40. tydzień ciąży przypada na okres pełnego terminu, czyli full term. Przewidywana data porodu jest wartością orientacyjną, dlatego brak skurczów dokładnie w wyznaczonym dniu nie oznacza, że ciąża przebiega nieprawidłowo.
Dziecko mierzy około 51 cm i waży orientacyjnie około 3,5-3,6 kg. Powinno nadal poruszać się zgodnie ze swoim typowym wzorcem aż do porodu. Zmniejszenie ruchów, ich brak lub wyraźna zmiana wymagają natychmiastowego kontaktu z personelem medycznym.
40. tydzień ciąży - który to miesiąc?
40. tydzień ciąży przypada na końcówkę trzeciego trymestru i w potocznym przeliczeniu na 9. miesiąc ciąży.
Przeliczanie tygodni na miesiące jest jednak umowne. W praktyce medycznej najdokładniej określa się wiek ciąży w tygodniach i dniach, na przykład 40+2.
Średnia długość ciąży wynosi około 40 tygodni, czyli 280 dni od pierwszego dnia ostatniej miesiączki.
40. tydzień ciąży a termin porodu
Okres od 39+0 do 40+6 określa się jako pełny termin, czyli full term.
Nie oznacza to jednak, że dziecko musi urodzić się dokładnie w przewidywanej dacie porodu.
Aktualna klasyfikacja wyróżnia:
- early term - 37+0 do 38+6,
- full term - 39+0 do 40+6,
- late term - 41+0 do 41+6,
- postterm - od 42+0.
Ciąża w 41. tygodniu nie jest więc jeszcze określana medycznie jako ciąża przenoszona. Termin postterm dotyczy ciąży trwającej co najmniej 42 tygodnie.
Ile waży i mierzy dziecko w 40. tygodniu ciąży?
W 40. tygodniu dziecko mierzy około 51 cm od głowy do pięt.
Według międzynarodowych siatek WHO mediana szacowanej masy płodu wynosi około 3,6 kg, przy czym wartości różnią się między dziećmi.
Orientacyjna mediana szacowanej masy wynosi około:
- 3,57 kg u płodów płci żeńskiej,
- 3,64 kg u płodów płci męskiej.
Nie istnieje jedna „prawidłowa waga” obowiązująca wszystkie dzieci. Przy ocenie ultrasonograficznej znaczenie mają centyl, wcześniejsze tempo wzrastania oraz cała sytuacja kliniczna.
Masa określana podczas USG jest wartością szacowaną i ma określony margines błędu.
Nie ma podstaw do twierdzenia, że pod koniec ciąży przyrost masy dziecka zwalnia z powodu braku miejsca lub „spowolnienia metabolizmu”. Dziecko nadal może przybierać na wadze.
Ruchy dziecka w 40. tygodniu ciąży
Dziecko ma mniej przestrzeni na duże obroty, dlatego charakter jego ruchów może się zmienić. Można częściej odczuwać przesuwanie, rozciąganie, wypychanie kończyn lub zmianę kształtu brzucha.
Ruchy nie powinny jednak stawać się rzadsze tylko dlatego, że zbliża się poród.
Dziecko powinno poruszać się zgodnie ze swoim zwykłym wzorcem aż do rozpoczęcia porodu i również podczas porodu.
Nie istnieje jedna obowiązkowa liczba ruchów odpowiednia dla każdej ciąży.
Jeśli:
- dziecko rusza się mniej niż zwykle,
- ruchy ustały,
- wyraźnie zmienił się jego typowy wzorzec aktywności,
należy natychmiast skontaktować się z oddziałem położniczym. Nie należy czekać do następnego dnia ani próbować oceniać dobrostanu dziecka wyłącznie za pomocą domowego detektora tętna.
Pojedynczy mocny ruch nie jest sam w sobie objawem zagrożenia. Jeśli jednak aktywność dziecka wyraźnie różni się od jego zwykłego wzorca i budzi niepokój, również warto skontaktować się z personelem medycznym.
Jakie są objawy porodu w 40. tygodniu?
Poród może rozpoczynać się stopniowo.
Do typowych oznak należą:
- skurcze, które stają się coraz bardziej regularne, dłuższe, silniejsze i częstsze,
- odejście lub sączenie się wód płodowych,
- odejście czopa śluzowego, czasem z niewielką domieszką krwi,
- ból dolnej części pleców związany ze skurczami,
- narastające uczucie ucisku w miednicy.
Biegunka lub nudności mogą wystąpić w okolicy porodu, ale nie są wystarczającymi ani charakterystycznymi objawami pozwalającymi stwierdzić, że poród się rozpoczął.
Silny głód nie jest uznawany za typowy objaw rozpoczynającego się porodu.
Silny, stały ból brzucha, który nie ustępuje pomiędzy skurczami, nie powinien być traktowany jako zwykły objaw fizjologicznego porodu i wymaga pilnej konsultacji.
Skurcze w 40. tygodniu ciąży - jak je rozpoznać?
Pod koniec ciąży mogą występować zarówno skurcze Braxtona-Hicksa, jak i skurcze porodowe.
Skurcze przepowiadające są zwykle nieregularne i nie narastają konsekwentnie pod względem siły, czasu trwania i częstotliwości.
Skurcze porodowe zazwyczaj:
- stają się coraz bardziej regularne,
- narastają pod względem intensywności,
- trwają coraz dłużej,
- występują w coraz krótszych odstępach.
Regularne skurcze mogą oznaczać rozpoczynający się poród, ale sam pomiar czasu między nimi nie potwierdza jeszcze stopnia rozwarcia szyjki macicy.
Zasady dotyczące momentu zgłoszenia się do szpitala mogą różnić się między placówkami oraz zależeć od liczby wcześniejszych porodów i przebiegu ciąży. Warto postępować zgodnie z instrukcją otrzymaną od swojego oddziału położniczego.
Odejście wód płodowych - co zrobić?
Wody płodowe mogą odejść nagle albo sączyć się stopniowo.
Jeśli podejrzewasz, że pękł pęcherz płodowy, skontaktuj się z oddziałem położniczym lub położną, nawet jeśli skurcze jeszcze się nie rozpoczęły.
Warto zwrócić uwagę na:
- czas rozpoczęcia odpływania płynu,
- jego kolor,
- zapach,
- ruchy dziecka.
Zielony lub brązowy płyn, nieprzyjemny zapach, krwawienie albo zmniejszenie ruchów dziecka wymagają pilnej oceny medycznej.
Brak oznak porodu w 40. tygodniu - czy to normalne?
Tak. Brak skurczów lub innych objawów porodu dokładnie w dniu przewidywanego terminu może występować w prawidłowo przebiegającej ciąży.
W dużych danych populacyjnych około jedna trzecia samoistnie rozpoczynających się porodów zaczynała się między 40+0 a 40+6.
Brak porodu w 40. tygodniu nie oznacza więc automatycznie konieczności natychmiastowej indukcji.
Po przekroczeniu przewidywanej daty porodu rośnie jednak znaczenie oceny dobrostanu dziecka i ustalenia dalszego postępowania.
KTG i USG po ukończeniu 40. tygodnia
Zgodnie z aktualnym polskim standardem opieki okołoporodowej niezwłocznie po ukończeniu 40. tygodnia ciąży należy wykonać ocenę kliniczną oraz badania KTG i USG.
Ocena obejmuje między innymi:
- badanie podmiotowe i przedmiotowe,
- badanie położnicze,
- ocenę ruchów dziecka,
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- pomiar masy ciała,
- ocenę ryzyka ciążowego,
- KTG,
- USG zgodnie z rekomendacjami PTGiP.
Nie ma aktualnego zalecenia, aby każda zdrowa kobieta wykonywała KTG rutynowo co 2 dni już przez cały 40. tydzień.
Jeśli po ukończeniu 40. tygodnia KTG i USG są prawidłowe, a ruchy dziecka są odczuwane prawidłowo, aktualny polski standard przewiduje kolejną kontrolę po 7 dniach z ponownym KTG i USG.
Jeżeli wyniki są nieprawidłowe, dalsze postępowanie ustala się indywidualnie.
Co dzieje się po terminie porodu?
41+0 do 41+6 określa się jako late term, a nie jeszcze jako ciążę postterm.
Wraz z dalszym czasem trwania ciąży po 41. tygodniu stopniowo zwiększa się ryzyko niektórych powikłań, dlatego omawia się dalsze monitorowanie i możliwość indukcji porodu.
Międzynarodowe wytyczne NICE wskazują, że indukcja od 41+0 może zmniejszać część ryzyk związanych z dalszym trwaniem ciąży.
Polski standard przewiduje, że przy prawidłowym wyniku kontroli po ukończeniu 40. tygodnia kolejna ocena odbywa się po 7 dniach. Podczas tej wizyty należy ustalić termin hospitalizacji w taki sposób, aby poród odbył się przed końcem 42. tygodnia.
Dokładny moment indukcji zależy od sytuacji klinicznej, wyników badań, przebiegu ciąży oraz decyzji podjętej wspólnie z zespołem medycznym.
Kiedy pilnie skontaktować się ze szpitalem?
Pilnego kontaktu z oddziałem położniczym wymagają między innymi:
- mniejsze niż zwykle ruchy dziecka, brak ruchów lub wyraźna zmiana ich wzorca,
- odejście lub podejrzenie sączenia się wód płodowych,
- krwawienie z pochwy większe niż niewielka domieszka krwi w czopie śluzowym,
- zielony, brązowy lub nieprzyjemnie pachnący płyn owodniowy,
- silny i stały ból brzucha,
- regularne, nasilające się skurcze zgodnie z instrukcjami otrzymanymi od oddziału,
- silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub nagły znaczny obrzęk,
- gorączka lub wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Podsumowanie
40. tydzień ciąży przypada na okres full term. Dziecko mierzy około 51 cm i waży orientacyjnie około 3,5-3,6 kg. Jego ruchy powinny pozostawać zgodne z typowym wzorcem aż do porodu i nie powinny zanikać tylko z powodu mniejszej ilości miejsca.
Brak objawów porodu dokładnie w terminie nie musi oznaczać problemu. Zgodnie z aktualnym polskim standardem niezwłocznie po ukończeniu 40. tygodnia wykonuje się KTG i USG, a dalsze postępowanie zależy od wyników i ruchów dziecka. Odejście wód, krwawienie lub zmniejszenie ruchów wymagają pilnego kontaktu z oddziałem położniczym.