Katar, ból gardła i kaszel mogą pojawić się również w czasie ciąży. Typowe przeziębienie jest najczęściej łagodną infekcją wirusową i zwykle ustępuje samoistnie.
Nie wszystkie leki dostępne bez recepty są jednak odpowiednie w ciąży. Dlatego przed zastosowaniem preparatu na przeziębienie warto sprawdzić jego skład i skonsultować wybór z farmaceutą, położną lub lekarzem.
Czy przeziębienie w ciąży jest niebezpieczne?
Zwykłe przeziębienie najczęściej nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla rozwijającego się dziecka.
Nie ma potrzeby traktować każdego kataru czy lekkiego bólu gardła jak potencjalnie poważnej infekcji.
Większej uwagi wymagają natomiast:
- wysoka lub utrzymująca się gorączka,
- objawy sugerujące grypę,
- duszność,
- ból w klatce piersiowej,
- znaczne osłabienie,
- odwodnienie,
- pogarszający się zamiast poprawiającego stan ogólny.
Jeżeli objawy są łagodne, podstawą postępowania jest zwykle odpoczynek, odpowiednia ilość płynów i leczenie objawowe.
Jakie są typowe objawy przeziębienia?
Przeziębienie może powodować między innymi:
- zatkany lub cieknący nos,
- kichanie,
- ból lub drapanie w gardle,
- kaszel,
- lekki ból głowy,
- uczucie zmęczenia,
- niewielkie podwyższenie temperatury.
Objawy zwykle rozwijają się stopniowo i najczęściej poprawiają się w ciągu około 1–2 tygodni.
Sam katar nie jest dowodem na to, że infekcja „schodzi niżej” ani że dojdzie do poważnego zakażenia.
Co pomaga na przeziębienie w ciąży?
Przy łagodnym przeziębieniu pomocne mogą być:
- odpoczynek,
- regularne picie płynów,
- ciepłe napoje,
- nawilżanie powietrza, jeśli w pomieszczeniu jest bardzo sucho,
- roztwór soli do nosa,
- płukanie gardła wodą z solą,
- miód jako dodatek do napoju lub do spożycia, jeśli dobrze go tolerujesz,
- paracetamol w razie bólu lub gorączki, jeśli jest potrzebny i stosowany zgodnie z zaleceniami.
Nie trzeba natomiast zmuszać się do spaceru podczas infekcji. Jeśli masz gorączkę lub czujesz się wyraźnie osłabiona, lepszym rozwiązaniem będzie odpoczynek w domu.
Co na katar i zatkany nos w ciąży?
Jednym z najprostszych sposobów na zatkany nos jest stosowanie soli fizjologicznej lub roztworu soli do nosa.
Można korzystać z:
- sprayu z solą,
- kropli solnych,
- płukania nosa odpowiednim roztworem.
Preparaty te pomagają nawilżać błonę śluzową i usuwać zalegającą wydzielinę.
Nie ma dowodów, że wąchanie chrzanu przez kilkanaście minut dziennie leczy nieżyt nosa, zmniejsza ilość śluzu lub skraca przeziębienie.
Czosnek i cebula mogą być normalnym elementem diety, ale nie należy przedstawiać ich jako leczenia przeciwwirusowego lub przeciwbakteryjnego przeziębienia.
Co na ból gardła w ciąży?
Przy łagodnym bólu gardła mogą pomagać:
- ciepłe płyny,
- miód,
- płukanie gardła ciepłą wodą z solą,
- odpowiednie nawodnienie,
- odpoczynek głosu.
Nie ma potrzeby zastępować płukanki solnej naparami ziołowymi. Preparaty ziołowe nie są automatycznie bezpieczne w ciąży, a ich działanie i skład mogą się różnić.
Jeśli ból gardła jest bardzo silny, uniemożliwia przełykanie, trwa długo albo towarzyszy mu wysoka gorączka, warto skontaktować się z lekarzem.
Co na kaszel w ciąży?
Kaszel przy infekcji wirusowej może być suchy lub mokry i jego charakter może zmieniać się w trakcie choroby. Nie ma jednak reguły, że suchy kaszel musi przejść w mokry ani że należy temu zapobiegać.
W łagodzeniu kaszlu mogą pomagać:
- picie płynów,
- ciepły napój z miodem,
- nawilżanie suchego powietrza,
- odpoczynek.
Imbir stosowany w normalnych ilościach jako składnik żywności lub napoju może być elementem diety, ale nie ma podstaw, aby przedstawiać napar z imbiru jako leczenie zapobiegające rozwojowi mokrego kaszlu.
Jeśli potrzebny jest lek przeciwkaszlowy, najlepiej dobrać pojedynczą substancję do konkretnego rodzaju kaszlu po konsultacji z farmaceutą lub lekarzem, zamiast sięgać po wieloskładnikowy preparat na „wszystkie objawy przeziębienia”.
Co na gorączkę i ból w ciąży?
Gorączki w ciąży nie należy ignorować, szczególnie jeśli jest wysoka, utrzymuje się albo towarzyszy jej wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Paracetamol jest obecnie lekiem pierwszego wyboru w leczeniu bólu i gorączki podczas ciąży.
Należy stosować go:
- zgodnie z ulotką i zaleceniami lekarza lub farmaceuty,
- w najmniejszej skutecznej dawce,
- przez najkrótszy potrzebny czas.
Przed przyjęciem kolejnego preparatu na przeziębienie należy sprawdzić, czy także nie zawiera paracetamolu, ponieważ łatwo nieświadomie przyjąć go z kilku produktów jednocześnie.
Nie ma potrzeby stosowania chłodnej kąpieli jako podstawowej metody obniżania gorączki. Warto zadbać o płyny, komfort termiczny i odpowiednie leczenie przeciwgorączkowe.
Jakie leki na przeziębienie można stosować w ciąży?
Dobór leku zależy od objawu, tygodnia ciąży, innych chorób i przyjmowanych preparatów.
Przed zastosowaniem nawet leku bez recepty warto sprawdzić go z farmaceutą, położną lub lekarzem.
W zależności od sytuacji można rozważyć między innymi:
- paracetamol na ból i gorączkę,
- roztwory soli do nosa,
- po konsultacji odpowiednio dobrany lek na kaszel, jeśli objawy tego wymagają.
Dekstrometorfan, substancja hamująca kaszel występująca w niektórych lekach dostępnych bez recepty, nie jest według aktualnych danych związany ze zwiększonym ryzykiem wad wrodzonych przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami. Nie oznacza to jednak, że każdy syrop zawierający tę substancję jest właściwy w ciąży, ponieważ produkty złożone mogą zawierać także inne leki lub alkohol.
Jakich leków i preparatów nie stosować samodzielnie?
W ciąży szczególną ostrożność należy zachować przy wieloskładnikowych preparatach „na przeziębienie i grypę”. Jeden produkt może zawierać jednocześnie kilka substancji, z których część nie będzie potrzebna albo odpowiednia.
Nie należy samodzielnie stosować między innymi:
- ibuprofenu, naproksenu i innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych bez konsultacji,
- leków obkurczających błonę śluzową nosa, takich jak pseudoefedryna, bez oceny ich bezpieczeństwa,
- wieloskładnikowych preparatów na przeziębienie bez sprawdzenia składu,
- antybiotyku pozostałego po wcześniejszej infekcji,
- preparatów ziołowych wyłącznie na podstawie informacji, że są „naturalne”.
Niesteroidowe leki przeciwzapalne wymagają szczególnej ostrożności od około 20. tygodnia ciąży, a w późnej ciąży mogą powodować poważne powikłania u dziecka.
Pseudoefedryna nie jest zalecana szczególnie w pierwszym trymestrze i przed jej zastosowaniem należy skonsultować się z personelem medycznym.
Czy naturalne sposoby na przeziębienie są bezpieczne?
Nie zawsze.
Określenie „naturalny” nie mówi, czy dana substancja jest bezpieczna w ciąży.
Preparaty ziołowe:
- często nie zostały odpowiednio przebadane u kobiet w ciąży,
- mogą zawierać biologicznie aktywne substancje,
- mogą wchodzić w interakcje z lekami,
- mogą mieć różne stężenia w zależności od preparatu.
Nie ma więc potrzeby stosować na przeziębienie leczniczych dawek szałwii, chrzanu, mieszanek ziołowych czy suplementów tylko dlatego, że są naturalne.
Produkty takie jak miód, czosnek, cebula czy imbir mogą być normalnym elementem żywności, jeśli dobrze je tolerujesz. Nie należy jednak przypisywać im działania zastępującego leczenie.
Przeziębienie czy grypa?
W ciąży szczególnie ważne jest odróżnienie łagodnego przeziębienia od możliwej grypy.
Grypa częściej zaczyna się nagle i może powodować:
- gorączkę,
- silne osłabienie,
- bóle mięśni,
- ból głowy,
- kaszel,
- dreszcze,
- ból gardła,
- katar.
Ciąża zwiększa ryzyko cięższego przebiegu grypy i hospitalizacji.
Jeżeli podejrzewasz grypę, skontaktuj się z lekarzem możliwie szybko. Nie warto czekać kilka dni na rozwój objawów ani próbować najpierw wyłącznie domowych metod.
W ciąży przy podejrzeniu lub potwierdzeniu grypy może być zalecone leczenie przeciwwirusowe. Preferowanym lekiem jest oseltamiwir, który największą korzyść daje przy rozpoczęciu leczenia możliwie wcześnie, najlepiej w pierwszych 48 godzinach od wystąpienia objawów.
Co zrobić przy podejrzeniu COVID-19?
Objawy COVID-19 mogą przypominać zarówno przeziębienie, jak i grypę.
Jeśli podejrzewasz zakażenie, szczególnie przy gorączce, kaszlu, silnym osłabieniu lub kontakcie z osobą chorą, warto skontaktować się z lekarzem i rozważyć wykonanie testu.
Ciąża nie jest powodem do automatycznego rezygnowania z leczenia przeciwwirusowego COVID-19. Jeśli istnieją wskazania, lekarz może dobrać odpowiednie leczenie, a część terapii musi zostać rozpoczęta w pierwszych dniach choroby.
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
Skontaktuj się z lekarzem lub osobą prowadzącą ciążę, jeśli:
- masz gorączkę około 38°C lub wyższą, szczególnie jeśli się utrzymuje,
- podejrzewasz grypę,
- objawy zamiast ustępować wyraźnie się nasilają,
- kaszel jest bardzo silny lub długo się utrzymuje,
- masz problemy z przyjmowaniem płynów,
- odczuwasz silne osłabienie,
- masz chorobę przewlekłą zwiększającą ryzyko powikłań,
- nie wiesz, który lek dostępny bez recepty możesz bezpiecznie zastosować.
W późniejszej ciąży skontaktuj się również z opieką położniczą, jeśli zauważysz wyraźne zmniejszenie lub zmianę zwykłego wzorca ruchów dziecka.
Które objawy wymagają pilnej pomocy?
Pilnej oceny wymagają między innymi:
- nasilona lub nagła duszność,
- ból lub ucisk w klatce piersiowej,
- omdlenie lub zaburzenia świadomości,
- sinienie ust lub skóry,
- objawy znacznego odwodnienia,
- bardzo silne pogorszenie stanu ogólnego,
- inne gwałtowne i niepokojące objawy.
W takiej sytuacji nie należy ograniczać się do domowych sposobów na infekcję.
Podsumowanie
Zwykłe przeziębienie w ciąży najczęściej ma łagodny przebieg i nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla dziecka. Podstawą leczenia są odpoczynek, nawodnienie i bezpieczne łagodzenie konkretnych objawów.
Na zatkany nos można stosować roztwory soli, na ból gardła pomagają ciepłe płyny i płukanie wodą z solą, a paracetamol pozostaje lekiem pierwszego wyboru przy gorączce i bólu. Nie należy natomiast automatycznie wybierać ziół lub wieloskładnikowych preparatów tylko dlatego, że są dostępne bez recepty. Przy objawach grypy, wysokiej gorączce, duszności lub nasilającym się stanie chorobowym potrzebny jest kontakt z personelem medycznym.