Dossier : Rozstępy
Dossier eksperta
ROZSTĘPY
Wydarzenie "zostawiające ślady" po
ciąży !
Pojawienie się rozstępów zdarza się często w czasie w ciąży (według badań występuje u 50-90% kobiet w ciąży). Rozstępy mogą się także pojawić w okresie dojrzewania, w przypadku otyłości lub nagłego przybrania na wadze, leczenia zawierającego kortyzon (kortykosteroidy) lub w przebiegu niektórych chorób endokrynologicznych.
Zapobieganie i skuteczna walka z rozstępami to ważna kwestia dla wielu kobiet, ponieważ nieestetyczny wygląd skóry ma wpływ na dobre samopoczucie.
Rozstępy to "wydarzenie pozostawiające ślady". Tak najczęściej uważają przyszłe mamy. Choć wraz z upływem czasu rozstępy ulegają złagodzeniu, mogą zepsuć przyjemność przeżywania ciąży.
To uczucie może zostać pogłębione faktem, iż rozstępy są często uważane za epifenomen (fenomen wtórny), ponieważ pierwszeństwo ma opieka lekarska nad dzieckiem i matką w trakcie ciąży.
Ta zakładka została opracowana przez lekarza dermatologa - dr Ouazzani.
Przebieg kariery autorki
• Dyplom z Dermatologii (Paris-Saint Louis), pracuje w paryskich szpitalach (Hôpital Saint louis-Paris, Centre Hospitalier St Cloud), jest członkiem francuskiego stowarzyszenia dermatologii pediatrycznej - Société Française de Dermatologie Pédiatrique.
• Przez 20 lat była redaktorem magazynu "Abstract Dermatologie", współpracowała także z magazynami "Objectif peau" i "Dermatologie pratique".
• Zna biegle 4 języki, uczestniczy w wielu międzynarodowych kongresach, m.in. AAD (American Academy of Dermatology), w którym uczestniczy regularnie co rok.
Spis treści
Jak je rozpoznać ?
Jakie są czynniki sprzyjające ?
Rozstępy, zaburzenia skórne ?
W jaki sposób się pojawiają ?
Co należy robić ?
Kluczowe punkty
Bibliografia
Jak je rozpoznać ?
Rozstępy to pręgi lub linie początkowo koloru czerwono-fioletowego. Można je porównać do blizny lub zwiotczałej skóry po odchudzaniu, o wklęsłej formie.
Bardziej lub mniej głębokie, dłuższe lub krótsze, szersze lub węższe, o mniej lub bardziej widocznym kolorze, rozstępy na ogół są liczne. Pręgi odpowiadają liniom mechanicznego rozciągania skóry, stąd ich charakterystyczne rozłożenie: równolegle do linii napięcia skóry i prostopadle do kierunku rozciągania (patrz rysunek).
Ich kolor z czasem blednie i staje się “cielisty” jak normalna skóra lub jest jaśniejszy o perłowym zabarwieniu z połyskiem.
W trakcie ciąży rozstępy zwykle pojawiają się w trzecim trymestrze i umiejscowione są na brzuchu (ponad 40%), na udach (25%), piersiach (25%) lub biodrach
(20%).
H. Osman et al. Risk factors for the development of striae
gravidarum. Am J Obstet Gynecol 2007 ;196(1) :62.e1-62.e5.
Jakie są czynniki sprzyjające ?
Do tej pory powstało niewiele badań analizujących przyczyny ryzyka powstawania rozstępów. Jednak kilka elementów zostało zidentyfikowanych jako czynniki ryzyka.
Dotyczące mam:
- Młody wiek: w szczególności ten poniżej 25 lat w momencie ciąży bardziej naraża mamy na rozstępy.
- Waga:
• Znaczące i nagłe przybranie na wadze w czasie ciąży,
• Duża masa ciała przed ciążą i/lub pod koniec ciąży, podwyższony Wskaźnik Masy Ciała (BMI)*.
- Uwarunkowania: genetyczne lub indywidualne do powstawania rozstępow w czasie ciąży.
… I dotyczące dziecka
- Duża waga przy narodzinach,
- Opóźniony termin porodu.
* BMI obliczamy dzieląc wagę w kg przez wzrost podniesiony do kwadratu (wzrost x wzrost). BMI >= 25 oznacza nadwagę
a BMI >= 30 otyłość.
Rozstępy,
zaburzenia skórne ?
Proces powstawania rozstępów nie został jeszcze opracowany w szczegółach, ale zaobserwowane przy rozstępach zmiany skórne zostały jasno zdefiniowane.
W trakcie powstawania rozstępów, struktura skóry ulega zmianie i pojawiają się uszkodzenia skórne.
Grubość skóry zostaje zmniejszona. Naskórek jest zauważalnie cieńszy. W skórze właściwej, zachodzą zmiany na poziomie tkanki łącznej: dezorganizacja włókien, włókna elastynowe są wyraźnie zmniejszone, a włókna kolagenowe uszkodzone (mniej zwarte i węższe).
E. Wetterwald. Vergetures. L. Dubertret et al. Thérapeutique Derma-tologique. Do wglądu na stronie www.therapeutique-dermatologique.org
Powstawanie rozstępów jest przede wszystkim związane z gwałtownym i nadmiernym rozciąganiem skóry, przekraczającym możliwości elastyczności skóry.
Połączenie nadmiernego rozciągania skóry ze wzrostem poziomu niektórych hormonów we krwi (kortyzol, estrogeny) powoduje zmiany skórne. Struktura i funkcje metaboliczne fibroblastów* ulegają zaburzeniu.
Włókna elastynowe i kolagenowe produkowane w głębokich warstwach skóry (skóra właściwa) są gorszej jakości i o mniejszej ilości.
A włókna te pełnią bardzo ważną rolę podporową i konstrukcyjną skóry, zapewniając wytrzymałość na jej rozciąganie i elastyczność.
W trakcie ciąży rozciąganie skóry i zmiany hormonalne sprzyjają powstawaniu rozstępów.
* Fibroblasty są komórkami zapewniającymi syntezę elementów podporowych skóry na poziomie skóry właściwej (włókna kolagenowe, elastynowe). Aktywnie działają w stanach zapalnych, bliznowatych i włóknienia.
W jaki sposób się pojawiają ?
Zmiany w 3 etapach
1- Pierwsza faza zapalna
Stymulacja komórek skóry (fibroblasty skóry właściwej) poprzez rozciąganie skóry i hormony powoduje reakcję zapalną. Fibroblasty produkują mniej kolagenu.
2- Faza uszkodzeń
Substancje zapalne i wydzielane agresywne enzymy atakują i niszczą strukturę tkanki łącznej w skórze właściwej, w szczególności włókna kolagenowe i elastynowe.
3- Faza odbudowy
W reakcji na stan zapalny, skóra wytwarza nowe włókna podporowe przeznaczone do zastąpienia zniszczonych włókien. Jednak odbudowa nie odbywa się w ten sam sposób: nowe włókna są delikatniejsze, cieńsze, mniej liczne i gorzej zorganizowane. Cieńsza tkanka bliznowata zastępuje pierwotną tkankę skóry i tak tworzą się mikro-blizny.
Co należy robić ?
Rozstępy przypominają blizny. Wraz z upływem czasu mogą ulec zmniejszeniu, ale nigdy nie znikną. Jednak odpowiednia pielęgnacja może pomóc je zredukować.
- Ważne jest działanie prewencyjne.
To główny element, który należy wziąć pod uwagę.
Im wcześniej zaczniesz zapobiegać rozstępom (od początku ciąży), tym będziesz działać skuteczniej i z lepszym efektem. Pamiętaj też, że regularne i systematyczne stosowanie preparatów dermo-kosmetycznych, także po porodzie, to konieczny warunek otrzymania optymalnego rezultatu.
Można zapobiec lub zminimalizować powstawanie rozstępów poprzez stosowanie preparatów dermatologicznych lub dermo-kosmetycznych.
Skuteczne działanie pomoże zmniejszyć stan zapalny i pobudzić zdolności skóry do regeneracji.
Uwaga: niektóre kuracje dermatologiczne na bazie witaminy A są przeciwwskazane w trakcie ciąży i karmienia piersią.
Ważnym elementem - jeśli to możliwe - jest zmniejszenie ryzyka nadwagi.
- Istniejące rozstępy
Jeśli rozstępy już powstały, właściwym rozwiązaniem są preparaty dermo-kosmetyczne w celu ich zmniejszenia i poprawienia wyglądu. Warto stosować produkty o skuteczności potwierdzonej w testach klinicznych.
Możliwe jest także leczenie medyczne, w tym za pomocą lasera. Stosowany osobno lub w połączeniu z preparatami dermo-kosmetycznymi może znacznie zmniejszyć świeże rozstępy (o fioletowym odcieniu) lub te starsze(białe.
Nie wahaj się zasięgnąć porady lekarza.
We wszystkich przypadkach, konieczna jest ochrona przeciwsłoneczna z zastosowaniem ekranów o wysokim lub bardzo wysokim poziomie ochrony w celu uniknięcia powstania nieodwracalnych przebarwień.
Kluczowe punkty
• Nadmierne i zbyt gwałtowne rozciąganie skóry
• Zmiany hormonalne
• Powiązane czynniki ryzyka
(młody wiek matki, znaczne i gwałtowne przybranie na wadze podczas ciąży, czynniki genetyczne, znaczna masa ciała dziecka przy narodzinach, opóźniony termin porodu)
• Stan zapalny i naruszenie tkanki podporowej skóry
(włókna elastynowe i kolagenowe)
Pojawienie się tkanki bliznowatej
=> ROZSTĘPY
• Konieczność wczesnego zapobiegania
Zmniejszenie czynników ryzyka (waga) jeśli jest to możliwe
oraz miejscowa pielęgnacja skóry.
Bibliografia
• M. Tunzi et al. Common Skin conditions during pregnancy. Am Fam Phys 2007 ;75(2) :211-18.
• R. Kumari, T.J. Jaisankar, D.M. Thappa. A clinical study of skin changes during pregnancy. Indian J Dermatol Venereol Leprol 2007 ;73(2) : 141.
• A. Ghasemi et al. Striae gravidarum : associated factors. J. Eur. Acad. Dermatol. Venereol. 2007 ;21(6) :743-6.
• A.L. Chang et al. Risks factors associated with striae gravidarum. J. Am. Acad. Dermatol. 2004 ;51(6) :881-5.
• G.S. Atwal et al. Striae gravidarum in primiparae. Br J. Dermatol 2006 ;155(5) : 965-9.
• S. Sellier et al. Facteurs de risques des vergetures de la grossesse. Ann. Dermatol. Venereol 2005 ;132(HS3) :29-30.
• H. Osman et al. Risk factors for the development of striae gravidarum. Am. J. Obstet. Gynecol. 2007 ;196(1) :62.e1-62.e5.
Kierunek rozciągania
Linie napięcia skóry
Direction of distention
Lines of cutaneous tension