31. tydzień ciąży przypada na trzeci trymestr. W popularnym przeliczeniu tygodni na miesiące jest najczęściej zaliczany do 8. miesiąca ciąży. W praktyce medycznej ciążę określa się jednak w tygodniach, ponieważ miesiące kalendarzowe mają różną długość i ich przeliczanie jest jedynie orientacyjne.
Do przewidywanego terminu porodu pozostaje jeszcze około 9 tygodni. Dziecko nadal intensywnie rośnie i dojrzewa, a przyszła mama może coraz wyraźniej odczuwać fizyczne skutki powiększającej się macicy.
31. tydzień ciąży - który to miesiąc?
31. tydzień to końcowa część trzeciego trymestru i, według najczęściej stosowanego potocznego przeliczenia, 8. miesiąc ciąży.
Nie należy jednak przywiązywać dużej wagi do przeliczania tygodni na miesiące. Dla lekarza i położnej znacznie ważniejsza jest dokładna liczba ukończonych tygodni i dni ciąży.
Jak zmienia się ciało w 31. tygodniu ciąży?
Macica nadal się powiększa, a rosnące dziecko zajmuje coraz więcej miejsca w jamie brzusznej. Może to sprzyjać między innymi:
- zgadze i niestrawności,
- uczuciu pełności po mniejszym posiłku,
- zaparciom i wzdęciom,
- bólowi pleców,
- zadyszce podczas wysiłku,
- częstszemu oddawaniu moczu,
- problemom ze snem,
- skurczom nóg.
Piersi również przygotowują się do okresu po porodzie. U części kobiet może pojawić się niewielki wyciek siary, czyli pierwszego mleka. Inne kobiety nie zauważają żadnego wycieku przed porodem i również jest to prawidłowe. Brak wycieku siary w ciąży nie świadczy o późniejszych problemach z karmieniem piersią.
Brzuch w 31. tygodniu ciąży
Wielkość brzucha może znacznie różnić się między kobietami i zależy między innymi od budowy ciała, liczby przebytych ciąż, ułożenia dziecka i ilości płynu owodniowego.
Podczas kontroli lekarz lub położna mogą oceniać wzrastanie macicy poprzez pomiar wysokości jej dna, czyli odległości od spojenia łonowego do najwyższego punktu macicy.
Nie należy określać prawidłowej wysokości dna macicy na podstawie sztywnego punktu anatomicznego, na przykład stwierdzenia, że w 31. tygodniu powinno ono znajdować się dokładnie w połowie między pępkiem a mostkiem. Wyniki pomiarów ocenia się w kontekście przebiegu całej ciąży.
31. tydzień ciąży - ile waży i mierzy dziecko?
W 31. tygodniu płód ma w przybliżeniu około 41 cm długości od głowy do pięt. Jego masa może wynosić około 1,5-1,7 kg, ale są to jedynie wartości orientacyjne.
Rzeczywista masa dziecka może być większa lub mniejsza i nadal mieścić się w prawidłowym zakresie. Podczas USG nie waży się płodu bezpośrednio. Masę szacuje się na podstawie pomiarów biometrycznych, dlatego wynik również ma określony margines błędu.
W tym okresie dziecko nadal szybko przybiera na wadze i zwiększa ilość podskórnej tkanki tłuszczowej. Nie jest więc prawidłowe stwierdzenie, że jego wzrost od 31. tygodnia wyraźnie zwalnia.
Jak rozwija się dziecko w 31. tygodniu ciąży?
Większość najważniejszych narządów jest już ukształtowana, ale nadal trwa ich dojrzewanie. Szczególnie intensywnie rozwijają się mózg, układ nerwowy i płuca.
W tym okresie dziecko:
- wykonuje ruchy kończyn i ruchy chwytne,
- ssie palce,
- reaguje na część bodźców dźwiękowych,
- potrafi reagować na zmiany światła docierającego przez powłoki brzuszne,
- ma coraz wyraźniejsze okresy aktywności i snu,
- gromadzi tkankę tłuszczową.
Można mówić do dziecka, śpiewać mu lub po prostu dotykać brzucha, jeśli jest to dla przyszłej mamy przyjemne. Nie ma jednak podstaw do twierdzenia, że płód w 31. tygodniu świadomie doświadcza złożonych emocji i uczuć w taki sam sposób jak dziecko po narodzinach.
Ruchy dziecka w 31. tygodniu ciąży
Wraz ze wzrostem dziecka w macicy pozostaje mniej wolnej przestrzeni, dlatego charakter ruchów może się zmieniać. Zamiast dużych obrotów częściej można odczuwać przeciąganie, wypychanie, kopnięcia i przesuwanie kończyn.
Mniejsza ilość miejsca nie oznacza jednak, że dziecko powinno ruszać się rzadziej. Ruchy powinny być odczuwane regularnie aż do porodu.
Nie istnieje jedna prawidłowa liczba ruchów na dobę dla wszystkich dzieci. Najważniejsze jest poznanie typowego wzorca aktywności własnego dziecka.
Jeżeli dziecko rusza się wyraźnie mniej niż zwykle, ruchy ustały albo ich typowy wzorzec nagle się zmienił, należy skontaktować się z położną, lekarzem lub oddziałem położniczym od razu. Nie należy czekać do następnego dnia ani próbować oceniać stanu dziecka domowym detektorem tętna.
Jak ułożone jest dziecko w 31. tygodniu?
W 31. tygodniu część dzieci znajduje się już w położeniu główkowym, czyli głową w dół. Inne nadal pozostają w położeniu miednicowym lub zmieniają pozycję.
Położenie inne niż główkowe na tym etapie nie musi być powodem do niepokoju. Dziecko nadal ma czas na obrócenie się, a większe znaczenie położenie płodu zaczyna mieć w kolejnych tygodniach ciąży.
USG w 31. tygodniu ciąży
31. tydzień mieści się w aktualnym polskim przedziale wykonywania badania ultrasonograficznego przewidzianego między 27. a 32. tygodniem ciąży.
Podczas badania lekarz może ocenić między innymi:
- wymiary głowy i brzucha płodu,
- długość kości udowej,
- szacowaną masę płodu,
- tempo wzrastania,
- ilość płynu owodniowego,
- lokalizację łożyska,
- wybrane elementy anatomii dziecka,
- ułożenie płodu.
USG dostarcza wielu ważnych informacji, ale pojedyncze prawidłowe badanie nie może zagwarantować, że cały dalszy przebieg ciąży będzie pozbawiony powikłań.
Jakie badania wykonuje się około 31. tygodnia ciąży?
Zgodnie z aktualnym polskim standardem organizacyjnym opieki okołoporodowej w okresie od 27. do 32. tygodnia ciąży przewidziane są między innymi:
- badanie podmiotowe i przedmiotowe,
- ocena czynności serca płodu,
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- pomiar masy ciała,
- ocena ryzyka ciążowego,
- morfologia krwi,
- badanie ogólne moczu,
- badanie USG zgodnie z rekomendacjami PTGiP.
W przypadku określonych wskazań immunoglobulinę anty-D podaje się między 28. a 30. tygodniem ciąży.
Nie jest natomiast aktualne ogólne zalecenie, że właśnie w trzecim trymestrze każda ciężarna powinna wykonać cytologię i badanie w kierunku toksoplazmozy. Według obecnego standardu cytologię wykonuje się na początku opieki, jeśli nie była wykonana w ciągu 12 miesięcy przed ciążą. U kobiet z ujemnym wynikiem badań w kierunku toksoplazmozy w pierwszym trymestrze ponowne oznaczenie przewidziane jest między 21. a 26. tygodniem ciąży.
Typowe objawy w 31. tygodniu ciąży
W 31. tygodniu mogą pojawiać się między innymi:
- zgaga i niestrawność,
- bóle pleców,
- zaparcia i wzdęcia,
- problemy ze snem,
- skurcze nóg,
- łagodna zadyszka podczas wysiłku,
- stopniowe obrzęki kostek, stóp i palców,
- mrowienie lub drętwienie dłoni,
- nieregularne napięcia macicy typu Braxtona-Hicksa.
Skurcze Braxtona-Hicksa są zwykle nieregularne i nie nasilają się stopniowo. Regularne lub bolesne skurcze przed ukończeniem 37. tygodnia wymagają natomiast oceny medycznej.
Jakie objawy wymagają pilnej konsultacji?
31. tydzień to nadal okres, w którym poród byłby porodem przedwczesnym. Należy pilnie skontaktować się z lekarzem, położną lub oddziałem położniczym, jeśli wystąpią:
- regularne skurcze lub powtarzające się bolesne napięcia macicy,
- bóle przypominające bóle miesiączkowe,
- nietypowy, utrzymujący się ból dolnej części pleców,
- nagłe odejście lub sączenie się płynu z pochwy,
- krwawienie z dróg rodnych,
- wyraźne zmniejszenie lub zmiana typowego wzorca ruchów dziecka.
Stopniowy, niewielki obrzęk nóg i stóp jest częsty w późniejszej ciąży. Inaczej należy potraktować nagły lub szybko nasilający się obrzęk twarzy, dłoni lub stóp, szczególnie jeśli występują jednocześnie:
- silny ból głowy,
- zaburzenia widzenia,
- silny ból pod żebrami,
- nudności lub wymioty,
- wyraźne pogorszenie samopoczucia.
Takie objawy mogą występować w stanie przedrzucawkowym i wymagają pilnej oceny.
Czy można podróżować w 31. tygodniu ciąży?
Przy prawidłowo przebiegającej ciąży wiele kobiet może nadal podróżować w 31. tygodniu. Nie ma podstaw do ogólnego stwierdzenia, że podróż samochodem jest bezpieczniejsza niż lot samolotem.
Przed dalszą podróżą warto omówić ją z osobą prowadzącą ciążę, szczególnie jeśli występują powikłania lub zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego.
Podczas dłuższej podróży warto:
- regularnie zmieniać pozycję i robić przerwy na ruch,
- pić odpowiednią ilość płynów,
- unikać wielogodzinnego siedzenia bez ruchu,
- mieć przy sobie dokumentację dotyczącą ciąży,
- sprawdzić dostęp do opieki medycznej w miejscu docelowym.
W samochodzie dolny pas bezpieczeństwa powinien przebiegać nisko pod brzuchem, przez miednicę, a pas barkowy między piersiami.
Przy podróży samolotem trzeba sprawdzić zasady konkretnej linii. Po 28. tygodniu część przewoźników może wymagać dokumentu potwierdzającego termin porodu i prawidłowy przebieg ciąży.
Co jeść w 31. tygodniu ciąży?
Nie istnieje specjalna dieta przeznaczona wyłącznie na 31. tydzień ciąży. Podstawą pozostaje zróżnicowany sposób żywienia zapewniający odpowiednią ilość energii i składników odżywczych.
W codziennym jadłospisie warto uwzględniać między innymi:
- źródła białka, takie jak jaja, ryby o niskiej zawartości rtęci, mięso, nabiał i rośliny strączkowe,
- produkty będące źródłem żelaza,
- nabiał lub inne odpowiednie źródła wapnia,
- warzywa i owoce,
- produkty pełnoziarniste,
- źródła nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Suplementację w ciąży warto prowadzić zgodnie z aktualnymi zaleceniami i ustaleniami z lekarzem lub położną, zamiast samodzielnie dodawać kolejne preparaty.
Podsumowanie
31. tydzień ciąży to trzeci trymestr i, w popularnym przeliczeniu, 8. miesiąc. Dziecko ma około 41 cm długości, może ważyć około 1,5-1,7 kg i nadal intensywnie dojrzewa oraz przybiera na wadze.
W tym okresie ważne są regularne kontrole, morfologia, badanie moczu oraz przewidziane między 27. a 32. tygodniem USG. Ruchy dziecka nie powinny zanikać wraz ze zmniejszaniem się miejsca w macicy. Regularne bolesne skurcze, odejście płynu, krwawienie, nagła zmiana ruchów płodu albo objawy mogące wskazywać na stan przedrzucawkowy wymagają pilnego kontaktu z personelem medycznym.