17. tydzień ciąży należy do drugiego trymestru i zwykle jest zaliczany do 4. miesiąca. Brzuch może stawać się coraz bardziej widoczny, a część kobiet zaczyna w tym okresie odczuwać pierwsze delikatne ruchy dziecka.
Nie każda przyszła mama zauważy jednak takie same zmiany dokładnie w 17. tygodniu. Wielkość brzucha, przyrost masy ciała, samopoczucie oraz moment pojawienia się pierwszych ruchów są bardzo indywidualne.
17. tydzień ciąży – który to miesiąc i trymestr?
17. tydzień ciąży zwykle zalicza się do 4. miesiąca i drugiego trymestru. Przeliczanie tygodni na miesiące ma jednak charakter orientacyjny, dlatego w opiece medycznej wiek ciąży określa się przede wszystkim w tygodniach i dniach.
Wiek ciążowy liczony jest od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, a więc od zapłodnienia minęło orientacyjnie około 15 tygodni.
17. tydzień ciąży – zmiany w Twoim ciele
Macica stopniowo przesuwa się ku górze poza miednicę, a talia może stawać się mniej zaznaczona. U części kobiet ciąża jest już wyraźnie widoczna, u innych brzuch nadal pozostaje stosunkowo niewielki.
W tym okresie mogą występować między innymi:
- ból pleców,
- ból po bokach podbrzusza związany z rozciąganiem więzadeł,
- zawroty głowy,
- bóle głowy,
- wzdęcia i zaparcia,
- zgaga i niestrawność,
- skurcze mięśni nóg,
- krwawienie z nosa lub dziąseł,
- większa ilość fizjologicznej wydzieliny z pochwy,
- problemy ze snem.
Nie ma jednej prawidłowej wartości przyrostu masy ciała dla 17. tygodnia. Zalecany przyrost zależy między innymi od BMI sprzed ciąży, budowy ciała i indywidualnego przebiegu ciąży.
Jak wygląda brzuch w 17. tygodniu ciąży?
U wielu kobiet brzuch zaczyna być w 17. tygodniu wyraźniej widoczny, ponieważ macica przesuwa się ku górze i poza miednicę.
Nie jest jednak prawdą, że każda kobieta musi mieć już charakterystyczne zaokrąglenie lub że „zanik talii” jest obowiązkowym objawem tego etapu.
Na wygląd brzucha wpływają między innymi:
- budowa ciała,
- wzrost i masa ciała przed ciążą,
- liczba wcześniejszych ciąż,
- ułożenie macicy,
- ciąża pojedyncza lub mnoga.
Wielkości brzucha nie należy używać do samodzielnej oceny prawidłowego rozwoju dziecka.
Najczęstsze objawy w 17. tygodniu ciąży
Ból pleców
Rosnąca macica i zmieniający się środek ciężkości mogą zwiększać obciążenie okolicy lędźwiowej. Pomocne mogą być regularna umiarkowana aktywność, dbanie o ergonomię oraz unikanie długiego pozostawania w jednej pozycji.
Zawroty głowy
Zawroty głowy mogą pojawiać się między innymi podczas gwałtownego wstawania. Pomocne może być wolniejsze zmienianie pozycji, regularne jedzenie i odpowiednie nawodnienie.
Omdlenia, silne lub nawracające zawroty głowy, duszność czy ból w klatce piersiowej wymagają konsultacji medycznej.
Przebarwienia skóry
Zmiany hormonalne mogą sprzyjać przebarwieniom, w tym melasmie. Nie występują one jednak u każdej kobiety i nie są charakterystycznym objawem wyłącznie 17. tygodnia.
Warto regularnie chronić skórę przed promieniowaniem UV poprzez stosowanie odpowiedniej odzieży, cienia i kosmetyku przeciwsłonecznego o szerokim spektrum ochrony.
Zmiany w piersiach w 17. tygodniu ciąży
Piersi mogą stopniowo zwiększać objętość w ramach przygotowania organizmu do laktacji. Nie istnieje jednak reguła, zgodnie z którą w tym momencie powinny być już dwukrotnie większe niż przed ciążą.
U części kobiet tkliwość piersi z pierwszego trymestru stopniowo się zmniejsza, ale również ten objaw jest indywidualny.
Najważniejsze jest korzystanie z wygodnej, dobrze dopasowanej bielizny, jeśli dotychczasowy biustonosz zaczyna powodować ucisk lub dyskomfort.
Krwawienie z dziąseł i higiena jamy ustnej
Zmiany hormonalne w ciąży mogą zwiększać reakcję dziąseł na płytkę bakteryjną. Dziąsła mogą stać się bardziej wrażliwe, obrzęknięte i podatne na krwawienie.
Warto:
- szczotkować zęby dwa razy dziennie pastą z fluorem,
- regularnie oczyszczać przestrzenie międzyzębowe,
- kontynuować kontrole stomatologiczne,
- skonsultować nasilone lub utrzymujące się krwawienie dziąseł.
Niewielkiego krwawienia nie należy tłumaczyć jedynie „większą ilością krwi” w organizmie.
Jak rozwija się dziecko w 17. tygodniu ciąży?
W 17. tygodniu dziecko intensywnie rośnie i rozwija układ nerwowy, mięśnie, kości oraz narządy zmysłów.
Pod skórą zaczyna odkładać się tkanka tłuszczowa, która w kolejnych miesiącach będzie odgrywała ważną rolę w magazynowaniu energii i regulacji temperatury po urodzeniu.
Na skórze może pojawiać się meszek płodowy, czyli lanugo. Powieki pozostają zamknięte, a struktury twarzy stają się coraz bardziej wyraźne.
Dziecko wykonuje liczne spontaniczne ruchy. Rozwój mózgu, układu nerwowego, płuc i pozostałych narządów nadal jednak intensywnie trwa i nie należy przedstawiać żadnego z tych układów jako dojrzałego.
Dziecko nie doświadcza również emocji w taki sam sposób jak dorosła osoba. Nie ma podstaw, aby twierdzić, że „cieszy się, kiedy mama jest szczęśliwa” albo „smuci się wraz z nią”.
Wielkość dziecka w 17. tygodniu ciąży
Według aktualnego kalendarza NHS dziecko ma w 17. tygodniu około 12 cm długości od głowy do pośladków.
Wartość jest orientacyjna. Indywidualne wymiary mogą różnić się zależnie od dokładnego dnia ciąży i naturalnego tempa wzrastania.
Rozwoju płodu nie należy oceniać na podstawie pojedynczej liczby z kalendarza ciąży. W razie potrzeby odpowiednie pomiary wykonuje lekarz podczas badania USG.
Ruchy dziecka w 17. tygodniu ciąży
Pierwsze ruchy dziecka są zwykle odczuwane pomiędzy 16. a 24. tygodniem ciąży. W pierwszej ciąży mogą pojawić się dopiero po 20. tygodniu.
W 17. tygodniu część kobiet może więc już odczuwać:
- delikatne trzepotanie,
- „bulgotanie”,
- subtelne przesuwanie się,
- lekkie ruchy przypominające muśnięcia.
Brak wyczuwalnych ruchów dokładnie w 17. tygodniu nie jest powodem do niepokoju.
Jeśli do 24. tygodnia nie poczujesz żadnych ruchów dziecka, poinformuj o tym położną lub lekarza.
Nie należy również traktować czkawki jako obowiązkowego objawu prawidłowego rozwoju ani oczekiwać, że będzie odczuwalna kilka razy dziennie już w 17. tygodniu.
Czy w 17. tygodniu można poznać płeć dziecka?
Zewnętrzne narządy płciowe są na tym etapie rozwinięte na tyle, że podczas badania ultrasonograficznego czasami można już określić płeć dziecka, jeśli jego ułożenie i jakość obrazu na to pozwalają.
Nie ma jednak potrzeby wykonywania dodatkowego USG wyłącznie w tym celu.
Podczas szczegółowego USG drugiego trymestru, wykonywanego zwykle pomiędzy 18. a 22. tygodniem, płeć często można określić dokładniej, ale nie jest to główny cel badania.
USG w 17. tygodniu ciąży – czy jest konieczne?
Nie ma zalecenia, aby każda kobieta wykonywała rutynowe USG dokładnie w 17. tygodniu ciąży.
Najbliższym ważnym etapem jest szczegółowe USG drugiego trymestru, wykonywane standardowo pomiędzy 18. a 22. tygodniem ciąży.
Badanie służy przede wszystkim ocenie anatomii i wzrastania dziecka, łożyska oraz innych elementów istotnych dla przebiegu ciąży.
Dodatkowe USG wcześniej może być potrzebne w określonych sytuacjach klinicznych, ale decyzję podejmuje osoba prowadząca ciążę.
Jakie badania wykonuje się między 15. a 20. tygodniem ciąży?
Zgodnie z aktualnym polskim standardem opieki okołoporodowej okres od 15. do 20. tygodnia obejmuje dalsze regularne kontrole ciąży.
W tym czasie opieka obejmuje między innymi:
- badanie podmiotowe i przedmiotowe,
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- pomiar masy ciała,
- ocenę ryzyka ciążowego,
- edukację przedporodową i promocję zdrowego stylu życia.
Z badań diagnostycznych w aktualnym harmonogramie przewidziane są:
- morfologia krwi,
- badanie ogólne moczu.
Nie jest więc prawidłowe stwierdzenie, że w 17. tygodniu, jeśli kobieta nie ma niepokojących objawów, wizyta nie jest potrzebna.
Nie należy również automatycznie dodawać do tego okresu cytologii czy przeciwciał anty-D. Badania te mają obecnie własne wskazania i terminy zależne od wcześniejszych wyników oraz grupy krwi.
Amniopunkcja – kiedy może być wykonywana?
Amniopunkcja jest badaniem diagnostycznym polegającym na pobraniu niewielkiej ilości płynu owodniowego pod kontrolą USG.
Zwykle wykonuje się ją pomiędzy 15. a 20. tygodniem ciąży, ale nie jest rutynowym badaniem każdej kobiety ani automatycznym kolejnym krokiem po każdym nieprawidłowym wyniku screeningu.
Może zostać zaproponowana między innymi wtedy, gdy wcześniejsze badania wskazują na zwiększone ryzyko określonego zaburzenia genetycznego lub chromosomalnego.
Badania przesiewowe, takie jak badania biochemiczne czy cfDNA/NIPT, służą do oszacowania ryzyka. Amniopunkcja jest natomiast badaniem diagnostycznym. Decyzję o jej wykonaniu podejmuje się po konsultacji i omówieniu możliwych korzyści, ograniczeń oraz ryzyka procedury.
Jak spać w 17. tygodniu ciąży?
W 17. tygodniu nie ma zalecenia, aby każda kobieta spała obowiązkowo wyłącznie na lewym boku.
Możesz wybierać pozycję, w której jest Ci wygodnie, o ile lekarz nie zalecił inaczej z powodu indywidualnego przebiegu ciąży.
Jeśli brzuch zaczyna utrudniać znalezienie wygodnej pozycji, pomocne mogą być poduszki:
- między kolanami,
- pod brzuchem,
- za plecami.
Szczególne zalecenie dotyczące zasypiania na boku, prawym lub lewym, dotyczy przede wszystkim okresu od 28. tygodnia ciąży.
Pielęgnacja skóry i rozstępy
Wraz z rozciąganiem skóry na brzuchu, biodrach, udach lub piersiach mogą pojawiać się rozstępy. Nie występują u każdej kobiety, a ich pojawienie się zależy między innymi od predyspozycji genetycznych, zmian hormonalnych oraz stopnia rozciągania skóry.
Regularne stosowanie kosmetyku nawilżającego może poprawiać komfort suchej lub napiętej skóry.
Nie ma jednak wiarygodnych dowodów, że cotygodniowy peeling lub stosowanie specjalnego kremu:
- zapobiegnie wszystkim rozstępom,
- usunie już istniejące rozstępy,
- zagwarantuje zachowanie wyglądu skóry sprzed ciąży.
Peeling nie jest obowiązkowym elementem pielęgnacji skóry ciężarnej. Jeśli lubisz złuszczanie i skóra dobrze je toleruje, można stosować delikatne produkty, unikając nadmiernego podrażniania.
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
Skontaktuj się z personelem medycznym w przypadku między innymi:
- krwawienia z dróg rodnych,
- wodnistego wycieku z pochwy,
- silnego lub utrzymującego się bólu brzucha,
- regularnych lub nasilających się skurczów,
- gorączki lub wyraźnych objawów infekcji,
- bólu lub pieczenia podczas oddawania moczu,
- omdlenia lub nasilonych zawrotów głowy,
- nagłej lub silnej duszności,
- bólu w klatce piersiowej,
- nagłych zaburzeń widzenia,
- innych nasilonych lub nagłych objawów, które budzą Twój niepokój.
Jeżeli pierwsze ruchy dziecka były już regularnie odczuwane, a następnie zauważysz wyraźną zmianę ich dotychczasowego wzorca, również warto skontaktować się z personelem medycznym.
Podsumowanie
17. tydzień ciąży należy do drugiego trymestru i zwykle jest zaliczany do 4. miesiąca. Dziecko ma około 12 cm długości CRL, intensywnie się porusza i rozwija układ nerwowy, mięśnie, kości oraz narządy zmysłów.
Pierwsze ruchy mogą być już odczuwalne, ale ich brak w 17. tygodniu nadal mieści się w prawidłowym zakresie. W tym okresie zgodnie z aktualnym polskim harmonogramem przypadają między innymi morfologia i badanie moczu, a w kolejnych tygodniach szczegółowe USG drugiego trymestru.