Kosmetyk z filtrem jest ważnym elementem ochrony, ale nie zastępuje cienia, odpowiedniego ubrania i ograniczania bezpośredniej ekspozycji. Jego stosowanie nie powinno służyć do wydłużania czasu spędzanego na słońcu.
Jak promieniowanie UV wpływa na skórę?
Nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe może powodować zarówno natychmiastowe, jak i odległe skutki zdrowotne.
Należą do nich:
- oparzenia słoneczne,
- uszkodzenia komórek i DNA skóry,
- przebarwienia,
- przedwczesne starzenie się skóry,
- uszkodzenia oczu,
- wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego,
- zwiększenie ryzyka nowotworów skóry, w tym czerniaka.
Oparzenie może pojawić się w ciągu kilku godzin od zbyt intensywnej ekspozycji. Nowotwór skóry nie jest natomiast bezpośrednim, natychmiastowym następstwem jednego wyjścia na słońce. Ryzyko rozwija się w związku z uszkodzeniami powstającymi podczas życia, a oparzenia przebyte w dzieciństwie stanowią jeden z ważnych czynników ryzyka.
Nie istnieje zdrowa opalenizna. Zmiana koloru skóry jest odpowiedzią organizmu na ekspozycję na promieniowanie UV i nie chroni przed dalszym uszkodzeniem.
Dlaczego dzieci wymagają szczególnej ochrony?
Skóra niemowlęcia jest cieńsza i delikatniejsza niż skóra osoby dorosłej. Jej bariera pełni funkcję ochronną już od narodzin, ale nadal dojrzewa i może szybciej reagować na promieniowanie, wysoką temperaturę oraz przesuszenie.
Dzieci są szczególnie narażone także dlatego, że:
- mogą szybciej ulec poparzeniu,
- nie potrafią samodzielnie ocenić, że skóra zaczyna piec lub ciało się przegrzewa,
- często spędzają dużo czasu na świeżym powietrzu,
- mają przed sobą wiele lat, podczas których mogą ujawnić się odległe skutki uszkodzeń,
- są zależne od opiekunów w zakresie cienia, ubrania i prawidłowej aplikacji kosmetyku.
Nie należy jednak mówić, że dziecko ma całkowity niedobór melaniny albo nie posiada żadnych naturalnych mechanizmów ochronnych. Naturalna ochrona jest po prostu niewystarczająca przy intensywnej ekspozycji.
Każde dziecko może doznać oparzenia, również to o ciemniejszym odcieniu skóry. Mniej widoczne zaczerwienienie nie oznacza braku uszkodzenia.
UVA, UVB i SPF – co oznaczają?
Promieniowanie docierające do powierzchni Ziemi obejmuje przede wszystkim UVA i UVB.
Promieniowanie UVB
Jest główną przyczyną rumienia i oparzeń słonecznych. Wartość SPF informuje przede wszystkim o poziomie ochrony przed promieniowaniem wywołującym rumień, czyli głównie UVB.
Promieniowanie UVA
Wnika głębiej w skórę, bierze udział w jej fotostarzeniu oraz przyczynia się do uszkodzeń związanych z rozwojem nowotworów. Przenika również przez chmury i szyby w większym stopniu niż UVB.
Dla dziecka należy wybierać produkt zapewniający szerokie spektrum ochrony, czyli chroniący zarówno przed UVA, jak i UVB. Sama wysoka wartość SPF nie wystarcza, jeśli produkt nie zapewnia odpowiedniej ochrony przed UVA.
W warunkach intensywnej ekspozycji warto wybierać bardzo wysoką ochronę SPF 50 lub SPF 50+. Żaden kosmetyk nie blokuje jednak całego promieniowania UV.
Kiedy ochrona przeciwsłoneczna jest potrzebna?
O potrzebie ochrony lepiej decydować na podstawie aktualnego indeksu UV niż wyłącznie pory roku, temperatury albo obecności chmur.
Szczególną ostrożność należy zachować, gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej. Im wyższa wartość, tym szybciej może dojść do uszkodzenia niechronionej skóry.
Promieniowanie jest zwykle najsilniejsze w godzinach zbliżonych do południa słonecznego. Wiosną i latem często oznacza to okres około godziny 11:00–15:00, ale dokładny czas może zależeć od lokalizacji i dnia.
Warto sprawdzać indeks UV:
- w aplikacji pogodowej,
- przed dłuższym spacerem,
- podczas wyjazdu w góry lub nad wodę,
- zimą, gdy promieniowanie odbija się od śniegu,
- w pochmurny, ale jasny dzień.
Jak chronić niemowlę przed ukończeniem 6. miesiąca życia?
Niemowlę przed ukończeniem 6. miesiąca życia powinno być chronione przede wszystkim poprzez unikanie bezpośredniej ekspozycji. Nie należy planować pobytu na słońcu tylko dlatego, że zastosowano kosmetyk z filtrem.
Podstawowe zasady to:
- pozostawanie w cieniu,
- lekkie ubranie osłaniające skórę,
- kapelusz z rondem lub osłoną karku,
- unikanie spacerów w czasie najwyższego indeksu UV i największego upału,
- regularne sprawdzanie, czy dziecko się nie przegrzewa.
Jeżeli ekspozycja jest nieunikniona, a niewielkiego fragmentu skóry nie można osłonić ubraniem ani cieniem, sposób użycia produktu przeciwsłonecznego należy dopasować do instrukcji konkretnego kosmetyku. W razie wątpliwości warto omówić wybór z pediatrą lub farmaceutą.
Informacja, że kosmetyk może być stosowany od dnia narodzin w przypadku nieuniknionej ekspozycji, nie oznacza, że noworodek może bezpiecznie przebywać na bezpośrednim słońcu.
Jak wybrać kosmetyk przeciwsłoneczny dla dziecka?
Produkt powinien:
- chronić przed promieniowaniem UVA i UVB,
- zapewniać wysoką lub bardzo wysoką ochronę, najlepiej SPF 50 lub SPF 50+,
- być przeznaczony dla wieku dziecka,
- mieć czytelną instrukcję aplikacji,
- być odporny na wodę, jeśli będzie stosowany podczas kąpieli,
- być dobrze tolerowany przez skórę dziecka.
Określenia „mineralny”, „organiczny” czy „naturalny” nie pozwalają samodzielnie ocenić skuteczności produktu. Najważniejsze są potwierdzony poziom ochrony, kompletna formuła oraz prawidłowe stosowanie.
W terminologii kosmetycznej „filtr organiczny” oznacza określoną grupę związków pochłaniających promieniowanie UV. Nie oznacza to, że filtr pochodzi z rolnictwa ekologicznego.
Przy skórze bardzo wrażliwej lub ze skłonnością do atopii można najpierw nałożyć produkt na niewielki fragment skóry i obserwować reakcję. Test na małym obszarze nie gwarantuje jednak, że podrażnienie nigdy się nie pojawi.
Jak prawidłowo nakładać produkt z SPF?
Nawet kosmetyk o wysokim SPF nie zapewni deklarowanej ochrony, jeśli zostanie nałożony w zbyt małej ilości albo nierównomiernie.
Produkt należy:
- nałożyć obficie i równomiernie na suchą, odsłoniętą skórę przed wyjściem,
- rozprowadzić także na uszach, karku, dłoniach i grzbietach stóp,
- unikać okolicy oczu i uszkodzonej skóry, jeśli wskazuje na to instrukcja,
- ponawiać aplikację co około 2 godziny,
- nałożyć ponownie po kąpieli, intensywnym spoceniu lub wytarciu ręcznikiem.
Określenie „wodoodporny” nie oznacza, że produkt pozostaje na skórze przez cały dzień. Pływanie, piasek, ubranie i ręcznik stopniowo usuwają warstwę ochronną.
Sprayu nie należy rozpylać bezpośrednio w kierunku twarzy i dróg oddechowych dziecka. Bezpieczniej nanieść produkt na własne dłonie, a następnie rozprowadzić go na twarzy, omijając oczy i usta.
Sztyft jest wygodny do poprawek na niewielkich obszarach, ale trzeba wykonać kilka dokładnych pociągnięć. Jedno szybkie przesunięcie po skórze może pozostawić zbyt małą ilość produktu.
Odzież, kapelusz, okulary i cień
Odzież i cień są podstawą ochrony. Kosmetyk powinien być stosowany przede wszystkim na te obszary skóry, których nie można wygodnie osłonić.
Ubranie powinno być:
- lekkie i luźne,
- wykonane z gęsto tkanego lub dzianego materiału,
- suche i niezbyt mocno rozciągnięte,
- dopasowane do temperatury, aby nie doprowadzić do przegrzania.
Bawełna może być wygodna, ale nie jest jedynym materiałem zapewniającym ochronę. Skuteczność zależy także od gęstości splotu, koloru, grubości, wilgotności i konstrukcji ubrania.
Przy dłuższym przebywaniu na zewnątrz można wybrać ubrania oznaczone współczynnikiem UPF. Nie należy jednak doprowadzać do przegrzania dziecka przez zakładanie zbyt wielu warstw.
Kapelusz powinien osłaniać twarz, uszy i kark. Okulary przeciwsłoneczne muszą być dopasowane do wieku i zapewniać rzeczywistą ochronę przed UVA i UVB, najlepiej oznaczoną jako UV400.
Jak zapewnić cień w wózku?
Do ochrony przed bezpośrednim słońcem można użyć budki wózka, parasolki lub osłony przeznaczonej przez producenta do danego modelu.
Nie należy przykrywać całego wózka kocem, pieluszką ani innym suchym materiałem. Taka osłona może ograniczyć przepływ powietrza i szybko zwiększyć temperaturę wewnątrz.
Nawet w cieniu trzeba regularnie sprawdzać:
- temperaturę karku i klatki piersiowej dziecka,
- czy skóra nie jest gorąca i spocona,
- czy dziecko oddycha spokojnie,
- czy osłona nadal zapewnia przewiew,
- czy zmieniający się kierunek słońca nie odsłonił twarzy lub nóg.
Woda, piasek i chmury – kiedy łatwo zapomnieć o UV?
Promieniowanie UV dociera do skóry także w pochmurne dni. Może być ponadto odbijane przez wodę, piasek, śnieg oraz jasne powierzchnie.
Dlatego ochrona jest ważna nie tylko na plaży, ale również:
- podczas spacerów,
- na placu zabaw,
- w górach,
- na łodzi i przy basenie,
- zimą na śniegu,
- pod parasolem lub lekkim zadaszeniem.
Cień ogranicza ekspozycję, ale nie eliminuje całego promieniowania rozproszonego i odbitego.
Produkty Mustela do ochrony przeciwsłonecznej
Aktualna gama Mustela SUN obejmuje różne formy aplikacji przeznaczone dla całej rodziny.
Mleczko przeciwsłoneczne SPF 50+
Mleczko chroni przed UVA i UVB i może być stosowane na twarz oraz ciało. Jest przeznaczone dla całej rodziny, w tym skóry ze skłonnością do atopii i kobiet w ciąży.
Producent dopuszcza stosowanie od pierwszego dnia życia, włączając wcześniaki poza oddziałem neonatologii, wyłącznie w przypadku nieuniknionej ekspozycji na słońce. Małe dzieci nadal nie powinny być bezpośrednio wystawiane na działanie słońca.
Spray przeciwsłoneczny SPF 50
Spray jest przeznaczony do twarzy i ciała oraz chroni przed UVA i UVB. Forma może ułatwiać aplikację na większych obszarach, ale produkt musi zostać dokładnie i równomiernie rozprowadzony dłonią.
Nie należy rozpylać go bezpośrednio na twarz dziecka ani w pobliżu jego ust i nosa.
Sztyft przeciwsłoneczny SPF 50
Sztyft służy do ochrony wybranych obszarów, takich jak kości policzkowe, uszy i znamiona. Na usta może być stosowany od pierwszego roku życia.
Jest wygodny do poprawek w ciągu dnia, ale nie powinien być traktowany jako jedyny produkt do zabezpieczania dużych powierzchni ciała.
Wszystkie produkty należy nakładać zgodnie z instrukcją, obficie i ponownie co około 2 godziny oraz po pływaniu lub spoceniu się. Kosmetyki nie zastępują ubrania, nakrycia głowy i pozostawania w cieniu.
Co zrobić przy oparzeniu słonecznym?
Jeżeli skóra dziecka jest zaczerwieniona, gorąca i bolesna:
- natychmiast przenieś dziecko do chłodnego, zacienionego miejsca,
- delikatnie schładzaj skórę chłodną, ale nie lodowatą wodą,
- zadbaj o odpowiednią podaż płynów lub częstsze karmienie,
- nie przekłuwaj pęcherzy,
- nie nakładaj lodu bezpośrednio na skórę,
- nie stosuj spirytusu, olejków eterycznych ani domowych mieszanek,
- nie wystawiaj ponownie uszkodzonej skóry na słońce.
Kosmetyk nawilżający może ograniczyć uczucie suchości, ale nie naprawia uszkodzeń DNA wywołanych promieniowaniem. Nie powinien być przedstawiany jako produkt cofający skutki oparzenia.
Przed podaniem dziecku leku przeciwbólowego należy sprawdzić ograniczenia wiekowe i dawkę zależną od masy ciała albo skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Każde oparzenie słoneczne u niemowlęcia wymaga ostrożnej oceny. Skontaktuj się z pediatrą, szczególnie jeśli dziecko nie ukończyło pierwszego roku życia.
Konsultacji wymagają:
- pęcherze,
- silny ból,
- obrzęk skóry,
- gorączka,
- wymioty,
- wyraźnie mniejsza liczba mokrych pieluszek,
- brak poprawy lub nasilanie się zmian,
- oparzenie obejmujące dużą powierzchnię ciała, twarz lub oczy.
Natychmiastowej pomocy wymagają:
- trudności z oddychaniem,
- zaburzenia świadomości lub trudność z obudzeniem dziecka,
- drgawki,
- wiotkość,
- bardzo gorąca skóra połączona z pogorszeniem stanu,
- objawy znacznego odwodnienia,
- podejrzenie udaru cieplnego.
Podsumowanie
Dzieci wymagają szczególnej ochrony przed promieniowaniem UV. Podstawą są cień, lekkie ubranie, kapelusz, okulary oraz ograniczenie przebywania na zewnątrz przy wysokim indeksie UV.
Niemowlęta i małe dzieci nie powinny być bezpośrednio wystawiane na działanie słońca. Kosmetyk o szerokim spektrum ochrony SPF 50 lub SPF 50+ należy nakładać obficie i ponawiać aplikację co około 2 godziny oraz po pływaniu, spoceniu i wytarciu ręcznikiem.
Żaden kosmetyk nie zapewnia całkowitej fotoprotekcji ani nie pozwala bezpiecznie wydłużać pobytu na słońcu. Oparzenie u niemowlęcia, pęcherze, gorączka albo pogorszenie samopoczucia wymagają kontaktu z lekarzem.