Chlamydia to częste zakażenie przenoszone drogą płciową wywoływane przez bakterię Chlamydia trachomatis. Bardzo często nie powoduje żadnych objawów, dlatego zakażona osoba może nie wiedzieć o infekcji i przekazywać ją partnerom.
Chlamydia jest zakażeniem wyleczalnym. Nieleczona może jednak u części kobiet prowadzić do zapalenia narządów miednicy mniejszej, uszkodzenia jajowodów, ciąży pozamacicznej i problemów z płodnością.
Czym jest chlamydia i jak dochodzi do zakażenia?
Chlamydia trachomatis jest bakterią przenoszoną przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych.
Do zakażenia może dojść podczas:
- stosunku waginalnego,
- stosunku analnego,
- seksu oralnego.
Do transmisji nie jest konieczny wytrysk. Zakażenie może dotyczyć między innymi szyjki macicy, cewki moczowej, odbytnicy i gardła.
Prezerwatywy stosowane prawidłowo i konsekwentnie istotnie zmniejszają ryzyko zakażenia, choć żadna metoda barierowa nie zapewnia całkowitej ochrony przed wszystkimi zakażeniami przenoszonymi drogą płciową.
Większe ryzyko zakażenia wiąże się między innymi z nowym lub wieloma partnerami seksualnymi oraz kontaktem z osobą zakażoną.
Brak regularnych badań nie zwiększa sam w sobie ryzyka nabycia chlamydii, ale może sprawić, że bezobjawowe zakażenie pozostanie dłużej niewykryte.
Jakie są objawy chlamydii u kobiet i mężczyzn?
Chlamydia bardzo często przebiega bezobjawowo zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.
Możliwe objawy u kobiet
- nietypowa wydzielina z pochwy,
- pieczenie podczas oddawania moczu,
- krwawienie między miesiączkami lub po stosunku,
- ból lub dyskomfort w podbrzuszu.
Nieprzyjemny zapach wydzieliny nie jest charakterystycznym objawem chlamydii i może mieć wiele innych przyczyn.
Możliwe objawy u mężczyzn
- wydzielina z cewki moczowej,
- pieczenie podczas oddawania moczu,
- ból lub obrzęk jednego albo obu jąder, choć występuje to rzadziej.
Zakażenie odbytnicy może u obu płci powodować ból, wydzielinę lub krwawienie z odbytu. Zakażenie gardła często przebiega bez objawów.
Na podstawie samych objawów nie można wiarygodnie odróżnić chlamydii od innych zakażeń. Do rozpoznania potrzebne jest odpowiednie badanie laboratoryjne.
Jak chlamydia może wpływać na płodność?
U kobiet nieleczone zakażenie Chlamydia trachomatis może szerzyć się z szyjki macicy do górnych dróg rodnych i prowadzić do zapalenia narządów miednicy mniejszej, czyli PID.
Proces zapalny może powodować uszkodzenie i bliznowacenie jajowodów. Konsekwencją może być:
- utrudnione zajście w ciążę,
- niepłodność jajowodowa,
- zwiększone ryzyko ciąży pozamacicznej,
- przewlekły ból miednicy.
Nie każda osoba zakażona chlamydią rozwinie PID ani niepłodność. Ryzyko zwiększa się jednak przy nieleczonych i powtarzających się zakażeniach.
U mężczyzn chlamydia może rzadziej powodować zapalenie najądrza lub najądrza i jądra. Powikłania prowadzące do problemów z płodnością są u mężczyzn znacznie rzadsze niż powikłania jajowodowe u kobiet.
Po jakim czasie chlamydia może uszkodzić jajowody?
Nie można podać konkretnej liczby tygodni ani miesięcy, po której chlamydia powoduje niepłodność.
Przebieg infekcji jest indywidualny. U części kobiet zakażenie pozostaje ograniczone do dolnych dróg rodnych, a u innych może prowadzić do PID i uszkodzenia jajowodów.
Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że poważne uszkodzenia pojawiają się na przykład „po kilku miesiącach”.
Najważniejsze jest możliwie szybkie rozpoznanie i leczenie zakażenia oraz zapobieganie ponownym infekcjom, ponieważ kolejne zakażenia zwiększają ryzyko powikłań.
Chlamydia w ciąży - jakie niesie ryzyko?
Zakażenie Chlamydia trachomatis w ciąży wymaga leczenia.
Chlamydia jest związana między innymi ze zwiększonym ryzykiem:
- porodu przedwczesnego,
- małej masy urodzeniowej dziecka,
- zakażenia noworodka podczas porodu.
U dziecka narażonego podczas porodu może rozwinąć się między innymi:
- chlamydiowe zapalenie spojówek,
- zapalenie płuc.
Nie należy natomiast przedstawiać poronienia jako pewnego lub typowego następstwa chlamydii. Badania obserwacyjne dotyczące różnych niekorzystnych wyników ciąży nie zawsze dają jednoznaczne wyniki.
Wczesne wykrycie i prawidłowe leczenie zakażenia zmniejszają ryzyko transmisji na dziecko.
Czy w ciąży wykonuje się badanie na chlamydię?
Badanie na Chlamydia trachomatis nie znajduje się obecnie w Polsce na uniwersalnej liście obowiązkowych badań wykonywanych rutynowo u każdej kobiety z ciążą fizjologiczną.
Lekarz lub położna mogą jednak zlecić dodatkową diagnostykę, jeśli występują objawy, czynniki ryzyka zakażenia lub inne wskazania medyczne.
Międzynarodowe wytyczne różnią się w zależności od kraju. Na przykład CDC rekomenduje badanie na początku ciąży wszystkim ciężarnym poniżej 25. roku życia oraz starszym kobietom ze zwiększonym ryzykiem zakażenia. U osób pozostających w grupie ryzyka zalecane jest także ponowne badanie w trzecim trymestrze.
Jeśli planujesz ciążę i masz zwiększone ryzyko zakażeń przenoszonych drogą płciową, warto omówić potrzebę testu z lekarzem.
Jak wykrywa się zakażenie Chlamydia trachomatis?
Najczulszą i zalecaną metodą diagnostyczną są testy amplifikacji kwasów nukleinowych, czyli NAAT.
W zależności od płci i miejsca potencjalnego zakażenia materiałem do badania może być:
- wymaz z pochwy,
- wymaz z szyjki macicy,
- pierwsza porcja moczu,
- wymaz z odbytnicy lub gardła, jeśli doszło do ekspozycji w tych miejscach.
U kobiet wymaz z pochwy jest jednym z preferowanych materiałów do badania NAAT. U mężczyzn często wykorzystuje się pierwszą porcję moczu.
Badania serologiczne przeciwciał przeciw Chlamydia trachomatis nie są standardową metodą rozpoznawania świeżego, niepowikłanego zakażenia genitalnego.
Jak leczy się chlamydię?
Chlamydia jest zakażeniem bakteryjnym i można ją wyleczyć odpowiednio dobranym antybiotykiem.
Według aktualnych rekomendacji WHO u dorosłych i młodzieży niebędących w ciąży preferowanym leczeniem niepowikłanej chlamydii jest doksycyklina.
W ciąży postępowanie jest inne. WHO rekomenduje przede wszystkim azytromycynę, a dobór leku i schematu leczenia powinien należeć do lekarza.
Doksycyklina nie powinna być przedstawiana jako rutynowa opcja leczenia chlamydii u kobiety w ciąży.
Nie należy samodzielnie przyjmować antybiotyków ani wykorzystywać leków pozostałych po wcześniejszej terapii.
Czy partner również wymaga leczenia?
Tak. Jednym z najważniejszych elementów leczenia jest zapobieganie ponownemu zakażeniu.
Osoby, z którymi pacjent lub pacjentka mieli kontakty seksualne w okresie mogącym wiązać się z zakażeniem, powinny zostać poinformowane i odpowiednio ocenione oraz leczone zgodnie z zaleceniem lekarza.
Do czasu zakończenia terapii przez obie osoby należy powstrzymać się od kontaktów seksualnych zgodnie z instrukcją dotyczącą zastosowanego leczenia.
W aktualnych zaleceniach po leczeniu jednorazową dawką antybiotyku zaleca się odczekanie 7 dni przed współżyciem. Przy schemacie kilkudniowym należy poczekać do zakończenia pełnego leczenia oraz do czasu, gdy partner również zostanie leczony.
Czy po leczeniu trzeba powtórzyć badanie?
Postępowanie zależy między innymi od tego, czy zakażona osoba jest w ciąży.
W ciąży
Po leczeniu zaleca się wykonanie testu potwierdzającego wyleczenie, najlepiej metodą NAAT, około 4 tygodnie po zakończeniu terapii.
Dodatkowo zalecane jest ponowne badanie około 3 miesiące po leczeniu ze względu na ryzyko ponownego zakażenia.
Poza ciążą
Rutynowy test potwierdzający wyleczenie około 4 tygodnie po leczeniu nie jest zwykle konieczny, jeśli terapia została przyjęta prawidłowo, objawy ustąpiły i nie ma podejrzenia ponownego zakażenia.
Ze względu na częste reinfekcje ponowne badanie około 3 miesiące po leczeniu jest jednak zalecane.
Testu NAAT nie należy wykonywać zbyt szybko po zakończeniu terapii, ponieważ może jeszcze wykrywać materiał genetyczny martwych bakterii i dać wynik fałszywie dodatni.
Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia?
Ryzyko chlamydii można ograniczyć poprzez:
- prawidłowe i konsekwentne stosowanie prezerwatyw,
- wykonywanie badań w sytuacjach, w których są zalecane,
- badanie przy nowym partnerze lub innych czynnikach zwiększających ryzyko,
- leczenie osoby zakażonej i jej partnerów,
- unikanie kontaktów seksualnych do czasu zakończenia leczenia.
Stała wzajemnie monogamiczna relacja z partnerem, który został przebadany i nie jest zakażony, również zmniejsza ryzyko transmisji.
Chlamydia może przebiegać całkowicie bezobjawowo, dlatego brak dolegliwości nie pozwala wykluczyć infekcji.
Podsumowanie
Chlamydia jest częstym i często bezobjawowym zakażeniem przenoszonym drogą płciową. Jest wyleczalna, ale nieleczona może prowadzić u części kobiet do PID, uszkodzenia jajowodów, ciąży pozamacicznej i problemów z płodnością.
Nie można określić, po ilu miesiącach zakażenie spowoduje niepłodność. W ciąży chlamydia wymaga odpowiednio dobranego leczenia, a następnie kontroli wyleczenia. Kluczowe znaczenie mają także diagnostyka partnerów i zapobieganie ponownemu zakażeniu.