Czop śluzowy to gęsta wydzielina obecna w kanale szyjki macicy podczas ciąży. Tworzy barierę pomiędzy środowiskiem pochwy a wnętrzem macicy i jest jednym z elementów naturalnej ochrony przed drobnoustrojami.
Pod koniec ciąży, gdy szyjka zaczyna mięknąć, skracać się i rozwierać, czop może zostać wydalony. Może pojawić się jako jeden fragment lub odchodzić stopniowo. Jego utrata nie oznacza jednak, że poród rozpocznie się w ciągu kilku godzin.
Czym jest czop śluzowy w ciąży?
Czop śluzowy powstaje z gęstej wydzieliny produkowanej przez gruczoły szyjki macicy. W czasie ciąży śluz wypełnia kanał szyjki, tworząc mechaniczną i biologiczną barierę ograniczającą przedostawanie się drobnoustrojów z pochwy w kierunku jamy macicy.
Nie należy jednak przedstawiać czopu jako elementu, który samodzielnie „utrzymuje ciążę” lub bezpośrednio odpowiada za jej donoszenie. Prawidłowe utrzymanie ciąży zależy od wielu mechanizmów hormonalnych, anatomicznych i immunologicznych.
Jak wygląda czop śluzowy?
Czop może mieć postać gęstego, lepkiego lub galaretowatego śluzu.
Może być:
- przezroczysty,
- białawy lub kremowy,
- żółtawy,
- różowy,
- lekko podbarwiony krwią.
Pod koniec ciąży śluz z niewielkimi pasmami krwi jest czasami określany jako „show”, czyli jeden z możliwych sygnałów, że szyjka zaczyna się zmieniać przed porodem.
Czop nie ma jednej prawidłowej wielkości, kształtu ani objętości. Nie ma więc potrzeby porównywania go do nakrętki od butelki ani oczekiwania charakterystycznego podłużnego kształtu.
Czy czop śluzowy może odchodzić na raty?
Tak. Czop może odejść jednorazowo jako większa ilość gęstego śluzu albo stopniowo, w kilku mniejszych fragmentach.
NHS wskazuje, że tzw. show może pojawić się jako jeden fragment lub jako kilka mniejszych porcji śluzu obserwowanych w kolejnych dniach.
Część kobiet w ogóle nie zauważa momentu odejścia czopu.
Kiedy odchodzi czop śluzowy?
Najczęściej dzieje się to pod koniec ciąży, kiedy szyjka zaczyna przygotowywać się do porodu.
Czop może odejść:
- kilka dni przed rozpoczęciem porodu,
- krótko przed rozpoczęciem regularnych skurczów,
- już podczas wczesnej fazy porodu.
Nie istnieje dokładny czas, jaki powinien upłynąć między odejściem czopu a porodem. U jednej kobiety poród może rozpocząć się wkrótce, u innej dopiero po kilku dniach.
Czy odejście czopu oznacza początek porodu?
Odejście czopu może świadczyć o tym, że szyjka macicy zaczyna się zmieniać i przygotowywać do porodu, ale samo w sobie nie oznacza jeszcze rozpoczęcia aktywnej akcji porodowej.
Bardziej miarodajne objawy rozpoczynającego się porodu to:
- regularne skurcze, które stają się coraz silniejsze i częstsze,
- odejście lub sączenie się wód płodowych,
- postępujące zmiany szyjki macicy oceniane podczas badania.
Ból głowy, brak apetytu czy dolegliwości żołądkowo-jelitowe nie są charakterystycznymi następstwami odejścia czopu i nie powinny być przedstawiane jako typowe oznaki tego procesu.
Jak odróżnić czop śluzowy od zwykłej wydzieliny?
W ciąży ilość fizjologicznej wydzieliny z pochwy zwykle wzrasta. Prawidłowa wydzielina jest najczęściej przezroczysta lub biała i nie ma silnego nieprzyjemnego zapachu.
Czop zwykle jest bardziej:
- gęsty,
- lepki,
- galaretowaty,
- zbity niż codzienna wydzielina.
Może również zawierać niewielkie pasma krwi i mieć różowy lub lekko brązowawy odcień.
Sam kolor nie pozwala jednak wiarygodnie rozpoznać, czym jest wydzielina. Jeśli pojawia się nieprzyjemny zapach, świąd, pieczenie albo wyraźna zmiana jej charakteru, warto skonsultować się z lekarzem lub położną.
Czop śluzowy a odejście wód płodowych
Czop ma zazwyczaj konsystencję gęstego śluzu. Płyn owodniowy jest natomiast znacznie bardziej wodnisty.
Odejście wód może wyglądać jak:
- nagłe wypłynięcie większej ilości płynu,
- powolne, ciągłe sączenie, którego trudno świadomie zatrzymać.
Jeśli podejrzewasz, że odeszły wody płodowe, skontaktuj się z oddziałem położniczym lub położną. Nie czekaj na pojawienie się regularnych skurczów.
Jeśli nie masz pewności, czy obserwowany płyn to wydzielina, mocz czy płyn owodniowy, również warto skontaktować się z personelem medycznym.
Czop śluzowy a krwawienie
Niewielka domieszka krwi w gęstym śluzie pod koniec ciąży może wystąpić w związku ze zmianami zachodzącymi w szyjce macicy.
Nie należy jednak uznawać większego krwawienia za prawidłowy element odchodzenia czopu.
Jeśli krwawienie jest wyraźniejsze niż niewielkie pasma krwi w śluzie, przypomina miesiączkę lub narasta, wymaga pilnego kontaktu z oddziałem położniczym lub lekarzem.
Odejście czopu śluzowego a rozwarcie
Utrata czopu może nastąpić wtedy, gdy szyjka macicy zaczyna mięknąć, skracać się lub rozwierać. Nie pozwala jednak określić stopnia rozwarcia.
Na podstawie wyglądu ani ilości śluzu nie da się stwierdzić, czy szyjka ma 1, 3 czy więcej centymetrów rozwarcia ani ile czasu pozostało do drugiego okresu porodu.
Rozwarcie ocenia się podczas badania położniczego, jeśli istnieją ku temu wskazania.
Odejście czopu przed 37. tygodniem ciąży
Zmiana charakteru wydzieliny przed ukończeniem 37. tygodnia nie zawsze oznacza rozpoczynający się poród przedwczesny. Powinna jednak zwrócić szczególną uwagę, jeśli towarzyszą jej inne objawy.
Pilnego kontaktu z lekarzem lub oddziałem położniczym wymagają przed 37. tygodniem:
- regularne lub częste skurcze i napięcia macicy,
- bóle przypominające bóle miesiączkowe,
- nietypowy ból dolnej części pleców,
- uczucie ucisku w miednicy,
- wodnista, krwista lub wyraźnie śluzowa wydzielina, jeśli jej charakter nagle się zmienił,
- odejście lub podejrzenie sączenia się wód płodowych.
W takiej sytuacji nie należy czekać, aby sprawdzić, czy objawy same ustąpią.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem lub położną?
Skontaktuj się pilnie z personelem medycznym, jeśli:
- podejrzewasz odejście wód płodowych,
- pojawia się krwawienie z pochwy większe niż niewielkie pasma krwi w śluzie,
- dziecko rusza się wyraźnie mniej niż zwykle,
- masz silny lub stały ból brzucha,
- masz regularne, nasilające się skurcze,
- masz mniej niż 37 tygodni ciąży i występują objawy mogące wskazywać na poród,
- wydzielina ma nieprzyjemny zapach lub towarzyszą jej objawy infekcji,
- nie masz pewności, czy obserwujesz czop, wody płodowe czy krwawienie.
Podsumowanie
Czop śluzowy to gęsta wydzielina obecna w kanale szyjki macicy, która stanowi jeden z elementów ochronnej bariery podczas ciąży. Pod koniec ciąży może odejść jako jeden większy fragment lub stopniowo, w kilku mniejszych porcjach.
Odejście czopu świadczy o zmianach zachodzących w szyjce macicy, ale nie pozwala przewidzieć dokładnego momentu porodu ani stopnia rozwarcia. Jeśli pojawia się większe krwawienie, podejrzenie odejścia wód, zmniejszenie ruchów dziecka lub objawy porodu przed 37. tygodniem, potrzebny jest pilny kontakt z personelem medycznym.