23. tydzień ciąży należy do drugiego trymestru i zwykle jest zaliczany do 6. miesiąca. Dziecko intensywnie rośnie, rozwija płuca i układ nerwowy, a jego ruchy u wielu kobiet stają się coraz łatwiejsze do rozpoznania.
To także okres regularnych kontroli prenatalnych. Szczegółowe USG drugiego trymestru powinno być już wykonane lub zaplanowane zgodnie z zaleceniami osoby prowadzącej ciążę, a w kolejnych tygodniach przypada między innymi doustny test obciążenia glukozą.
23. tydzień ciąży – który to miesiąc i trymestr?
23. tydzień ciąży zwykle zalicza się do 6. miesiąca i drugiego trymestru. Przeliczanie tygodni na miesiące ma jednak charakter orientacyjny, dlatego w opiece medycznej stosuje się przede wszystkim tygodnie i dni ciąży.
Połowa ciąży jest już za Tobą, ale do przewidywanego terminu porodu pozostaje jeszcze około 17 tygodni. Nie jest więc prawidłowe stwierdzenie, że w 23. tygodniu do rozwiązania zostały już tylko trzy miesiące.
23. tydzień ciąży – zmiany w Twoim ciele
Rosnąca macica i zmieniający się środek ciężkości mogą coraz wyraźniej wpływać na samopoczucie oraz sposób poruszania się.
W 23. tygodniu mogą występować między innymi:
- ból pleców,
- ból po bokach brzucha związany z rozciąganiem więzadeł,
- zgaga i niestrawność,
- wzdęcia i zaparcia,
- skurcze mięśni nóg,
- uczucie gorąca,
- zawroty głowy,
- bóle głowy,
- niewielkie obrzęki dłoni lub stóp,
- krwawienie z nosa lub dziąseł,
- problemy ze snem,
- większa ilość fizjologicznej wydzieliny z pochwy.
Nie każda kobieta odczuwa wszystkie te dolegliwości. Również przypływ energii często kojarzony z drugim trymestrem nie występuje u każdej przyszłej mamy.
Jak wygląda brzuch w 23. tygodniu ciąży?
U większości kobiet brzuch jest już wyraźnie zaokrąglony, ale nie istnieje jeden prawidłowy rozmiar ani kształt brzucha w 23. tygodniu.
Wpływają na niego między innymi:
- budowa ciała,
- wzrost i masa ciała przed ciążą,
- liczba wcześniejszych ciąż,
- ułożenie dziecka,
- ilość płynu owodniowego,
- ciąża pojedyncza lub mnoga.
Przyrost masy ciała również jest indywidualny. Nie warto porównywać swojej masy z jedną wartością przypisaną do konkretnego tygodnia. Prawidłowy zakres zależy między innymi od BMI przed ciążą oraz dotychczasowego przebiegu ciąży.
Wraz z powiększaniem się macicy mogą pojawiać się krótkotrwałe bóle po bokach podbrzusza, szczególnie przy zmianie pozycji, kaszlu lub gwałtownym ruchu. Silny, utrzymujący się lub nasilający się ból wymaga jednak oceny medycznej.
Najczęstsze objawy w 23. tygodniu ciąży
Zgaga i wzdęcia
Zmiany hormonalne oraz rosnąca macica mogą sprzyjać zgadze, niestrawności i wzdęciom. Pomocne bywa spożywanie mniejszych posiłków, unikanie jedzenia tuż przed snem i obserwowanie produktów nasilających objawy.
Ból pleców
Zmiana środka ciężkości zwiększa obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego. Regularny umiarkowany ruch, ergonomiczna pozycja podczas pracy i unikanie długiego pozostawania w jednej pozycji mogą pomagać ograniczać dolegliwości.
Łagodna zadyszka
U części kobiet może pojawić się uczucie szybszego męczenia lub łagodnej zadyszki podczas wysiłku. Wpływają na to zmiany zachodzące w układzie oddechowym i krążenia oraz powiększająca się macica.
Nagła lub nasilająca się duszność, szczególnie w spoczynku lub połączona z bólem w klatce piersiowej, omdleniem, kołataniem serca albo jednostronnym obrzękiem nogi, wymaga pilnej konsultacji.
Jak rozwija się dziecko w 23. tygodniu ciąży?
W 23. tygodniu układ nerwowy dziecka nadal intensywnie dojrzewa. Nie jest jeszcze „niemal całkowicie rozwinięty” i jego rozwój będzie trwał przez dalszą część ciąży oraz długo po porodzie.
Dziecko wykonuje liczne spontaniczne ruchy, ćwicząc mięśnie i stawy. Okresy aktywności przeplatają się z okresami snu i odpoczynku.
W płucach rozpoczynają się ważne procesy związane z produkcją surfaktantu. Substancja ta pomaga utrzymać pęcherzyki płucne otwarte po rozpoczęciu samodzielnego oddychania. Płuca pozostają jednak w 23. tygodniu bardzo niedojrzałe i będą intensywnie rozwijać się przez kolejne miesiące.
Dziecko połyka płyn owodniowy, a jego nerki produkują mocz. Układ pokarmowy również dojrzewa. W jelitach stopniowo gromadzi się smółka, czyli pierwsza treść jelitowa, która zostanie wydalona najczęściej po urodzeniu.
Nie jest natomiast prawidłowe przedstawianie płuc jako narządu „filtrującego płyn owodniowy” ani opisywanie płynu owodniowego jako całkowicie wymienianego i oczyszczanego przez organizm mamy co dokładnie dwie godziny.
Wielkość i masa dziecka w 23. tygodniu ciąży
Według aktualnego kalendarza NHS dziecko w 23. tygodniu ma około 28,9 cm długości od głowy do pięt.
Orientacyjna masa wynosi około 500 g. Wartości te mają charakter przybliżony i mogą różnić się pomiędzy dziećmi oraz źródłami.
Wzrastania dziecka nie należy oceniać na podstawie pojedynczej liczby z kalendarza ciąży. Jeżeli potrzebna jest dokładniejsza ocena, lekarz wykorzystuje pomiary biometryczne wykonane podczas USG.
Ruchy dziecka w 23. tygodniu ciąży
Pierwsze ruchy dziecka są zwykle odczuwane pomiędzy 16. a 24. tygodniem ciąży. W pierwszej ciąży mogą pojawić się później niż w kolejnych.
W 23. tygodniu ruchy mogą być odczuwane jako:
- kopnięcia,
- obroty,
- przesuwanie się,
- delikatne lub bardziej zdecydowane poruszenia.
Nie istnieje jedna prawidłowa liczba ruchów, którą każda kobieta powinna odczuwać dziennie.
Nie jest również prawidłowe zakładanie, że dziecko śpi ponad 20 godzin na dobę albo że brak ruchów można automatycznie wyjaśnić snem. Okresy snu rzeczywiście występują, ale wyraźnej zmiany dotychczasowego wzorca ruchów nie należy ignorować.
Jeżeli do 24. tygodnia nie poczujesz żadnych ruchów dziecka, poinformuj o tym położną lub lekarza.
Jeżeli ruchy były już przez Ciebie regularnie rozpoznawane, a zauważysz, że dziecko porusza się mniej niż zwykle, ruchy są słabsze albo przestałaś je odczuwać, skontaktuj się z personelem medycznym od razu. Nie czekaj do następnego dnia.
USG w 23. tygodniu ciąży – czy jest konieczne?
Nie ma zalecenia, aby każda kobieta wykonywała dodatkowe rutynowe USG dokładnie w 23. tygodniu.
Szczegółowe badanie ultrasonograficzne drugiego trymestru, potocznie nazywane USG połówkowym, wykonuje się standardowo około 18.–22. tygodnia ciąży.
Jeżeli badanie nie zostało jeszcze wykonane, warto możliwie szybko skontaktować się z osobą prowadzącą ciążę i ustalić dalsze postępowanie.
Dodatkowe USG w 23. tygodniu może być potrzebne, jeśli istnieją konkretne wskazania, na przykład konieczność uzupełnienia wcześniejszego badania albo dalszej oceny anatomii, wzrastania, łożyska czy płynu owodniowego.
USG nie służy do stwierdzenia, że „wszystkie narządy funkcjonują prawidłowo”. Pozwala ocenić wiele elementów anatomii i rozwoju, ale prawidłowy wynik nie wyklucza wszystkich wad ani chorób.
Jakie badania wykonuje się około 23. tygodnia ciąży?
Aktualny polski harmonogram wyodrębnia okres od 21. do 26. tygodnia ciąży.
W ramach kontroli oceniane są między innymi:
- ogólny stan zdrowia kobiety,
- czynność serca płodu,
- ciśnienie tętnicze,
- masa ciała,
- ryzyko ciążowe,
- zgłaszane dolegliwości.
Z badań diagnostycznych w okresie 21.–26. tygodnia aktualny harmonogram obejmuje między innymi:
- badanie ogólne moczu,
- badanie w kierunku toksoplazmozy u kobiet, które w pierwszym trymestrze uzyskały wynik ujemny.
Nie każda kobieta powinna więc wykonywać w 23. tygodniu ten sam rozbudowany zestaw badań laboratoryjnych.
OGTT – kiedy wykonać test obciążenia glukozą?
Doustny test obciążenia 75 g glukozy, czyli OGTT, wykonuje się standardowo pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży, jeśli zaburzeń gospodarki węglowodanowej nie rozpoznano wcześniej.
23. tydzień jest więc zwykle jeszcze przed standardowym terminem tego badania.
Obecnie stosuje się trzypunktowe oznaczenie stężenia glukozy:
- na czczo,
- po 1 godzinie,
- po 2 godzinach od wypicia roztworu glukozy.
W okresie 24.–28. tygodnia u kobiet RhD-ujemnych wykonywane jest również oznaczenie przeciwciał anty-D zgodnie z aktualnym planem opieki.
Obrzęki i stan przedrzucawkowy – na co zwrócić uwagę?
Niewielkie, stopniowo pojawiające się obrzęki stóp i kostek mogą występować w ciąży. Nagłych lub znacznych obrzęków nie należy jednak ignorować.
Stan przedrzucawkowy może rozwinąć się po 20. tygodniu ciąży. Jego pierwsze objawy, takie jak podwyższone ciśnienie tętnicze i białko w moczu, mogą zostać wykryte podczas rutynowych kontroli.
Pilnej konsultacji wymagają między innymi:
- silny ból głowy, który nie ustępuje,
- zamazane widzenie, błyski lub inne zaburzenia widzenia,
- nagły znaczny obrzęk twarzy, dłoni lub stóp,
- silny ból pod żebrami,
- nagłe bardzo złe samopoczucie,
- nasilone wymioty,
- duszność.
Aktywność fizyczna w 23. tygodniu ciąży
Jeżeli ciąża przebiega prawidłowo i nie ma przeciwwskazań, regularna aktywność fizyczna jest zazwyczaj zalecana.
Zdrowym kobietom w ciąży rekomenduje się około 150 minut umiarkowanej aktywności aerobowej tygodniowo.
W zależności od kondycji odpowiednie mogą być między innymi:
- spacery,
- pływanie,
- umiarkowane ćwiczenia wzmacniające,
- ćwiczenia przeznaczone dla kobiet w ciąży.
Nie ma potrzeby automatycznego ograniczania aktywności tylko dlatego, że rozpoczął się 23. tydzień. Przy ciąży powikłanej lub chorobach przewlekłych zakres ćwiczeń powinien zostać ustalony indywidualnie.
Czy to dobry moment na szkołę rodzenia?
23. tydzień może być dobrym momentem na zainteresowanie się edukacją przedporodową, ale nie istnieje jeden obowiązkowy termin zapisania się do szkoły rodzenia.
Zajęcia mogą pomóc przygotować się między innymi do:
- porodu,
- połogu,
- karmienia piersią,
- opieki nad noworodkiem,
- zmian związanych z rodzicielstwem.
Warto sprawdzić terminy zajęć w wybranej placówce i dopasować je do własnych potrzeb oraz przebiegu ciąży.
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
W 23. tygodniu skontaktuj się z personelem medycznym w przypadku:
- krwawienia z dróg rodnych,
- wodnistego wycieku mogącego sugerować odpływanie płynu owodniowego,
- regularnych, nasilających się lub bolesnych skurczów,
- silnego albo utrzymującego się bólu brzucha,
- gorączki lub wyraźnych objawów infekcji,
- bólu lub pieczenia podczas oddawania moczu,
- nagłej albo silnej duszności,
- bólu w klatce piersiowej,
- omdlenia,
- silnego bólu głowy lub zaburzeń widzenia,
- nagłego znacznego obrzęku twarzy, dłoni lub stóp,
- silnego bólu pod żebrami,
- wyraźnego osłabienia, ustania lub zmiany dotychczasowych ruchów dziecka.
Jeśli do 24. tygodnia ciąży nie poczujesz żadnych ruchów dziecka, również poinformuj o tym osobę prowadzącą ciążę.
Podsumowanie
23. tydzień ciąży należy do drugiego trymestru i zwykle jest zaliczany do 6. miesiąca. Dziecko ma około 29 cm długości, waży orientacyjnie około 500 g, intensywnie się porusza, a jego układ nerwowy i płuca nadal dojrzewają.
Ruchy mogą być już dobrze wyczuwalne, ale ich charakter jest indywidualny. To także okres regularnych kontroli prenatalnych, a od 24. tygodnia rozpoczyna się typowy przedział wykonywania OGTT. Dodatkowe USG w 23. tygodniu nie jest konieczne u każdej kobiety, jeśli badanie drugiego trymestru zostało już wykonane i nie ma innych wskazań.