W tym czasie dziecko nadal powinno poruszać się zgodnie ze swoim typowym wzorcem. Każde wyraźne zmniejszenie ruchów lub ich brak wymaga natychmiastowego kontaktu z personelem medycznym.
39. tydzień ciąży - który to miesiąc?
39. tydzień ciąży przypada na trzeci trymestr i w potocznym przeliczeniu należy do 9. miesiąca ciąży.
W praktyce medycznej ciąża jest określana przede wszystkim w tygodniach i dniach, na przykład 39+2. Nie jest prawidłowe określanie 39. tygodnia jako „37. miesiąca od zapłodnienia”.
39. tydzień ciąży - czy dziecko jest już donoszone?
Tak. Okres od 39+0 do 40+6 określa się jako pełny termin, czyli full term.
Nie oznacza to jednak, że dokładnie z początkiem 39. tygodnia rozwój dziecka zostaje całkowicie zakończony. Jego mózg, układ nerwowy i inne układy nadal dojrzewają, a dziecko może nadal przybierać na wadze.
U zdrowych kobiet bez medycznych wskazań porodu nie planuje się rutynowo przed 39+0.
39. tydzień ciąży - kiedy może rozpocząć się poród?
Poród może rozpocząć się w dowolnym momencie, ale przewidywany termin porodu jest jedynie wartością orientacyjną.
Tylko niewielka część dzieci rodzi się dokładnie w wyznaczonym dniu. Dlatego brak oznak porodu na początku 39. tygodnia nie jest powodem do niepokoju w prawidłowo przebiegającej ciąży.
Na tym etapie warto mieć przygotowane dokumenty i rzeczy potrzebne do szpitala oraz znać zasady kontaktu z oddziałem położniczym.
Brzuch i zmiany w ciele w 39. tygodniu ciąży
Jeżeli głowa dziecka znajduje się już nisko w miednicy, przyszła mama może odczuwać:
- większy ucisk w okolicy miednicy i krocza,
- częstsze oddawanie moczu,
- ból dolnej części pleców,
- trudność w znalezieniu wygodnej pozycji,
- nieregularne skurcze Braxtona-Hicksa.
Nie każdy ból miednicy lub pośladka oznacza rwę kulszową. Dolegliwości mogą mieć różne przyczyny związane z obciążeniem układu mięśniowo-szkieletowego podczas ciąży.
Łagodny, stopniowo narastający obrzęk stóp i kostek jest częsty pod koniec ciąży. Nagły lub znaczny obrzęk, szczególnie twarzy, dłoni lub stóp, wymaga jednak pilnej oceny, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu ból głowy, zaburzenia widzenia lub ból pod żebrami.
Biegunka nie jest koniecznym ani wiarygodnym objawem „oczyszczania organizmu” przed porodem.
Ruchy dziecka w 39. tygodniu ciąży
Dziecko ma mniej miejsca na duże obroty, dlatego charakter jego aktywności może się zmienić. Przyszła mama może częściej odczuwać przeciąganie, wypychanie kończyn, przesuwanie i zmianę kształtu brzucha.
Ruchy nie powinny jednak stawać się rzadsze tylko dlatego, że dziecko jest większe.
Nie istnieje również uniwersalna zasada, zgodnie z którą po każdym posiłku trzeba odczuć 8-10 ruchów.
Najważniejsze jest poznanie typowego wzorca aktywności własnego dziecka.
Jeśli:
- dziecko rusza się mniej niż zwykle,
- ruchy ustały,
- ich typowy wzorzec się zmienił,
należy natychmiast skontaktować się z oddziałem położniczym lub położną. Nie należy czekać do następnego dnia ani próbować uspokajać się za pomocą domowego detektora tętna.
Ile waży dziecko w 39. tygodniu ciąży?
W 39. tygodniu dziecko ma około 50-51 cm długości od głowy do pięt.
Średnia masa jest zbliżona do 3,4 kg, ale prawidłowe wartości mogą być wyraźnie niższe lub wyższe.
Dane dotyczące dzieci urodzonych w Polsce pokazują średnią masę około 3,5 kg u chłopców i około 3,35 kg u dziewczynek w 39. tygodniu.
Podczas USG masa płodu jest jedynie szacowana. Oblicza się ją między innymi na podstawie pomiarów obwodu głowy i brzucha oraz długości kości udowej. Wynik ma określony margines błędu.
Jakie badania wykonuje się w 39. tygodniu ciąży?
Zgodnie z aktualnym polskim standardem opieki okołoporodowej 39. tydzień mieści się w przedziale 38.-39. tygodnia.
W tym okresie opieka obejmuje między innymi:
- badanie podmiotowe i przedmiotowe,
- badanie położnicze,
- ocenę ruchów płodu,
- ocenę czynności serca płodu,
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- pomiar masy ciała,
- ocenę ryzyka ciążowego,
- edukację przedporodową.
Wykonuje się również:
- morfologię krwi,
- badanie ogólne moczu.
Jeżeli kobieta planuje regionalne łagodzenie bólu porodowego, a konsultacja anestezjologiczna nie odbyła się wcześniej, może zostać przeprowadzona także w tym okresie.
Rutynowe KTG nie jest wymagane u każdej zdrowej kobiety dokładnie w 39. tygodniu. Aktualny standard przewiduje rutynowe KTG i USG niezwłocznie po ukończeniu 40. tygodnia, jeśli ciąża nadal trwa.
Jakie są objawy rozpoczynającego się porodu?
Do najbardziej charakterystycznych objawów należą:
- regularne skurcze, które stają się dłuższe, silniejsze i częstsze,
- odejście lub sączenie się wód płodowych,
- odejście czopu śluzowego, czasami z niewielką domieszką krwi,
- ból dolnej części pleców towarzyszący skurczom,
- narastające uczucie ucisku w miednicy.
Nie należy czekać na moment, w którym „dziecko zacznie przeć”. Parcie jest związane z późniejszym etapem porodu, a nie sygnałem, przy którym dopiero należy wyjechać do szpitala.
Zasady dotyczące momentu zgłoszenia się na oddział mogą różnić się zależnie od przebiegu ciąży, liczby wcześniejszych porodów i zaleceń konkretnej placówki. Jeśli regularne skurcze się nasilają, najlepiej skontaktować się z oddziałem położniczym i postępować zgodnie z jego wskazówkami.
Odejście czopa śluzowego - czy trzeba jechać do szpitala?
Nie zawsze. Odejście czopu śluzowego oznacza, że szyjka zaczyna się zmieniać, ale poród może rozpocząć się po kilku godzinach lub dopiero po kilku dniach.
Niewielka ilość krwi w śluzie może wystąpić w tzw. show.
Większe krwawienie z pochwy nie powinno być jednak traktowane jako normalne odejście czopu i wymaga pilnego kontaktu z personelem medycznym.
Jak przygotować się do porodu w 39. tygodniu?
Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, można kontynuować umiarkowaną aktywność dostosowaną do samopoczucia, na przykład spokojne spacery.
Pomocne mogą być także ćwiczenia oddechowe i techniki relaksacyjne poznane w szkole rodzenia. Służą przede wszystkim poprawie komfortu i przygotowaniu do radzenia sobie ze skurczami, a nie wywoływaniu porodu.
Masaż krocza można rozważyć w ostatnich tygodniach ciąży, szczególnie przed pierwszym porodem drogami natury. Badania wskazują, że może nieznacznie zmniejszać ryzyko urazu wymagającego szycia oraz nacięcia krocza, ale nie daje gwarancji uniknięcia pęknięcia.
Czy można naturalnie przyspieszyć poród?
Nie ma domowej metody, która w sposób pewny, przewidywalny i bezpieczny rozpoczyna poród.
Nie ma wystarczających dowodów potwierdzających skuteczność takich metod jak:
- stosunek seksualny,
- gorąca kąpiel,
- preparaty ziołowe,
- olej rycynowy,
- akupunktura lub akupresura.
Spacer i łagodny ruch mogą poprawiać komfort i wspierać ogólną sprawność, ale nie należy przedstawiać ich jako sprawdzonego sposobu wywołania porodu.
Stymulacja brodawek może wpływać na wydzielanie oksytocyny i czynność skurczową macicy, dlatego nie powinna być podejmowana jako rutynowa domowa metoda bez omówienia jej z osobą prowadzącą ciążę.
Cesarskie cięcie w 39. tygodniu ciąży
Cesarskie cięcie jest operacyjnym sposobem ukończenia ciąży, a nie po prostu „alternatywą dla porodu naturalnego”. Może być zaplanowane wcześniej ze wskazań medycznych albo wykonane podczas porodu, jeśli pojawi się taka potrzeba.
Jeśli planowe cięcie cesarskie nie musi być wykonane wcześniej z przyczyn medycznych, zazwyczaj planuje się je od 39. tygodnia ciąży.
Najczęściej stosuje się znieczulenie regionalne, czyli podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub połączone. Dzięki temu kobieta pozostaje przytomna.
W niektórych sytuacjach konieczne może być znieczulenie ogólne.
Możliwość zobaczenia, kontaktu skóra do skóry lub przytulenia dziecka bezpośrednio po wydobyciu zależy od stanu mamy i noworodka oraz organizacji opieki na sali operacyjnej.
Rekonwalescencja po cesarskim cięciu jest zwykle dłuższa niż po niepowikłanym porodzie drogami natury, ponieważ jest to duża operacja brzuszna.
Kiedy pilnie skontaktować się z oddziałem położniczym?
Pilnego kontaktu wymagają:
- mniejsze niż zwykle ruchy dziecka, brak ruchów lub zmiana ich wzorca,
- odejście lub podejrzenie sączenia się wód płodowych,
- zielony, brązowy lub nieprzyjemnie pachnący płyn po odejściu wód,
- krwawienie z pochwy większe niż niewielka domieszka krwi w czopie,
- silny lub stały ból brzucha,
- regularne, nasilające się skurcze,
- silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub nagły znaczny obrzęk,
- gorączka lub wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Podsumowanie
39. tydzień ciąży oznacza początek pełnego terminu. Dziecko mierzy około 50-51 cm i waży przeciętnie około 3,4 kg, choć prawidłowe wartości mogą się znacznie różnić.
Ruchy powinny być regularnie odczuwane aż do porodu i nie wymagają liczenia według sztywnej normy po każdym posiłku. W 39. tygodniu aktualny polski standard przewiduje między innymi ocenę ruchów i czynności serca płodu, morfologię oraz badanie moczu. Odejście wód, większe krwawienie lub zmiana ruchów dziecka wymagają pilnego kontaktu z personelem medycznym.