Zapotrzebowanie niemowlęcia na wodę jest duże w przeliczeniu na kilogram masy ciała, ale nie oznacza to, że od pierwszych tygodni trzeba podawać dziecku wodę do picia. W pierwszym półroczu głównym źródłem płynów jest mleko kobiece lub prawidłowo przygotowane mleko modyfikowane.
Wodę jako osobny napój zaczyna się zwykle proponować około 6. miesiąca życia, wraz z rozszerzaniem diety. Początkowo są to niewielkie ilości, ponieważ mleko nadal pozostaje głównym źródłem płynów i składników odżywczych.
Ile wody potrzebuje niemowlę?
Według polskich norm zapotrzebowanie na wodę, rozumiane jako całkowita ilość wody pochodzącej z mleka, napojów i żywności, wynosi orientacyjnie:
- około 700–1000 ml na dobę w wieku 0–6 miesięcy,
- około 800–1000 ml na dobę w wieku 7–11 miesięcy.
Nie są to jednak ilości czystej wody, które należy codziennie odmierzać dziecku.
W pierwszym półroczu praktycznie całe zapotrzebowanie na wodę może być pokrywane przez mleko. Po rozpoczęciu rozszerzania diety część płynów nadal pochodzi z mleka, a część z wody i produktów spożywczych.
Czy niemowlę do 6. miesiąca trzeba dopajać wodą?
Zdrowego niemowlęcia karmionego wyłącznie piersią nie trzeba dodatkowo dopajać wodą przed około 6. miesiącem życia.
Mleko kobiece dostarcza zarówno składników odżywczych, jak i odpowiedniej ilości płynów. Dotyczy to również upałów. W gorące dni dziecko może po prostu częściej domagać się karmienia.
Podawanie dodatkowej wody może sprawić, że dziecko wypije mniej mleka, mimo że to właśnie mleko jest w tym wieku jego podstawowym źródłem energii i składników odżywczych.
Czy dziecko karmione mlekiem modyfikowanym potrzebuje dodatkowej wody?
U zdrowego niemowlęcia prawidłowo przygotowane mleko modyfikowane również dostarcza odpowiedniej ilości płynów w pierwszym półroczu życia.
Nie ma potrzeby rutynowego dopajania dziecka wodą pomiędzy karmieniami tylko dlatego, że jest karmione mieszanką.
Bardzo ważne jest natomiast przygotowywanie mleka dokładnie według instrukcji producenta. Nie należy:
- dodawać większej ilości wody, aby „lepiej nawodnić” dziecko,
- zmniejszać ilości proszku,
- samodzielnie zagęszczać mieszanki.
Zmiana proporcji może prowadzić do nieprawidłowej podaży energii i składników mineralnych.
Ile wody podawać niemowlęciu po 6. miesiącu?
Około 6. miesiąca życia, wraz z rozpoczęciem podawania pokarmów uzupełniających, można zacząć regularnie proponować dziecku niewielkie ilości wody.
Nie ma potrzeby zmuszania niemowlęcia do wypijania określonej objętości. Rodzic decyduje, kiedy i co proponuje, a dziecko może zdecydować, czy i ile wypije.
Dla orientacji American Academy of Pediatrics podaje, że niemowlętom między 6. a 12. miesiącem można proponować około 120–240 ml wody na dobę. Nie jest to jednak sztywna norma ani ilość, którą każde dziecko musi wypić.
Całkowite zapotrzebowanie na płyny jest nadal w dużej części pokrywane przez mleko kobiece lub mleko modyfikowane.
Woda podczas rozszerzania diety
Rozpoczęcie rozszerzania diety jest dobrym momentem na zapoznawanie dziecka z wodą.
W miarę zwiększania udziału pokarmów stałych w diecie rośnie również znaczenie wody jako osobnego napoju. Warto proponować ją:
- do posiłków,
- pomiędzy posiłkami,
- w niewielkich ilościach kilka razy w ciągu dnia.
Na początku dziecko może wypijać tylko kilka łyków. Celem jest nie tylko nawodnienie, ale także nauka picia z kubka i stopniowe budowanie nawyku gaszenia pragnienia wodą.
Jaką wodę podawać niemowlęciu?
Najważniejsze jest, aby woda była bezpieczna do spożycia.
Jeżeli rodzice wybierają wodę butelkowaną dla niemowlęcia, warto sięgać po wodę źródlaną lub naturalną wodę mineralną o niskiej mineralizacji, niskiej zawartości sodu i siarczanów.
Nie każda woda mineralna dostępna w sklepie jest odpowiednim wyborem dla niemowlęcia. Wody wysokozmineralizowane nie są potrzebne w codziennej diecie małego dziecka.
Woda używana do przygotowywania mleka modyfikowanego powinna być stosowana zgodnie z zasadami bezpiecznego przygotowania konkretnego preparatu. Nie należy traktować wody obecnej w gotowej mieszance jako dodatkowego napoju.
Z czego podawać dziecku wodę?
Około 6. miesiąca można rozpocząć naukę picia z małego otwartego kubka.
Kubek powinien być:
- lekki,
- niewielki,
- łatwy do przytrzymania przez opiekuna i później przez dziecko,
- wypełniony początkowo niewielką ilością wody.
Jeśli dziecko ma trudność z kubkiem otwartym, można również używać bidonu lub kubka ze słomką dostosowanego do wieku i umiejętności dziecka.
Nauka picia jest umiejętnością, która rozwija się stopniowo. Rozlewanie wody, wypluwanie jej czy początkowe wypijanie bardzo małych ilości jest normalne.
Jak budować nawyk picia wody?
Najważniejsza jest regularna dostępność zwykłej wody i brak presji.
Warto:
- proponować wodę przy posiłkach,
- samemu pić wodę przy dziecku,
- podawać ją regularnie, ale nie zmuszać do picia,
- korzystać z kubka odpowiedniego do etapu rozwoju dziecka,
- pozostawić wodę neutralnym napojem do gaszenia pragnienia.
Nie ma potrzeby dodawania do wody owoców, mięty, soków ani innych składników po to, aby była dla dziecka „bardziej atrakcyjna”.
Od początku warto oswajać dziecko ze smakiem zwykłej wody. Ułatwia to budowanie nawyku, w którym pragnienie jest gaszone przede wszystkim wodą, a nie napojem o słodkim lub intensywnym smaku.
Jakich napojów nie podawać niemowlęciu?
W pierwszym roku życia podstawowymi napojami są mleko kobiece lub mleko modyfikowane, a po rozpoczęciu rozszerzania diety także woda.
Niemowlęciu nie należy rutynowo podawać:
- napojów słodzonych,
- wód smakowych z dodatkiem cukru lub substancji słodzących,
- napojów gazowanych,
- granulowanych herbatek dla dzieci,
- soków jako napoju do gaszenia pragnienia.
Soki owocowe nie są zalecane przed ukończeniem 12. miesiąca życia. Zamiast soku lepiej podawać owoce w formie odpowiedniej do wieku dziecka.
Częste spożywanie słodkich napojów może sprzyjać nadmiernemu spożyciu cukrów i zwiększać ryzyko próchnicy. Wczesne przyzwyczajenie do intensywnie słodkiego smaku może również utrudniać akceptację zwykłej wody.
Ile wody potrzebuje niemowlę podczas upałów?
Niemowlęta są bardziej podatne na odwodnienie niż starsze dzieci i dorośli, dlatego podczas upałów trzeba szczególnie obserwować ich samopoczucie.
U dziecka karmionego wyłącznie piersią przed 6. miesiącem życia nie ma potrzeby podawania dodatkowej wody nawet podczas upału. Można natomiast częściej proponować pierś.
U zdrowego dziecka karmionego mlekiem modyfikowanym należy przede wszystkim kontynuować prawidłowo przygotowane karmienia. Jeśli podczas bardzo wysokiej temperatury pojawiają się obawy dotyczące nawodnienia dziecka, szczególnie przed ukończeniem 6 miesięcy, sposób dodatkowego podawania płynów warto omówić z pediatrą.
Po około 6. miesiącu można w upalne dni proponować wodę częściej niż zwykle, pozwalając dziecku decydować o ilości.
Jak rozpoznać odwodnienie u niemowlęcia?
Niepokojącymi objawami mogą być:
- wyraźnie mniejsza liczba mokrych pieluszek niż zwykle,
- suchość ust i języka,
- brak lub wyraźnie mniejsza ilość łez podczas płaczu,
- zapadnięte oczy,
- zapadnięte ciemiączko,
- nadmierna senność,
- nietypowa drażliwość.
Jeśli dziecko ma powtarzające się wymioty, biegunkę, gorączkę albo odmawia karmienia, ryzyko odwodnienia rośnie.
W takiej sytuacji nie należy próbować leczyć niemowlęcia samą wodą. W zależności od wieku i objawów mogą być potrzebne odpowiednio dobrane doustne płyny nawadniające oraz ocena medyczna.
Jeżeli niemowlę jest bardzo senne, trudno je obudzić, prawie nie oddaje moczu, ma trudności z oddychaniem albo jego stan szybko się pogarsza, wymaga pilnej pomocy medycznej.
Podsumowanie
Zdrowe niemowlę przed około 6. miesiącem życia zwykle nie potrzebuje dodatkowej wody, ponieważ zapotrzebowanie na płyny pokrywa mleko kobiece lub prawidłowo przygotowane mleko modyfikowane.
Wraz z rozszerzaniem diety warto zacząć proponować niewielkie ilości zwykłej wody z kubka. Nie trzeba dokładnie odmierzać każdej porcji ani zmuszać dziecka do picia. Ważniejsze są regularne proponowanie wody, obserwowanie sygnałów pragnienia i nawodnienia oraz unikanie słodzonych i smakowych napojów.