36. tydzień ciąży to końcowa część trzeciego trymestru i, w popularnym przeliczeniu, 9. miesiąc ciąży. Dziecko jest już dobrze rozwinięte i intensywnie przybiera na wadze, ale jego mózg, układ nerwowy i płuca nadal dojrzewają.
Poród przed ukończeniem 37. tygodnia jest nadal porodem przedwczesnym. Dziecko urodzone między 34+0 a 36+6 określa się jako późnego wcześniaka. Większość dzieci urodzonych na tym etapie radzi sobie dobrze, ale ryzyko problemów z oddychaniem, karmieniem, termoregulacją, poziomem glukozy czy żółtaczką jest nadal większe niż u dzieci urodzonych o czasie.
36. tydzień ciąży - który to miesiąc?
36. tydzień ciąży przypada na trzeci trymestr i jest zaliczany do 9. miesiąca ciąży.
Nie jest natomiast początkiem trzeciego trymestru. Trzeci trymestr rozpoczyna się od 28+0 tygodnia i trwa do końca ciąży.
W praktyce medycznej zaawansowanie ciąży określa się przede wszystkim w tygodniach i dniach, ponieważ przeliczanie tygodni na miesiące jest jedynie orientacyjne.
Brzuch w 36. tygodniu ciąży - jak zmienia się ciało?
Brzuch jest już duży, a powiększona macica może powodować ucisk na przeponę, żołądek, pęcherz i inne narządy.
U części kobiet główka dziecka zaczyna w tym okresie obniżać się do miednicy. Może wtedy zmniejszyć się uczucie ucisku pod żebrami i zadyszka, a jednocześnie zwiększyć:
- parcie na pęcherz,
- częstotliwość oddawania moczu,
- uczucie ciężaru w miednicy,
- dyskomfort w okolicy krocza.
Nie u każdej kobiety brzuch obniża się właśnie w 36. tygodniu. W kolejnych ciążach dziecko może zejść niżej dopiero krótko przed porodem lub podczas jego trwania.
Częste oddawanie moczu związane z uciskiem macicy nie oznacza zapalenia pęcherza. Jeśli oddawaniu moczu towarzyszą pieczenie, ból, gorączka lub inne niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.
Ile waży dziecko w 36. tygodniu ciąży?
W 36. tygodniu dziecko ma około 47 cm długości od głowy do pięt. Szacowana masa wielu dzieci wynosi około 2,6-2,8 kg.
Są to wartości orientacyjne. Prawidłowa masa może być mniejsza lub większa, dlatego podczas oceny wzrastania lekarz bierze pod uwagę między innymi centyle, wcześniejsze pomiary i tempo wzrastania płodu.
Podczas USG dziecko nie jest bezpośrednio ważone. Masa jest obliczana na podstawie pomiarów biometrycznych, dlatego uzyskany wynik ma margines błędu.
Jak rozwija się dziecko w 36. tygodniu?
Dziecko jest już znacznie bardziej dojrzałe niż kilka tygodni wcześniej, ale proces rozwoju nie został jeszcze całkowicie zakończony.
W tym okresie:
- nadal dojrzewają mózg i układ nerwowy,
- płuca kontynuują dojrzewanie,
- dziecko gromadzi podskórną tkankę tłuszczową,
- kości są coraz twardsze, ale czaszka pozostaje elastyczna,
- rozwinięte są odruchy ssania i połykania,
- dziecko wykonuje ruchy oddechowe.
Wiele dzieci urodzonych w 36. tygodniu potrafi samodzielnie oddychać. Nie oznacza to jednak, że płuca każdego dziecka są już w pełni dojrzałe. Późne wcześniaki nadal częściej niż noworodki donoszone doświadczają zaburzeń oddychania.
Dziecko połyka płyn owodniowy i oddaje mocz do płynu owodniowego, co jest normalnym elementem funkcjonowania płodu. Nie ma jednak potrzeby podawania konkretnej dziennej objętości wydalanego płynu w poradnikowym artykule.
Ruchy dziecka w 36. tygodniu ciąży
W macicy jest coraz mniej miejsca, dlatego sposób poruszania się dziecka może się zmieniać. Zamiast dużych obrotów przyszła mama może częściej odczuwać przeciąganie, wypychanie kończyn i przesuwanie całego ciała.
Dziecko nie powinno jednak ruszać się rzadziej tylko dlatego, że jest większe.
Ruchy powinny pozostawać regularnie odczuwalne aż do porodu.
Jeśli dziecko rusza się mniej niż zwykle, przestało się ruszać albo zmienił się jego typowy wzorzec aktywności, należy natychmiast skontaktować się z oddziałem położniczym lub położną. Nie należy czekać do następnego dnia.
Ułożenie dziecka w 36. tygodniu ciąży
Do 36.-37. tygodnia większość dzieci znajduje się już w położeniu główkowym.
Jeżeli dziecko nadal znajduje się w położeniu miednicowym, nie oznacza to automatycznie konieczności cięcia cesarskiego.
Osoba prowadząca ciążę może omówić różne możliwości, w tym zewnętrzny obrót płodu na główkę, czyli ECV.
ECV polega na próbie obrócenia dziecka poprzez odpowiednie uciskanie brzucha przez wykwalifikowanego lekarza lub położną. Procedurę wykonuje się zwykle po 36.-37. tygodniu w warunkach szpitalnych, po wcześniejszej ocenie mamy i dziecka oraz z możliwością monitorowania tętna płodu.
Nie każda kobieta kwalifikuje się do ECV, dlatego decyzja jest podejmowana indywidualnie.
Jakie badania wykonuje się w 36. tygodniu ciąży?
Zgodnie z aktualnym polskim standardem opieki okołoporodowej 36. tydzień mieści się w przedziale od 33. do 37. tygodnia ciąży.
W tym okresie opieka obejmuje między innymi:
- badanie podmiotowe i przedmiotowe,
- badanie położnicze,
- ocenę czynności serca płodu,
- ocenę ruchów dziecka,
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- pomiar masy ciała,
- ocenę ryzyka ciążowego,
- ocenę ryzyka i nasilenia objawów depresji,
- edukację przedporodową.
W przedziale od 33. do 37. tygodnia przewidziane są również:
- morfologia krwi,
- badanie ogólne moczu,
- badanie antygenu HBs,
- badanie HIV,
- VDRL i HCV wyłącznie u kobiet ze zwiększonym ryzykiem zakażenia.
Morfologia pozwala między innymi ocenić stężenie hemoglobiny i liczbę krwinek oraz płytek krwi. Nie służy natomiast do ogólnego sprawdzania niedoborów witamin.
Aktualny standard przewiduje również możliwość konsultacji anestezjologicznej w tym okresie dla kobiet planujących regionalne łagodzenie bólu porodowego.
Badanie GBS w 36. tygodniu ciąży
36. tydzień jest odpowiednim terminem na wykonanie badania w kierunku paciorkowców grupy B, czyli GBS.
Zgodnie z obowiązującym polskim standardem posiew pobiera się z pochwy i odbytu między 35. a 37. tygodniem ciąży.
Dodatni wynik nie oznacza choroby dziecka ani konieczności leczenia antybiotykiem jeszcze podczas ciąży w każdej sytuacji. Wynik jest przede wszystkim wykorzystywany do ustalenia, czy podczas porodu potrzebna będzie antybiotykowa profilaktyka zakażenia noworodka.
Nie należy utożsamiać badania GBS z ogólnym „badaniem czystości pochwy”. Są to różne badania wykonywane w innych wskazaniach.
Poród w 36. tygodniu ciąży - czy dziecko jest wcześniakiem?
Tak. Dziecko urodzone przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży jest wcześniakiem.
Noworodek urodzony między 34+0 a 36+6 jest określany jako późny wcześniak.
Choć dzieci urodzone w 36. tygodniu są zwykle znacznie dojrzalsze niż wcześniaki urodzone wcześniej, nadal mają większe niż dzieci donoszone ryzyko:
- zaburzeń oddychania,
- problemów z utrzymaniem temperatury ciała,
- hipoglikemii, czyli zbyt niskiego poziomu glukozy,
- żółtaczki,
- bezdechów,
- trudności z efektywnym ssaniem i karmieniem.
Nie każdy późny wcześniak wymaga intensywnej terapii lub pobytu w inkubatorze. Zakres opieki po porodzie zależy od stanu dziecka, jego oddychania, temperatury, poziomu glukozy, sposobu karmienia i innych parametrów ocenianych przez personel medyczny.
Objawy porodu w 36. tygodniu ciąży
Poród rozpoczynający się w 36. tygodniu jest porodem przedwczesnym.
Do objawów wymagających kontaktu z oddziałem położniczym należą między innymi:
- regularne skurcze lub częste napięcia macicy,
- bóle przypominające bóle miesiączkowe,
- nietypowy ból dolnej części pleców,
- odejście lub sączenie się płynu owodniowego,
- krwawienie z dróg rodnych,
- nagła zmiana charakteru wydzieliny,
- wyraźna zmiana ruchów dziecka.
Jeżeli przed 37. tygodniem podejrzewasz rozpoczęcie porodu, nie należy czekać na określoną częstotliwość skurczów ani sprawdzać przez kilka godzin, czy sytuacja samoistnie się uspokoi.
Kiedy pilnie skontaktować się ze szpitalem?
Pilnego kontaktu z personelem medycznym wymagają:
- odejście lub podejrzenie sączenia się wód płodowych,
- krwawienie z pochwy,
- mniejsze niż zwykle ruchy dziecka lub ich brak,
- regularne skurcze przed ukończeniem 37. tygodnia,
- silny lub stały ból brzucha,
- silny ból głowy, zaburzenia widzenia albo nagły znaczny obrzęk twarzy lub dłoni,
- gorączka lub wyraźne pogorszenie samopoczucia.
W razie wątpliwości lepiej skontaktować się z położną lub oddziałem położniczym niż czekać na rozwój objawów.
Podsumowanie
36. tydzień ciąży to końcowa część trzeciego trymestru i 9. miesiąc ciąży. Dziecko ma około 47 cm długości i waży orientacyjnie około 2,6-2,8 kg. Jest już dobrze rozwinięte, ale płuca, mózg i inne układy nadal dojrzewają.
Poród przed 37+0 jest nadal porodem przedwczesnym, a dziecko urodzone w 36. tygodniu jest późnym wcześniakiem. W tym okresie wykonuje się między innymi morfologię, badanie moczu, HBsAg, HIV oraz posiew GBS między 35. a 37. tygodniem. Podejrzenie porodu, odejście wód, krwawienie lub zmiana ruchów dziecka wymagają pilnego kontaktu z personelem medycznym.