się w pierwszych dniach po porodzie między innymi w związku ze zmianami gospodarki płynami i stopniowo ustępować samoistnie.
Manualny drenaż limfatyczny jest specjalistyczną techniką wykorzystywaną w leczeniu niektórych rodzajów obrzęku. Nie ma jednak podstaw, aby rutynowo zalecać go każdej kobiecie po porodzie ani twierdzić, że zapobiega obrzękom lub „przyspiesza usuwanie zbędnych produktów przemiany materii”.
Szczególnej ostrożności wymaga obrzęk dotyczący tylko jednej nogi. Jeśli towarzyszą mu ból, tkliwość, zaczerwienienie lub uczucie ciepła, nie należy próbować go rozmasowywać. Takie objawy mogą występować przy zakrzepicy żył głębokich i wymagają pilnej oceny medycznej.
Masaż tkanek głębokich po porodzie
Masaż tkanek głębokich wykorzystuje większy nacisk niż łagodny masaż relaksacyjny. Nie ma szczególnego powodu, aby traktować go jako standardową metodę regeneracji po ciąży i porodzie.
Jeśli kobieta chce z niego skorzystać, intensywność powinna być dostosowana do etapu regeneracji i aktualnych dolegliwości. Bezpośrednio po porodzie delikatniejsza technika może być bardziej komfortowa, szczególnie jeśli występują ból, zmęczenie lub tkliwość tkanek.
Nie należy wykonywać intensywnego masażu bezpośrednio nad świeżą raną, miejscem infekcji, bolesnym obrzękiem ani obszarem, w którym podejrzewa się zakrzep.
Kiedy zrezygnować z masażu?
Masaż należy odłożyć i w razie potrzeby skonsultować stan zdrowia, jeśli występują:
- gorączka lub ostra infekcja,
- silny lub nasilający się ból niewyjaśnionego pochodzenia,
- aktywne krwawienie lub bardzo obfite krwawienie połogowe,
- niezagojona rana po cesarskim cięciu albo rana krocza w miejscu planowanego masażu,
- ropna wydzielina, nasilające się zaczerwienienie lub obrzęk rany,
- podejrzenie zakrzepicy,
- inne powikłania poporodowe wymagające diagnostyki lub leczenia.
Nie ma natomiast jednej uniwersalnej listy chorób, przy których każdy rodzaj masażu jest zawsze zabroniony. W przypadku choroby przewlekłej, przyjmowania leków wpływających na krzepnięcie lub leczenia onkologicznego decyzję warto podejmować indywidualnie z personelem medycznym.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Niektóre objawy w połogu wymagają pilnej oceny i nie powinny być leczone masażem.
Skontaktuj się pilnie z personelem medycznym, jeśli pojawiają się:
- ból, obrzęk, zaczerwienienie lub tkliwość jednej nogi,
- ból w klatce piersiowej lub trudności z oddychaniem,
- bardzo obfite albo nagle nasilające się krwawienie,
- gorączka 38°C lub wyższa,
- silny lub nasilający się ból brzucha,
- pogarszający się stan rany po cesarskim cięciu lub urazie krocza.
Ból w klatce piersiowej, nasilona duszność, utrata przytomności lub inne objawy bezpośredniego zagrożenia wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
Podsumowanie
Masaż po porodzie może być przyjemnym sposobem na relaks i czasowe zmniejszenie napięcia lub bólu u części kobiet. Nie jest jednak metodą, która sama w sobie przyspiesza regenerację całego organizmu, zapobiega obrzękom czy przywraca skórze elastyczność.
Nie ma jednego terminu rozpoczęcia każdego rodzaju masażu. Delikatny masaż może być możliwy wcześniej, natomiast świeżej rany po cesarskim cięciu nie należy masować. Drenaż limfatyczny i intensywniejsze techniki powinny być stosowane przy odpowiednich wskazaniach i po wykluczeniu przeciwwskazań, szczególnie zakrzepicy i innych powikłań połogu.