Pierwsze tygodnie po narodzinach dziecka to czas intensywnych zmian fizycznych, hormonalnych i emocjonalnych. Partner może w tym okresie realnie odciążyć kobietę po porodzie, przejmując część obowiązków, angażując się w opiekę nad dzieckiem i zwracając uwagę na jej samopoczucie.
Wsparcie nie powinno jednak polegać na zakładaniu z góry, czego potrzebuje partnerka. Dla jednej osoby najważniejszy będzie odpoczynek, dla innej pomoc przy dziecku, przygotowanie posiłku, rozmowa lub po prostu spokojna obecność.
Dlaczego wsparcie partnerki po porodzie jest ważne?
Połóg to okres, w którym organizm stopniowo wraca do stanu sprzed ciąży. Towarzyszyć mu mogą między innymi krwawienie połogowe, ból krocza lub rany po cesarskim cięciu, skurcze macicy, zmęczenie, problemy ze snem oraz trudności związane z rozpoczęciem karmienia.
Jednocześnie rodzice uczą się opieki nad noworodkiem i funkcjonowania w zupełnie nowym rytmie dnia. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że wsparcie partnerów i rodziny jest ważnym elementem dobrej opieki poporodowej.
W praktyce oznacza to przede wszystkim dzielenie odpowiedzialności. Partner nie powinien jedynie „pomagać”, gdy zostanie o to poproszony. Może samodzielnie przejąć część zadań związanych z domem i dzieckiem, aby codzienna opieka nie spoczywała wyłącznie na osobie, która właśnie przeszła poród.
Rozmawiaj i słuchaj, zamiast zgadywać
Jedną z najprostszych form wsparcia jest regularne pytanie partnerki, jak się czuje i czego w danym momencie potrzebuje. Nie każda trudność wymaga natychmiastowego rozwiązania. Czasami potrzebne jest przede wszystkim wysłuchanie bez oceniania i porównywania jej doświadczeń z doświadczeniami innych osób.
Warto pytać konkretnie, na przykład:
- Jak się dzisiaj czujesz?
- Co mogę teraz przejąć?
- Czego najbardziej dziś potrzebujesz?
- Czy chcesz porozmawiać, czy wolisz teraz odpocząć?
Dobrym rozwiązaniem jest również wspólne ustalenie zasad dotyczących odwiedzin rodziny i znajomych. Po porodzie potrzeba odpoczynku, prywatności i kontaktów z innymi ludźmi może zmieniać się z dnia na dzień.
Przejmij część codziennych obowiązków
Zmęczenie po porodzie jest naturalne, a regeneracja wymaga czasu. W pierwszych tygodniach szczególnie pomocne może być przejęcie przez partnera obowiązków, które nie wymagają udziału kobiety po porodzie.
Może to oznaczać:
- przygotowywanie posiłków i dbanie o regularne zakupy,
- sprzątanie i pranie,
- załatwianie spraw organizacyjnych,
- opiekę nad starszymi dziećmi, jeśli są w rodzinie,
- organizowanie wizyt lub kontaktu z personelem medycznym, jeśli partnerka tego potrzebuje,
- przejmowanie części opieki nad noworodkiem.
Zamiast pytać za każdym razem „w czym mogę pomóc?”, warto samodzielnie zauważać zadania, które trzeba wykonać, i dzielić odpowiedzialność za funkcjonowanie domu.
Pomóż jej znaleźć czas na odpoczynek i regenerację
Sen po narodzinach dziecka często jest przerywany, a przewlekłe niewyspanie może znacząco wpływać na samopoczucie fizyczne i psychiczne. Nawet jeżeli nie da się zapewnić kilku godzin nieprzerwanego snu, można stworzyć partnerce warunki do odpoczynku pomiędzy karmieniami lub obowiązkami.
Pomocne może być przejęcie dziecka po karmieniu, przygotowanie posiłku, ograniczenie liczby gości czy zorganizowanie spokojnego czasu, w którym partnerka nie musi zajmować się domem.
Tempo powrotu do aktywności jest indywidualne. Nie warto oczekiwać szybkiego „powrotu do normalności” ani porównywać regeneracji partnerki z doświadczeniami innych kobiet.
Zaangażuj się w opiekę nad dzieckiem
Opieka nad noworodkiem nie sprowadza się do karmienia. Partner może od początku uczestniczyć w wielu codziennych czynnościach.
Może między innymi:
- przewijać i ubierać dziecko,
- nosić je i uspokajać,
- uczestniczyć w kąpieli i pielęgnacji,
- spędzać z dzieckiem czas w kontakcie skóra do skóry,
- przejmować część nocnej opieki, jeśli sposób karmienia na to pozwala,
- przygotowywać rzeczy potrzebne podczas karmienia i później zająć się dzieckiem.
Takie zaangażowanie nie tylko odciąża partnerkę, lecz także pozwala partnerowi stopniowo budować własną relację z dzieckiem i nabierać pewności w codziennej opiece.
Jak wspierać partnerkę podczas karmienia?
Bez względu na wybrany sposób karmienia ważne jest, aby kobieta otrzymywała wsparcie, a nie presję. Jeżeli karmi piersią, szczególnie pierwsze dni mogą wymagać czasu na znalezienie wygodnej pozycji i nauczenie się wraz z dzieckiem prawidłowego przystawiania.
Partner może pomóc, podając dziecko do karmienia, przynosząc wodę lub posiłek, przygotowując wygodne miejsce, a po karmieniu przejmując przewijanie, noszenie czy usypianie.
Jeżeli karmienie powoduje silny ból, pojawiają się trudności z przystawieniem dziecka, problem z przyrostem masy ciała lub inne niepokojące objawy, warto skorzystać z pomocy położnej, lekarza lub odpowiednio wykwalifikowanego specjalisty zajmującego się laktacją.
Pamiętaj o niej, nie tylko o dziecku
Po narodzinach większość uwagi rodziny naturalnie koncentruje się na noworodku. Warto jednak pamiętać, że kobieta po porodzie również potrzebuje troski i zainteresowania.
Nie musi chodzić o duży prezent. Ulubiony posiłek, kwiaty, książka, kosmetyk, przygotowana kąpiel, chwila odpoczynku czy przejęcie obowiązków mogą być bardziej wartościowe niż kosztowny upominek.
Najważniejsze, aby gest odpowiadał jej potrzebom i nie był kolejnym obowiązkiem. Czasami najlepszym prezentem może być po prostu zapewnienie kilku spokojnych godzin odpoczynku.
Zwracaj uwagę na samopoczucie psychiczne partnerki
W pierwszych dniach po porodzie częste są przejściowe zmiany nastroju określane jako „baby blues”. Mogą pojawiać się płaczliwość, drażliwość, niepokój czy poczucie przytłoczenia. Objawy zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku dni, maksymalnie około 2 tygodni.
Depresja poporodowa jest czymś innym. Jej objawy są bardziej nasilone, utrzymują się dłużej lub utrudniają codzienne funkcjonowanie. Mogą rozpocząć się w ciąży, niedługo po porodzie lub w kolejnych miesiącach.
Do sygnałów, na które warto zwrócić uwagę, należą:
- utrzymujący się obniżony nastrój, smutek lub poczucie beznadziei,
- utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność,
- silny lęk lub ciągłe zamartwianie się,
- drażliwość i poczucie przytłoczenia,
- poczucie winy, bezwartościowości lub przekonanie o byciu „złą mamą”,
- trudności ze snem nawet wtedy, gdy dziecko śpi i istnieje możliwość odpoczynku,
- trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
- wyraźne trudności w codziennym funkcjonowaniu lub opiece nad sobą.
Wsparcie partnera może mieć duże znaczenie dla samopoczucia kobiety, ale nie jest metodą leczenia ani gwarancją, że depresja poporodowa się nie pojawi. Jeśli objawy utrzymują się, nasilają lub budzą niepokój, warto pomóc partnerce skontaktować się z lekarzem, położną, psychologiem lub psychiatrą.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Partner może odegrać ważną rolę w zauważeniu objawów, których kobieta po porodzie sama może nie dostrzec lub może je bagatelizować.
Szybkiej konsultacji medycznej wymagają między innymi:
- gorączka powyżej 38°C,
- nasilający się ból brzucha lub nieprzyjemnie pachnące odchody połogowe,
- bardzo obfite lub nagle nasilające się krwawienie, szczególnie z osłabieniem lub zawrotami głowy,
- silny lub nieustępujący ból głowy, zwłaszcza z zaburzeniami widzenia,
- ból, obrzęk lub zaczerwienienie jednej nogi,
- ból w klatce piersiowej lub trudności z oddychaniem.
Natychmiastowej pomocy wymagają również myśli o zrobieniu krzywdy sobie lub dziecku, utrata kontaktu z rzeczywistością, silne splątanie, urojenia, omamy albo bardzo gwałtowne i nietypowe zmiany zachowania. Mogą być objawem poważnego kryzysu psychicznego, w tym psychozy poporodowej. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia należy wezwać pomoc pod numerem 112 lub zgłosić się na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy.
Partner także może potrzebować wsparcia
Pojawienie się dziecka jest dużą zmianą dla całej rodziny. Depresja i zaburzenia lękowe po narodzinach dziecka mogą dotyczyć również ojców i innych partnerów.
Zaangażowanie w opiekę nie powinno więc oznaczać ignorowania własnego zmęczenia, lęku czy pogarszającego się samopoczucia. Jeżeli objawy zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, również partner powinien porozmawiać z lekarzem lub specjalistą zdrowia psychicznego.
Podsumowanie
Najlepsze wsparcie partnerki po porodzie jest konkretne i dostosowane do jej aktualnych potrzeb. Rozmowa, przejmowanie obowiązków, zaangażowanie w opiekę nad dzieckiem, stworzenie warunków do odpoczynku i zwracanie uwagi na jej zdrowie fizyczne oraz psychiczne mogą znacząco ułatwić pierwsze tygodnie po narodzinach.
Nie trzeba wiedzieć wszystkiego ani rozwiązywać każdego problemu samodzielnie. Ważne jest również rozpoznanie sytuacji, w których potrzebna jest pomoc położnej, lekarza, psychologa lub innego specjalisty.