1. tydzień ciąży rozpoczyna się pierwszego dnia ostatniej miesiączki. Może to brzmieć zaskakująco, ponieważ w tym momencie najczęściej nie doszło jeszcze ani do owulacji, ani do zapłodnienia.
Takie liczenie pozwala ujednolicić sposób określania wieku ciąży, ponieważ dokładny dzień zapłodnienia często nie jest możliwy do ustalenia. Jeśli planujesz dziecko, jest to natomiast dobry moment, aby zadbać o zdrowie, suplementację folianów i przygotowanie do ciąży.
Jak liczyć 1. tydzień ciąży?
Wiek ciąży standardowo liczy się od pierwszego dnia ostatniej miesiączki. Oznacza to, że pierwszy dzień krwawienia miesiączkowego jest jednocześnie umownym pierwszym dniem ciąży.
Pełna ciąża trwa orientacyjnie około 40 tygodni, czyli 280 dni liczonych od pierwszego dnia ostatniej miesiączki.
Nie oznacza to, że lekarz później po prostu „dodaje dwa tygodnie” do wieku zarodka ustalonego podczas USG. Badanie ultrasonograficzne może służyć między innymi do dokładniejszej oceny wieku ciąży i przewidywanego terminu porodu, szczególnie gdy data ostatniej miesiączki jest niepewna albo cykle są nieregularne.
Czy w 1. tygodniu ciąży jesteś już w ciąży?
Najczęściej jeszcze nie. Pierwsze około dwa tygodnie wieku ciążowego przypadają zwykle na okres poprzedzający zapłodnienie.
W typowym cyklu najpierw rozpoczyna się miesiączka, następnie dojrzewa pęcherzyk jajnikowy, a owulacja występuje dopiero później.
Dokładny termin owulacji zależy jednak od długości i przebiegu konkretnego cyklu, dlatego nie należy zakładać, że u każdej kobiety nastąpi ona dokładnie 14. dnia.
Co dzieje się w organizmie w 1. tygodniu ciąży?
1. tydzień wieku ciążowego odpowiada pierwszym dniom nowego cyklu menstruacyjnego.
W organizmie zachodzą wtedy przede wszystkim zmiany związane z miesiączką i rozpoczęciem kolejnej fazy dojrzewania pęcherzyków jajnikowych.
Możesz odczuwać typowe dolegliwości miesiączkowe, takie jak:
- skurcze i ból podbrzusza,
- ból dolnej części pleców,
- bóle głowy,
- zmęczenie,
- wzdęcia,
- zmiany nastroju.
Nie są to objawy ciąży. Wynikają przede wszystkim ze zmian hormonalnych związanych z cyklem menstruacyjnym.
Miesiączka a 1. tydzień ciąży
Miesiączka pojawia się, gdy nie doszło do utrzymania poprzedniej ciąży i zmniejszenie stężenia hormonów prowadzi do złuszczania błony śluzowej macicy.
Długość i obfitość krwawienia są indywidualne. U wielu kobiet miesiączka trwa kilka dni.
Nie każda kobieta podczas miesiączki musi zwiększać podaż żelaza lub stosować jego suplementy. Zapotrzebowanie zależy między innymi od diety, obfitości krwawień i rzeczywistych zapasów żelaza.
Jeżeli miesiączki są bardzo obfite, występuje nasilone zmęczenie, duszność, kołatanie serca lub wcześniej rozpoznano niedokrwistość, warto omówić z lekarzem potrzebę wykonania morfologii i oznaczenia ferrytyny.
Jak organizm przygotowuje się do owulacji?
Już od początku cyklu rozpoczyna się faza folikularna. Pod wpływem hormonów w jajnikach rozwijają się pęcherzyki zawierające komórki jajowe.
Zwykle jeden z nich staje się pęcherzykiem dominującym i w późniejszej części cyklu może uwolnić dojrzałą komórkę jajową podczas owulacji.
Nie należy jednak oczekiwać, że faza folikularna zacznie się dokładnie piątego dnia ani że każdy cykl przebiega według identycznego harmonogramu.
W miarę zbliżania się owulacji mogą pojawiać się zmiany śluzu szyjkowego, który staje się bardziej przejrzysty, śliski i rozciągliwy.
Czy w 1. tygodniu rozwija się już dziecko?
Nie. W standardowo liczonym 1. tygodniu ciąży nie ma jeszcze zarodka ani płodu.
Zapłodnienie może nastąpić dopiero po owulacji, najczęściej około dwóch tygodni od pierwszego dnia miesiączki w modelowym 28-dniowym cyklu, choć termin ten może być wcześniejszy lub późniejszy.
Nie jest więc prawidłowe opisywanie w tym tygodniu rozwoju dziecka, implantacji czy wielkości zarodka.
Jak przygotować się do ciąży?
Jeśli planujesz dziecko, o zdrowie warto zadbać jeszcze przed zapłodnieniem.
Dobrym przygotowaniem jest między innymi:
- zbilansowana i urozmaicona dieta,
- regularna aktywność fizyczna,
- rezygnacja z alkoholu,
- niepalenie papierosów i unikanie dymu tytoniowego,
- rezygnacja z substancji psychoaktywnych,
- omówienie z lekarzem przyjmowanych leków, suplementów i preparatów ziołowych,
- sprawdzenie aktualności szczepień,
- dbanie o zdrowie jamy ustnej,
- wyrównanie chorób przewlekłych przed ciążą.
Nie należy samodzielnie odstawiać leków stosowanych przewlekle. Niektóre terapie mogą wymagać modyfikacji przed ciążą, ale decyzję powinien podjąć lekarz prowadzący.
Nie ma też potrzeby stosowania restrykcyjnej diety ani szybkiego odchudzania „na zapas” przed ciążą.
Foliany przed ciążą – dlaczego są ważne?
Odpowiednia podaż folianów ma szczególne znaczenie jeszcze przed zapłodnieniem, ponieważ cewa nerwowa zaczyna rozwijać się bardzo wcześnie, często zanim kobieta dowie się o ciąży.
Aktualne polskie rekomendacje przewidują suplementację folianów już w okresie przedkoncepcyjnym. W grupie niskiego ryzyka stosuje się dawkę dostosowaną do aktualnych rekomendacji, natomiast przy określonych czynnikach ryzyka dawkowanie może być inne.
Nie należy samodzielnie stosować wysokich dawek kwasu foliowego. Jeżeli chorujesz przewlekle, przyjmujesz określone leki, masz zaburzenia wchłaniania albo w poprzedniej ciąży wystąpiła wada cewy nerwowej, dawkowanie ustal z lekarzem.
Źródłem naturalnie występujących folianów są między innymi:
- zielone warzywa liściaste,
- brokuły,
- szparagi,
- warzywa strączkowe,
- awokado,
- orzechy i nasiona,
- pełnoziarniste produkty zbożowe.
Dieta jest ważna, ale sama zwykle nie zastępuje zalecanej suplementacji folianów w okresie planowania ciąży.
Jakie badania warto wykonać przed ciążą?
Nie ma jednego obowiązkowego zestawu badań, który każda zdrowa kobieta musi wykonać w pierwszym tygodniu cyklu.
Wizyta prekoncepcyjna może natomiast pomóc dopasować badania do wieku, chorób przewlekłych, wcześniejszych ciąż, historii rodzinnej i stosowanych leków.
W zależności od sytuacji lekarz może zalecić między innymi:
- morfologię krwi,
- badanie glukozy,
- badania dotyczące funkcji tarczycy przy odpowiednich wskazaniach,
- badania w kierunku wybranych zakażeń,
- kontrolę aktualności badań profilaktycznych szyjki macicy,
- ocenę stanu zdrowia jamy ustnej,
- inne badania wynikające z historii medycznej.
Morfologia nie pozwala stwierdzić, czy organizm jest „wystarczająco silny, aby utrzymać ciążę”. Może natomiast pomóc wykryć między innymi niedokrwistość lub inne nieprawidłowości wymagające dalszej oceny.
Nie ma też potrzeby rutynowego wykonywania u każdej zdrowej kobiety przed ciążą cholesterolu, prób wątrobowych, USG ginekologicznego czy „testu czystości pochwy”, jeśli nie ma ku temu wskazań.
Profilaktyka raka szyjki macicy również nie opiera się już na prostej zasadzie wykonywania cytologii raz w roku. Aktualny polski program dla kobiet w wieku 25–64 lat obejmuje przede wszystkim test HPV HR, którego częstotliwość zależy od wyniku i zastosowanej ścieżki diagnostycznej.
Szczepienia przed ciążą
Okres planowania ciąży jest dobrym momentem na sprawdzenie historii szczepień i odporności na choroby, które mogą być szczególnie istotne podczas ciąży.
Warto omówić z lekarzem między innymi szczepienia przeciw:
- różyczce,
- ospie wietrznej,
- WZW typu B,
- grypie,
- innym chorobom zgodnie z wiekiem, historią szczepień i indywidualnym ryzykiem.
Niektóre szczepionki żywe wymagają zachowania odpowiedniego odstępu przed rozpoczęciem starań o ciążę, dlatego najlepiej uzupełnić je na etapie przygotowań.
Czy test ciążowy w 1. tygodniu ma sens?
Nie. W standardowym 1. tygodniu wieku ciążowego nie doszło jeszcze do zapłodnienia, dlatego organizm nie produkuje hCG związanego z rozwijającą się ciążą.
Domowy test ciążowy jest najbardziej wiarygodny od pierwszego dnia spodziewanej, ale nieobecnej miesiączki.
Jeżeli nie wiesz, kiedy powinna rozpocząć się miesiączka, test można wykonać co najmniej 21 dni po ostatnim stosunku bez zabezpieczenia.
Test owulacyjny – kiedy może być pomocny?
Test owulacyjny nie wykrywa ciąży. Wykrywa wzrost stężenia hormonu luteinizującego, czyli LH, związany ze zbliżającą się owulacją.
Wzrost LH zwykle poprzedza owulację, dlatego test może pomóc określić okres zwiększonej płodności.
Nie daje jednak stuprocentowej pewności, że owulacja rzeczywiście nastąpi ani dokładnie o której godzinie.
Przy staraniach o dziecko nie trzeba koncentrować się na jednym konkretnym dniu. Regularne współżycie co 1–2 dni w okresie płodnym zwykle pozwala objąć czas największej szansy na zapłodnienie.
Kiedy warto skonsultować się z lekarzem przed ciążą?
Konsultacja przed rozpoczęciem starań jest szczególnie wskazana, jeśli:
- chorujesz przewlekle,
- przyjmujesz regularnie leki,
- masz bardzo nieregularne miesiączki lub nie miesiączkujesz,
- przebyłaś wcześniej poronienia lub inne powikłania ciąży,
- w rodzinie występują istotne choroby genetyczne,
- masz wątpliwości dotyczące szczepień lub suplementacji,
- wcześniej rozpoznano problemy wpływające na płodność.
Przy regularnych staraniach bez antykoncepcji diagnostykę płodności zwykle rozważa się po 12 miesiącach bez uzyskania ciąży u kobiet poniżej 35. roku życia, a wcześniej w starszych grupach wiekowych lub gdy występują znane czynniki ryzyka niepłodności.
Podsumowanie
1. tydzień ciąży rozpoczyna się pierwszego dnia ostatniej miesiączki, ale w rzeczywistości zapłodnienie jeszcze nie nastąpiło. Nie ma więc zarodka, objawów ciąży ani możliwości uzyskania dodatniego testu ciążowego.
Jeśli planujesz dziecko, ten etap można wykorzystać na przygotowanie zdrowotne: stosowanie odpowiednio dobranych folianów, zbilansowaną dietę, regularną aktywność, rezygnację z używek, sprawdzenie leków i szczepień oraz zaplanowanie wizyty prekoncepcyjnej, jeśli jest potrzebna.